ویرگول
ورودثبت نام
خیال و خط
خیال و خط
خیال و خط
خیال و خط
خواندن ۷ دقیقه·۴ ماه پیش

هشت کهن‌الگوی شخصیتی در سفر قهرمان

هشت کهن‌الگوی شخصیتی در سفر قهرمان

ساکنان این ساختار اسطوره‌ای، اغلب در یک یا چند مورد از این قالب‌ها جای می‌گیرند.

جوزف کمبل در کتاب «قهرمان هزار چهره» نشان داد که بسیاری از محبوب‌ترین داستان‌ها، حتی با گذشت هزاران سال و در فرهنگ‌های گوناگون، از فرمول خاصی پیروی می‌کنند. این فرمول امروزه معمولاً «ساختار اسطوره‌ای» یا «سفر قهرمان» نامیده می‌شود. حتی اگر پیش از این نام آن را نشنیده باشید، شما این «تک‌اسطوره» را در آثاری نظیر جنگ ستارگان و هری پاتر تجربه کرده‌اید.

سفر قهرمان در کنار ساختار روایی مشخص، دارای گروهی از شخصیت‌های تکرار شونده است که به عنوان کهن‌الگوهای شخصیتی شناخته می‌شوند. یک کهن‌الگو، سن، نژاد یا جنسیت شخصیت را تعیین نمی‌کند. در واقع، بهتر است با دوری از ویژگی‌های جمعیت‌شناختی که مردم با آن‌ها مرتبط می‌دانند، از کلیشه‌سازی پرهیز کرد. آنچه کهن‌الگوها در واقع انجام می‌دهند، مشخص کردن نقشی است که شخصیت در داستان ایفا می‌کند. تفکر درباره شخصیت‌هایتان بر اساس کهن‌الگوهایشان به شما اجازه می‌دهد ببینید که آیا آن‌ها به‌درستی به ایفای نقش می‌پردازند یا صرفاً شخصیت‌های فرعیِ بلااستفاده هستند.

روش‌های بسیاری برای دسته‌بندی شخصیت‌های سفر قهرمان وجود دارد، اما اکثر شخصیت‌های محوری در یکی از این هشت نقش جای می‌گیرند:

۱. قهرمان (Hero)

قهرمان، راهنمای شخصی مخاطب در ماجراجوییِ داستان است. بسیار حیاتی است که مخاطب بتواند با او همذات‌پنداری کند، زیرا داستان را از دریچه چشمان او تجربه می‌کند. در طول سفر، قهرمان دنیای آشنای خود را ترک کرده و وارد دنیای جدیدی می‌شود. این دنیای جدید چنان متفاوت است که مهارت‌هایی که قهرمان پیش‌تر به کار می‌گرفت، دیگر کارآمد نخواهند بود. قهرمان و مخاطب با هم، قوانین دنیای جدید را فرا می‌گیرند و اوضاع را نجات می‌دهند.

J در فیلم مردان سیاه‌پوش، راهنمای قهرمان است. او که پلیسی در اوج توانمندی است، ناگهان به پشت پرده زندگی روزمره برده می‌شود. دنیایی در انتظار اوست که در آن بیگانگان در میان مردم عادی پنهان شده‌اند و یک کهکشان می‌تواند به کوچکی یک تیله باشد. اگرچه او در اصل هنوز یک پلیس است، اما دشمنان او — و ابزاری که باید علیه آن‌ها به کار گیرد — با هر آنچه پیش‌تر می‌شناخت، متفاوت‌اند.

۲. مرشد (Mentor)

قهرمان باید یاد بگیرد که چگونه با سرعتی باورنکردنی در دنیای جدید زنده بماند؛ بنابراین، مرشد ظاهر می‌شود تا به او فرصتی برای مبارزه بدهد. این مرشد توضیح می‌دهد که دنیای جدید چگونه کار می‌کند و قهرمان را در استفاده از توانایی‌های ذاتی‌اش آموزش می‌دهد. مرشد همچنین تجهیزاتی را به قهرمان هدیه می‌دهد، زیرا یک قهرمانِ سطح یک، هرگز سلاح یا زره مناسبی ندارد.

گلیندا جادوگر خوب (Glinda the Good Witch) از فیلم جادوگر شهر اُز، اندکی پس از ورود دوروثي به اُز ظاهر می‌شود. او برای دوروثي توضیح می‌دهد که کجاست و می‌گوید که او به‌تازگی جادوگر خبیث شرق را از پا درآورده است. سپس، پیش از آنکه جادوگر خبیث غرب بتواند دمپایی‌های یاقوتی را تصاحب کند، گلیندا آن‌ها را به قهرمان هدیه می‌دهد.

اغلب، مرشد وظیفه مهم دیگری را نیز بر عهده می‌گیرد؛ به حرکت درآوردن طرح داستان. قهرمانان ممکن است برای ترک دنیایی که می‌شناسند و ورود به دنیایی که نمی‌شناسند، تردید داشته باشند. گلیندا به دوروثي می‌گوید که به دنبال جادوگر برود و جاده آجرهای زرد را به او نشان می‌دهد.

هنگامی که قهرمان در مسیر درست قرار می‌گیرد و آنچه برای بقا نیاز دارد را به دست می‌آورد، مرشد ناپدید می‌شود. قهرمانان باید بدون کمک او مبارزه کنند.


۳. متحد (Ally)

قهرمان در پیش رو چالش‌های بزرگی خواهد داشت؛ چالش‌هایی که برای یک نفر بیش از حد سنگین است. او به کسی نیاز دارد که حواس نگهبانان را پرت کند، به شبکه اصلی نفوذ کند یا تجهیزاتش را حمل کند. علاوه بر این، سفر بدون شخص دیگری برای تعامل، ممکن است کمی کسالت‌بار شود.

همانند بسیاری از متحدان، سمدر داستان ارباب حلقه‌ها برای فرودو احترام زیادی قائل است. او داستان را به عنوان یک باغبان شروع می‌کند و تقریباً به‌طور اتفاقی به گروه می‌پیوندد. او احساس می‌کند که وظیفه‌اش حفظ امنیت فرودو است. اما همه متحدان این‌گونه شروع نمی‌کنند. آن‌ها می‌توانند بیشتر شبیه Han Solo (هان سولو شخصیتی داستانی در مجموعه حماسی و تخیلی جنگ ستارگان جورج لوکاس است.) باشند؛ در ابتدا ناسازگار و پس از آنکه قهرمان احترامشان را جلب کرد، صمیمی می‌شوند. در هر صورت، وفاداری و تحسینی که متحدان نسبت به قهرمان دارند، به مخاطب نشان می‌دهد که او شایستگیِ آزمون‌های پیش رو را دارد.

۴. منادی (Herald)

منادی در نزدیکیِ آغاز داستان ظاهر می‌شود تا نیاز به تغییر در زندگی قهرمان را اعلام کند. او همان کاتالیزوری است که کل ماجراجویی را به حرکت درمی‌آورد. اگرچه آن‌ها اغلب خبر تهدیدی را در سرزمینی دوردست می‌آورند، اما می‌توانند به‌سادگی نگاهی وسوسه‌انگیز از یک زندگی جدید را به قهرمانی ناراضی نشان دهند. گاهی اوقات آن‌ها قهرمان را انتخاب کرده و برای سفری که در غیر این صورت هرگز در آن قدم نمی‌گذاشت، برمی‌گزینند.

دیو بزرگی که در ابتدای شاهزاده مونونوکه ظاهر می‌شود، منادی‌ای است که زخم‌های جنگی دوردست را بر تن دارد. آشیتاکا او را شکست می‌دهد، اما نه بدون اینکه نشانی دریافت کند که او را به تبعید می‌فرستد. این اتفاق قهرمان را به حرکت وامی‌دارد و چالش‌هایی که با آن‌ها روبرو خواهد شد را پیش‌گویی می‌کند.

منادی‌هایی که نقش دیگری ندارند، تنها به‌طور مختصر ظاهر می‌شوند. اغلب، منادی اصلاً یک شخصیت نیست، بلکه یک نامه یا دعوت‌نامه است.

۵. فریبکار یا شیاد (Trickster)

فریبکار به داستان سرگرمی و طنز می‌افزاید. وقتی اوضاع تیره و تار یا از نظر عاطفی پرتنش است، فریبکار به مخاطب یک استراحت خوشایند می‌دهد. اغلب، فریبکار شغل دیگری نیز دارد: به چالش کشیدن وضع موجود. یک فریبکار خوب، دیدگاهی از بیرون ارائه می‌دهد و پرسش‌های مهمی را مطرح می‌کند. آن‌ها همچنین برای برجسته کردن داستان یا اقدامات سایر شخصیت‌ها عالی هستند.

دابی (Dobby) از هری پاتر یک فریبکار ایده‌آل است. او نیت خیری دارد، اما تلاش‌هایش برای کمک به هری پاتر بیش از آنکه سودمند باشد، آسیب می‌رساند. و هر بار که او به‌طور حضوری ظاهر می‌شود، رفتارش مضحک است. با این حال، در لایه‌های زیرین این ظاهر طنزآمیز، مسئله‌ای جدی نهفته است – دابی یک برده است و می‌خواهد از دست اربابانش آزاد شود.

۶. تغییر شکل‌دهنده (Shapeshifter)

تغییر شکل‌دهنده مرز میان متحد و دشمن را محو می‌کند. آن‌ها اغلب به عنوان یک متحد شروع می‌کنند، سپس در لحظه‌ای حساس به قهرمان خیانت می‌کنند. در مواقع دیگر، وفاداری آن‌ها به دلیل تردید میان این دو سو، زیر سؤال می‌رود. در هر صورت، آن‌ها ترکیبی وسوسه‌انگیز از جذابیت و خطر احتمالی را فراهم می‌کنند. تغییر شکل‌دهندگان با ایجاد روابط جالب میان شخصیت‌ها و افزودن تنش به صحنه‌هایی که پر از متحدان است، به داستان‌ها کمک می‌کنند.

دکتر السا اشنایدر از فیلم ایندیانا جونز و آخرین جنگ صلیبی، یک تغییر شکل‌دهنده بسیار تأثیرگذار است. حتی پس از آنکه او فاش می‌کند برای دشمن کار می‌کند، او و قهرمان داستان همچنان نسبت به یکدیگر احساساتی دارند. به قهرمان اجازه می‌دهد تا بدون گرفتار شدن، یک شیء را پس بگیرد و قهرمان نیز به او اجازه می‌دهد تا همراهش به کشف «مک‌گافین» دست یابد. اما بی‌اعتمادی میان آن‌ها همچنان پابرجاست.

۷. نگهبان (Guardian)

نگهبان یا «نگهبان آستانه»، قهرمان را پیش از آنکه با چالش‌های بزرگ روبرو شود، می‌آزماید. آن‌ها می‌توانند در هر مرحله‌ای از داستان ظاهر شوند، اما همیشه راه ورودی یا مرزی را مسدود می‌کنند. پیام آن‌ها به قهرمان روشن است: «به خانه برگرد و مأموریتت را فراموش کن.» آن‌ها همچنین پیامی برای مخاطب دارند: «خطر در این مسیر نهفته است.» سپس قهرمان باید با پاسخ دادن به یک معما، دزدکی عبور کردن یا شکست دادن نگهبان در نبرد، شایستگی خود را ثابت کند.

محافظ دیوار در فیلم گرد ستاره، نمونه‌ای کلاسیک از نگهبانان است. او به‌تنهایی در بخش شکسته‌ای از دیوار سنگی میان انگلستانِ دنیای واقعی و قلمرو پریانِ استورم‌هولد ایستاده است. زمانی که تریستان تلاش می‌کند برای آغاز ماجراجویی‌اش به قلمرو پریان وارد شود، نگهبان با او دوستانه برخورد می‌کند، اما یک چوب بزرگ به همراه دارد و از استفاده از آن هراسی ندارد.

۸. سایه (Shadow)

سایه‌ها، بدمن‌ها یا شخصیت‌های منفی داستان هستند. آن‌ها برای ایجاد تهدید و درگیری و همچنین برای ایجاد چیزی که قهرمان بتواند با آن مبارزه کند، وجود دارند. مانند بسیاری از کهن‌الگوهای دیگر، سایه‌ها لزوماً نباید شخصیت‌های خاصی باشند؛ «نیمه تاریک نیرو» (در دنیای خیالی جنگ ستارگان) برای Luke همان‌قدر یک سایه محسوب می‌شود که دارث ویدر

سایه زمانی تأثیرگذارتر است که به شکلی، بازتابی از قهرمان باشد. این امر به مخاطب نشان می‌دهد که اگر قهرمان در مسیر اشتباه قدم بگذارد، به چه موجود منحرفی تبدیل خواهد شد و در عین حال، کشمکش درونی قهرمان را برجسته می‌کند. این موضوع به‌نوبه خود، موفقیت قهرمان را معنادارتر می‌سازد. فاش شدن اینکه دارث ویدر پدر لوک است، درست پس

از آنکه لوک توصیه‌های یودا را نادیده گرفته بود، باعث می‌شود که نیمه تاریک تهدیدآمیزتر به نظر برسد.


داشتن شخصیت‌های چندبعدی که می‌توانند چندین کهن‌الگو (Archetypes) را ایفا کنند، به داستان شما عمق و واقع‌گرایی می‌بخشد.

قهرمانهری پاتر
۰
۰
خیال و خط
خیال و خط
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید