افراد در الگوهای زیانبخش برای دلایل خوب گرفتار می شوند

نکات کلیدی
· شرم احساسی اجتماعی است که توسط انجام کاری، حتی در خلوت، برانگیخته می شود که هنجار اجتماعی یا انتظار برداشت شده ای را نقض کند.
· شرم خفیف طبیعی است اما "شرم عمیق" تنظیم احساسی و گسترش احساس امنیت فرد در ارتباط با دیگران را مختل می کند.
· شرمسار کردن حاوی این پیام است که "مشکل شما چیست (دردت چیه) ؟" و می تواند توسط شیوه فرزندپروری بیش از حد انتقادکننده، غیرپاسخگو یا اقتدارگرا انتقال داده شود.
· شرم می تواند ناخواسته از طریق والدینی به کودکان فرافکنی شود که خود تاریخچه ی بررسی نشده ی تروما و مورد بدرفتاری واقع شدن دارند.
توصیف و تعریف شرم سخت است اما "مانند ذره بنیادی اتم" حضور خود را از طریق ردپا و بقایای که پشت سر خود می گذارد نشان می دهد- حضور نامرئی خود را به شکلِ نیازی برای کنار کشیدن از سَرِ خجالت، فرار یا ناپدید شدن (لوویس 1995، لوویس 1971 ) نشان می دهد. شرم این قدرت را دارد که شما را مانند باتلاق شنی به داخل خود بِکِشد، هر حس دیگری از خودتان را باطل کند و واکنش فلج کننده ای از سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال کند که جریان سایر احساسات را مسدود می کند (لیون 2017، وَن ویلت 2010).
شرم یک احساس به شدت دردناکِ خودآگاه از در معرض دید قرار گرفتن (بر ملا شدن) و تحقیر شدن در چشم دیگران است (واقعی یا ذهنی) که منجر به کناره گیری و مخفی شدن می شود. "مشکلی در من وجود دارد." " من یک شکست خورده و انسان بی ارزشی هستم." " من ضعیف، رقت انگیر و بازنده هستم." " من نباید زاده می شدم." این ها نشانه های بارزِ شرمِ عمیق و مزمن است. این موضوع با افسردگی، اضطراب (لیون 2017) و سایر نشانه های روانشناختی در ارتباط است که به عنوان مکانیزم دفاعیِ ناخودآگاه در برابر مطلع شدن از شرم و/یا بخشی از عواقب آن عمل می کند.
شرم احساس اجتماعی است (کوزولینو 2014) که توسط انجام کاری، حتی در خلوت، برانگیخته می شود که هنجار اجتماعی یا انتظار برداشت شده ای را نقض کند (لیون 2017) و یک حس عمیق از عدم پذیرفته شدن و بیگانگی که به نظر استحقاق آن را داریم، باقی می گذارد و عموماً برداشت درونی از خودمان را تنظیم می کند. این موضوع می تواند به عنوان مثال در اعتیاد و رفتارهای خود تخریب گر دیده شود. نیاز به فرار از احساس شرم عموماً در ابتدا چنین اجبارهایی را فعال می کند، تسلیم آن ها شدن شرمِ بیشتری را بر می انگیرد، که به نوبه خود احساس شرم را تایید می کند و منجر به "پیش بینی خود واقعیت بخشی" (گاه رخ دادن چیزی را نه نتیجه روند طبیعی، بلکه نتیجه تلقین آن موضوع به خود یا نتیجه انتظارات قبلی فرد میدانند.) می شود که به طور ناخودآگاه درست همان چیزی است که مورد نیاز بوده است.
چگونه شرم از حس گناه متفاوت و به طور بالقوه آسیب زننده تر است؟
شرم از حس گناه که بیشتر یک احساسِ وجدان مقید شده در مورد یک رفتار است – "من کار بد یا اشتباهی کردم "- متفاوت است و در مقابل، شرم حسی در مورد خود است و شما را به عنوان یک شخص تعریف می کند – "من شخص بد یا نادرستی هستم". شرم و حس گناه هر دو توسط اقدامی مغایر با ارزش ها و استانداردهای شخص برانگیخته می شوند و می تواند با هم، همزیستی داشته باشند (لیون 2017). اما حسِ گناه با تمرکز معطوف به بیرون و محدود بر جنبه های منفی تاثیر گذار بر سایرین و التیام از طریق ترغیب به انجام اقدامات در جهت اصلاح (عمل نادرست انجام گرفته) می تواند تغییرات مثبتی را جرقه بزند (کَمِرِر 2019).
شرم در سوی دیگر شامل تمرکز درونی بر خود به طور افزایشی، از دست دادن دورنما و بدتر شدنِ شدید وضع شخص (کَمِرِر 2019) می شود. در این مورد کاری که انجام دادید کسی که هستید را در معرض دید قرار می دهد- که آن را برگشت ناپذیر و جبران ناپذیر می کند و نیاز برای فرار را بدون فراهم کردن راه خروج به وجود می آورد.
تفاوت بین شرم آسیب زننده و عادی
کودکان به طور طبیعی شرم را به عنوان کودکِ نوپا تجربه می کنند. وقتی که تحرک، کنجکاوی و هیجان آن ها با واکنش منفی مواجه می شود، احساسِ قدرتِ مطلقِ نوظهور آن ها در هم شکسته می شود و جای آن را شرم می گیرد. شرمِ خفیف در کودکان که از انتظارات و قرار دادنِ حدود توسط والدین، پیرامون رفتاری به شکل توبیخ، سرزنش و نه گفتن ناشی می شود، بخشی از فرآیند اجتماعی شدن است.
این نوع از شرم و احساس گناهِ خفیف، آسیب زننده نیست و وقتی که در زمینه ی فرزندپروری عموماً پاسخگو اتفاق می افتد مبنای توسعه وجدان، همدردی و توانایی خنثی کردن تکانه ها (de Hooge، Breugelmans و Zeelenberg ،2008) را تشکیل می دهد. والدینِ به "اندازه کافی خوب" اغلب هماهنگ با وضعیت احساسی کودک هستند، وقتی که پیوندِ دلبستگی خراب می شود آن را ترمیم می کنند، حرمت نفس و ارتباط را بازسازی می کنند. تکرار تجربه هایی از این دست به کودک اجازه می دهد تنظیم احساسی و همچنین حس امنیت و اعتماد به خویش و دیگران را به جای شرم، ترس، عدم امنیت و قطع ارتباط، درونی سازی کند (کوزولینو 2020).
شرم آسیب زننده: چه چیزی سبب شرم عمیقی می شود که در بزرگسالی پابرجا می ماند ؟
"شرم عمیق" (کوزولینو 2020) یا "شرم سمی" - اصطلاحی که توسط سیلوین تامکینز درست شد- از تجارب نامساعد در کودکی یا رویدادهای تروماتیکِ بعد از آن نشات می گیرد که حس ِغیر دوست داشتنی، بی ارزش و بَد بودن را درونی سازی می کند.
این شرم در بزرگسالی پایدار می ماند، اغلب به شکل گسسته، وقتی احساسات مشابهی برانگیخته می شود در مدار خود ظهور پیدا می کند.
شرمنده کردن چیست؟
شرمسار کردن کودکان، شرم به وجود می آورد. شرمسار کردن در جوی رخ می دهد که کودکان احساسِ طرد شدن می کنند. شرمسار کردن به معنی انتقال این پیام به صورت مستقیم یا غیر مستقیم: "مشکل شما چیست (دردت چیه) ؟"– کودکان را منکوب کردن و انتقاد از آن ها است. این پیام می تواند به شکل های مختلف منتقل شود، اغلب غیر عمدی، در جوی که ناملایم، کنترل کننده یا قضاوت کننده است. این رویکرد با شیوه فرزند پروریِ اقتدارگرا سازگار است.
همچنین شرم می تواند توسطِ سوء استفاده های فیزیکی، جنسی و سایرِ سوء استفاده های احساسی به وجود آید، همچنین فقدان پاسخ دهی عاطفی (قابلیت فرد در بیان احساسات خود به صورت باز و آزاد)، قطع ارتباط و ترک شدن که توسط کودکان به عنوان عدم پذیرفته شدن و تخریب کامل روانی تجربه می شود (کوزولینو 2020).
انتقال میان نسلیِ شرم: چگونه اتفاق می افتد؟
سوء استفاده و تروما از طریق تجربه ی حسِ ناتوان، ضعیف، مقصر یا شریک جرم بودن، شرم را به وجود می آورد. این موضوع می تواند شاملِ برعهده گرفتن بخشی از احساس ِ بد بودن باشد که متعلق به خود شخص نیست، که به حق به والدین متعلق است اما بر کودکان تصویر شده است، شرمسار کردن و سپس سرزنش کودک برای چیزی که خود شخصِ والدین انجام می دهند- به والدین اجازه می دهد از احساس شرم خود فرار کنند. والدین به طور ناخودآگاه از طریق جستجوی منبع خارجی (و برون ریزی) برای تجربه خود از گذشته، از این که به کودک توجه یا او را به رسمیت بشناسند غفلت می کنند و در مورد این که چه کسی چه کاری را درحق چه کسی انجام می دهد تولید سردرگمی می کنند.
سوء استفاده با این روش ها، تمامیت توسعه نفس را مختل و تجربه مبتنی بر شرمِ از خود که شامل خاطرات احساسی و دورنی می شود را تولید می کند. این خاطرات احساسی قوی به عنوان منِ "واقعی" تجربه می شوند اگرچه در حقیقت نشانگان ترومای احساسی هستند.
قدرت تخریبی شرم از طریق مسلط شدن این تجاربِ درونی شده و سردرگمی بین این حالت تغییر یافته ذهنی یا خاطرات درونی با هویت شخص آغاز می شود. عموماً سیکل شرم اینطور حاصل می شود: در ابتدا عقب نشینی به درون خود صورت می پذیرد که به نوبه خود منجر به حلقه بازخورد بسته ای می شود که رشد مثبت یا حرکت را مسدود می کند. این موضوع شرم و نیاز به فرار و راه اندازی سیکل تخریبی خودکار و ماندگار را تشدید می کند. جای تعجب نیست که شرم متهمِ پنهانی پشتِ رفتارهای خود تخریب گر، اعتیاد، خشم و کناره گیری اجتماعی است.
متن فوق برگردان مطلبی از دکتر لین مارگولس در سایت Psychology Today به نشانی زیر است:
https://www.psychologytoday.com/us/blog/therapy-insider/202106/is-shame-good-or-bad-the-effects-shame-and-guilt