اگر دقت کرده باشید معمولا ما به اخبار بد بیشتر واکنش نشان میدهیم مخصوصا وقتی این خبر در مورد دیگران باشد . حال میخواهم این موضوع را به دو بخش کلی تقسیم کنم . اول آن دسته از اخبار بد که مستقیما به خودمان مربوط است و دوم آن دسته از اخبار بد که مستقیما به خودمان برنمیگردد .
اخبار بد برای یک شخص با توجه به جنبه های روحی و روانی او آثار مختلفی دارد و واکنش های مختلفی می طلبد . شما یک شخص افسرده یا شخصی که پتانسیل بالایی برای افسردگی دارد و همچنین فردی که از زندگی راضی است و آرامش دارد را در نظر بگیرید ؛ در ابتدا فرض کنید خبر بدی به شخص اول مذکور داده میشود ، اکثر مواقع در این شرایط خواهیم دید که این فرد به طور ناخودآگاه و حتی در برخی موارد خودآگاه از آن استقبال میکند . اما چرا این استقبال از سوی این فرد صورت میگیرد ؟ جواب میتواند این باشد که او نمیخواهد خود را از بند حال و هوای روانی و روحی خود برهاند و با شنیدن این گونه اخبار وی به سرعت به آنها دامن زده و آنها را تبدیل به دلیلی میکند که بیشتر در غم و یا افسردگی فرو برود . اما فرد سالم سازگارانه با خبر بد برخورد میکند . حال میخواهیم ببینیم آیا این خبر برای یک فرد سالم هم جذاب است؟ جوابی که من بدان پی برده ام بله است! اما توجیه ما برای این چیست؟ در مورد نوع اول از افرادی که بررسی کردیم نوع خبر تاثیر چندانی نداشت ، آنها به هر حال آن را جذاب تر از خبر خوب میافتند و به آن چنگ میزدند و صرفا میزان تاثیر روی خلق و روان آنها متغیر است . حال برگردیم به بررسی فرد سالم . قطعا شدت بد بودن این خبر که همانطور که گفتم مستقیما به او مربوط است با برخورد وی با این کنش ارتباط دارد . اما آیا فقط شدت بد بودن خبر در جذاب بودن آن موثر است یا عوامل دیگری هم دخیل هستند ؟ بگذارید مثالی بزنم . فرض کنید چیزی نسبتا ارزشمند از لحاظ مادی یا معنوی و البته نه خیلی ارزشمند که دارید گم شده باشد و این خبر به شما برسد (در اینجا فردی سالم فرض شده اید!) . این خبر شاید چندان بد نباشد ولی به هر حال به سرعت جذب آن میشوید و به آن واکنش نشان میدهید و به دنبال آن میگردید و شاید تا مدتها به آن فکر کنید . پس در اینجا دیدیم که علاوه بر شدت بد بودن خبر میزان تاثیر آن که تا چه مدت شما را درگیر خود میکند نیز در جذابیت آن موثر است . همچنین دیدیم که حتی اگر خبر بسیار بد نباشد ولی از جنبه ای دیگر حائز اهمیت باشد باز هم فرد سالم را جذب میکند .
اکنون باید ببینیم میزان جذابیت خبر بد در مقابل خبر خوب همسان در این دو نوع شخصی که بررسی شد چگونه است ، کدام یک جذاب تر است و یا جذابیت یکسان دارند؟
در مورد فرد افسرده و مانند آن میتوانیم به راحتی ببینیم که نه تنها خبر خوب جذبش نمیکند بلکه حتی آن را پس میزند و هر چقدرم خوب باشد ممکن است بیشتر در مقابل آن جبهه بگیرد .
و اما به سراغ فرد سالم میرویم . اینجا مسئله پیچیده تر است . در ضمن باید توجه کنید که در این نوشته فقط داریم اخباری که مستقیما به خود فرد مربوط است را بررسی میکنیم . بیایید اخبار جدی تری را بررسی کنیم . اخبار تولد و مرگ . در مقایسه ی وقتی که خبر میرسد که قرار است فرزندی متولد شود و وقتی که خبر میرسد فردی بسیار مهم مثل مادر ، پدر یا فرزند فوت شده است نمیتوانیم به قطعیت نظر دهیم . البته که یکی از دلایلش میتواند رابطه ی فرد با فرد فوت شده نیز باشد ولی اگر شرایط را در ایده آل ترین حالت ممکن نیز در نظر بگیریم باز هم واکنش افراد به مرگ و تولد متفاوت است و ممکن است فردی تولد را جذاب تر و فردی دیگر مرگ را جذاب تر دریابد . در مورد گم شدن شی که در بالا به آن اشاره شد چه ؟ باز هم همین اتفاق می افتد به گونه ای که جذابیت خبر برای افراد را با میزان واکنش آنها در قبال آن میتوان دریاف به طوری که برخی به سادگی از آن می گذرند ، برخی با کمی جستجو بیخیال آن می شوند و برخی دیگر با جستجوی بیشتر و خبر گم شدن در مقابل خبر پیدا شدن هم مثل خبر تولد در مقابل مرگ است . در اینجا ارزش شیء گم شده جای رابطه ی فرد با فرد فوت شده را میگیرد و در مورد تولد ، ارزش شیء گم شده میتواند تشبیه خوبی برای اشتیاق فرد برای بچه دار شدن است . همه ی اینها را که کنار بگذاریم نیز از تفاوت فرهنگ و هنجار ها و ارزش ها نمیشود گذشت .
به اندازه ی کافی سرتان را درد آوردم و البته شاید بیشتر سر در گم شده باشید و از پاسخ به پرسشی که مطرح شد حتی دورتر شده باشید ! اما حتی کمی هم که شده امیدوارم به فکر فرو رفته باشید . به طور خلاصه باید بگویم که در مورد جذابیت خبر بدی که مستقیما به شخص مربوط باشد برای فرد سالم اگر بخواهیم نظر قطعی بدهیم یا حداقل مثل افراد ناسازگار بگوییم اکثرشان خبر بد را جذاب تر میابند متاسفانه باید بگویم که مجبورم کتابی قطور بنویسم تا تک تک مثال های ممکن در جهان را برایتان بررسی کنم و چیزی مثل یک لغت نامه برایتان بنویسم که با مراجعه به آن بتوان گفت که در این مورد خبر بد جذاب تر است یا خبر خوب ولی در اینجا مطمئنا نمیگنجد و باید بگم موضوع بحث ما از علوم انسانی است . در علوم انسان از نگاه من لازم نیست در مورد هر چیزی حکم صادر کنیم . چه بسا همین حکم صادر کردن ها در این گونه علوم باعث اختلاف نظر های بی مورد شده و مانع پیشرفت این علم شده . اختلاف نظر و مباحثه خوب است اما به جا و به موقع و عقلانی که در این مورد نیز به طور مفصل در نوشته های آینده توضیح خواهم داد .