دوست داشتن یک فعل است یا احساس ؟
چطور میتوانیم بگوییم که کسی مارا دوست دارد؟چه فعلی از او سر میزند یا چه احساسی در او شکل میگیرد که ما میگوییم او ما را دوست دارد؟ حالا زاویه دید را عوض میکنم چه میشود که من کسی را دوست میدارم ؟
دوست داشتن کسی در من چطور بروز میکند ؟
رقت قلبم نسبتبه او.
این اولین واکنش بدن نسبتبه دوست داشتن کسی است .قلبم نسبتبه او روان میشود.بیهیچ مانعی انگار او را احساس میکنم بعد میخواهم که او را ببینم و در آغوش بگیرم در کنارش باشم،حرف بزنیم در چشمهای یکدیگر نگاه کنیم و پی به قلب من ببرد. اما گاهی من از این فراتر نمیروم کار نمیکنم عملی که نشان دهد او را دوست دارم .
دوران دانشگاه خوابگاه ما سوئیتی بود یعنی چند اتاق با راهرویی مشترک و یک آشپزخانهی مشترک ما چهار نفر هم اتاقی،هر روز ناهار درست میکردیم و غذای خوابگاه را نمیخوردیم اما یکی از دختران آن سوئیت هم هر روز هم پای ما غذا درست میکرد نه به اندازه ی یک نفر به اندازه چندنفر.شبی دورهمی داشتیم بهگمانم اتاق عفت بود همان که چای را میریخت داخل شیشه مربایی و برایمان میآورد . یکی از بچهها فلانی را دیده اند با پسر هم دانشکده ای کهه غذای هرروز ظهر را برای دوست پسرش میپزد و یک تنانگی هم بینشان بوده. ببین من از جای سنتی حرف میزنم که صحبت با همکلاسی پسر هم نگاههای بد داشت ،تنانگی! حرف زیادی بود !
اما حالا که فکر میکنم من در عاشقانهترین لحظاتم خواستهام که برای معشوقم چیزی بپزم غذایی ،سوپی و یا حتی لیوان آبی وقتی به سرفه میافتد.حالا آن دختر را میفهمم . آن وقتها عشق برایم اسطوره بود اما حالا برایم زمینی است و برآمده از همین من با تمام نداشته ها و نقصهایش که سوپر وُمن نیست اما عصاره دوست داشتن را میتواند بریزد در غذاها .
اما حالا هم گاهی احساس بیکفایتی میکنم در ابراز عشق و عادت کرده ام نگاهم به دست دیگران باشد. نمیتوانم در عملم دوست داشتن را نشان دهم اما کی گفته که دوست داشتن به عمل است؟ اصلا مگر دوست داشتن فعلی دوطرفه است؟ نمیشود کسی را دوستداشت که او نداند و نفهمد اما تو در قلبت او را نگهداری ؟
میشود اما بهگمانم در تنهایی دوست داشتن او تبدیل به دوست داشتن موجودی میشود ،که من در خودم او را ساختهام. دوستداشتن موجود که شمایل او را دارد اما از او دور و دورتر شدهاست. من در خیالم با محوریت شخصیت او داستانسرایی میکنم او را در موقعیتهای مختلف قرار میدهم و کنشهای او را میسازم در کنار خودم قدم میزند با من عشق بازی میکند با دیگران مراوده میکند و درنهایت او کسی میشود که در ذهن من ساخته و پرداخته شده است.دوست داشتن آدمها در تنهایی بدون فعل او ،بدون واکنش او ،معشوق را به ورطه نابودی میبرد و دیگر معشوق نیست بلکه تصور من از معشوق است .
سوال دیگرم که میچرخد در مخیله ام،این است که برای دوست داشتن باید چه کرد اگر منافع او با منافع من در تضاد بود؟ باید او را انتخاب کرد ؟به نظرم دوست داشتن در تضاد منافع خودش را نشان میدهد آنجاکه بین خودت و او دست به انتخاب میزنی انتخاب سختی است من بارها خودم را انتخاب کردهام چرا چون سختی انتخاب او برایم سنگین بودهاست .خودخواهی است یا هرچه من انتخابم را کرده بودم .بخواهی بدانی من جز آنچه که واقعاً هستم نمیتوانم چیز دیگری را به نمایش بگذارم .قلب من در من ،در رفتار من ، حضوری مداوم دارد پس انتخاب صادقانهاش همان چیزی است که با یکپارچگی در چهره و حرکات و نگاههای من میبینید.
بازگردیم به سؤال اصلی دوست داشتن یک فعل است ؟
بهگمانم دوست داشتند یک فعل است به گمانم جواب من آری است ،فعلی است برآمده از درون که یکپارچه است و دغل در آن نیست.
اما دوست داشتن پیچیده است ،دوست داشتن همسر درهمتنیده است به دوست داشتن بچههایمان، دوست داشتن داراییهایی که با هم ساختهایم ،نمیتوان همسر را دوست داشت اما به حضور بچهها و داراییها و روابطی که با هم ساختهایم بیاعتنا بود .دوست داشتن در روابط خانوادگی به واسطه نخهایی است که ما را بههم وصل میکند .بهسبب خاطراتی که داریم.
اما سوال من اینجاست که آیا این روابط هم زیرمجموعه دوستداشتن ها هستند ؟
به نظرم اگر در بین این آدمهای تنیده در تعارفات و سببهای خانوادگی و دوستانه کسی پیدا شود که بتوان با او از ایدهها و فکرها حرف زد، به درون او راه یافت ،یا بتوانیم تکهای از خودمان را برایش نمایان کنیم بله اینهم دوست داشتن است.
اما این دوست داشتنها همگی ساختهوپرداخته شدنی است رابطهای است که آرامآرام با کلام و حرکت و رفتار و با نوعی تنانگی رشد میکند و شبیه ب چیزی میشود عین روحی که حلول میکند در آن دو نفر. اینها برساخته هستند.
اما نوعی از دوست داشتن هم هست که از ابتدا نمای کاملی دارد نیاز به ساخت ندارد، عمیقترین احساسات را از لحظه اول برمیانگیزد و این تویی که بهدنبال او کشیده میشوی و دوست داشتن بینیاز به توست و گاهی میاندیشی اگر کسی دیگر هم بود، همین احساسات را داشت چون تلاشی نکردهای، هر چه هست "کشف" است و نه ساخت .نمیتوانم بگویم این نوع دوست داشتن کاملترین است اصلا کامل بودن در چیست؟ اما میتوانم بگویم شکل یگانهای از عشق است از دوست داشتن است که تنها در دوست داشتن فرزند وجود دارد .
از طرفی دوست داشتن در نظرم نوعی حمایت یا همراه بودن را با خود میآورد .وقتی با تو از درونیات نامکشوف میگوید که آسیبپذیرش میکند، تا آنجاییکه مراقب او باشی ،که اطمینان بدهی که در کنار او میمانی تا نگران چیزی نباشد، تا چیزی او را آزار ندهد ،حتی اگر از آرزویی میگوید به او بگویی که هستی ،تا او اگر دستی دراز کرد دستش را بگیری. برای آرزوهایش عاقبت خوب ببینی و در او میبینی که این آرزو به ایستگاه آخر میرسد و حتی اگر نرسد هم در نگاه تو تأثیری نخواهد داشت .
سؤال من اما آنجاست که ذهن من کجا دربرابر دوستداشتنی میایستد؟ کجا ندای قلب را خفه میکند ؟و اجازه تداوم دوستی را نمیدهد؟
برای من جایی است که ارزش من در حال نادیده گرفته شدن است آنجاکه در فضای بین دو نفر چیز ی آزار میدهد رابطه را .مثلاً حضور شخص سوم یا احساس زیادی بودن یا دیوانگیهای طرف مقابل در نمایش دادنِ دوست داشتن.هر چه هست عزت من را تهدید میکند اما فقط این نیست .
مسئولیت من در برابر تو چه میشود ؟در برابر هر چیزی که به تو وصل است به آینده ات ،زندگی ات و آرامش تو.مسئولیت من گمانم این است که بپیرایم هر آنچه که قرار است به تو آسیب برساند و این مسئولیت با تمام قلبم اجرا میشود نه از وظیفه. فرمان ازجایی درونیتر میآید .بله این نگاه من به دوست داشتن است. بله این نگاه من به دوست داشتن توست .دوست داشتن تویی که ایستادهای در برابرم، نشسته ای با دستی زیر چانه ، راه میروی درطول راهروهای بیمارستان ،با اسباببازیهایت بازی میکنی ،کنار گاز قاشق غذا را چند بار به لبهی قابلمه میزنی، کنار بخاری پاهایت را در شکمت بغل کردهای و در آغوشم گرفتمت آب شده ای و به درونم رفتهای و چشمهایت با آن چروکهای اطرافش با ذوق نگاهم می کنند.
برای توست! قلب من !
برای توست!