از قدیم گفتهاند که حق گرفتنی است؛ نه دادنی! بنابراین اگر کارفرما در پرداخت حقوق و مزایای شما کم میگذارد یا تعلل میکند؛ خودتان وارد عمل شوید و حق طبیعیتان را از آنها درخواست کنید. در صورت عدم همکاری مدیرتان حتی میتوانید کار را به مراجع قانونی رسانده و از آنها شکایت کنید.
اما در قدم اول، باید به نحوه محاسبه و شرایط دریافت حقوق وزارت کار، عیدی و سنوات و.... آگاه باشید تا بتوانید آنها را در خواست کنید. در ادامه به بررسی این قوانین میپردازیم:
هر سال در لایحه بودجه، دولت مقدار افزایش حقوق کارمندان دولت را اعلام میکند و در صورت تصویب مجلس، اعمال خواهد شد. معمولا همین میزان افزایش برای حقوق کارگر هم در نظر گرفته میشود؛ اما این عدد باید در شورای عالی کار تصویب شود.
افراد شاغل و حقوق بگیر (نه مشاغل آزاد) را میتوان به دو گروه کارمندان دولت و کارگران تقسیم کرد. طبقه کارگران شامل کارمندان بخش خصوصی در هر جایگاه و تحصیلاتی میشود. به طور مثال مدیر یک شرکت خصوصی هم در قانون کار، کارگر محسوب میشود. قوانین مربوط به کارگران و کارفرمایان در سند جامع حمایت از کارگر یا همان قانون کار مدون شده است.

شورای عالی کار با حضور نمایندگان سه گروه کارگران، کارفرمایان و دولت تشکیل میشود و افزایش حقوق کارگران، پایه سنوات و مسائلی از این دست در آنجا مورد بررسی قرار میگیرد. حداقل حقوقی که باید حتما توسط کارفرما به کارگر پرداخت شود؛ در این شورا تصویب شده و اجرای آن الزامی است.
در حقوق پرداختی، به غیر از مبلغ پایه، ردیفهایی مانند حق مسکن، حق خواروبار، حق اولاد و پایه سنوات هم در نظر گرفته میشود که پرداخت آن به کارگر ضروری است.
بر اساس لایحه بودجه امسال، حقوق کارمندان حقوق کارمندان در سال ۹۹ افزایش ۱۵ درصدی سنواتی و ۵۰ درصد از محل افزایش امتیازها داشت.
در نتیجه بر مبنای بخشنامه حقوق و دستمزد سال ۹۹، حداقل حقوق کارمندان به دو میلیون و هشتصد هزار تومان رسید.
همچنین پس از برگزاری جلسات متعدد شورای عالی کار، افزایش 26 درصدی حقوق کرگران به تصویب رسید و مبلغ حقوق پایه یک میلیون و نهصد و یازده هزار تومان اعلام شد. علاوه بر این حقوق پایه، ۳۰۰ هزار تومان حق مسکن و ۴۰۰ هزار تومان حق خواروبار هم به این مبلغ افزوده میشود.
در نتیجه حداقل حقوق وزارت کار، دو میلیون و پانصد و سی و پنج هزار تومان اعلام شد.
دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۰، 25% افزایش حقوق برای کارمندان خود در نظر گرفته است؛ بنابراین در صورت تصویب مجلس حقوق کارمندان در سال 1400 برابر با سه میلیون و پانصد هزار تومان خواهد بود. حقوق کارگران باید در شورای عالی کار بررسی شود و بنابراین نمیتوان رقم دقیقی باری آن اعلام کرد؛ اما بنا بر گفتهها، این عدد از 25% تا 40% خواهد بود.
علاوه بر پایه حقوق که به آن پرداختیم؛ مواردی مانند حق اولاد؛ حق خواروبار، پایه سنوات و... هم در فیش حقوقی ذکر شده و باید به کارگر پرداخت شود. در جدول زیر میتوانید مبلغ حقوق و دستمزد سال ۹۹ و فیش حقوقی پایه را برای کرگران مشاهده نمایید:

در مطلبی که جاب ویژن با نام حقوق وزارت کار؛ آیا حق قانونیتان را دریافت میکنید؟ منتشر کرده؛ به تفصیل درباره هر کدام از این موارد توضیح داده شده است.

در قوانین جامعی که بهمنظور حمایت از حقوق کارگر تصویب شده؛ مزایایی مانند حق اولاد، عیدی و سنوات برای کارگر در نظر گرفته شده که توسط کارفرما قابل پرداخت است. در ادامه نحوه محاسب و شرایط هر کدام از این مزایا را بررسی میکنیم:
پایه سنوات
پایه سنوات، مبلغی است که به حقوق پایهتان اضافه میشود. اما حق سنوات در پایان سال یا هنگام فراغت از کار پرداخت میشود. نحوه محاسبه سنوات را در بخش قبلی توضیح دادیم. اما پایه سنوات به چه افرادی تعلق میگیرد و چگونه محاسبه میشود؟
پایه سنوات بعد از یک سال سابقه کار، به حقوق ماهیانه اضافه شده و شامل بیمه، اضافه کاری و… میشود. در اصل این مبلغ تفاوت شما را با افراد تازهکار نشان میدهد و پاداشی است که در ازای سابقه کارتان دریافت میکنید. در سالهای گذشته تصور این بود که پایه سنوات تنها به کارمندان رسمی تعلق میگیرد؛ اما از سال ۹۲ اعلام شد که همه کارگران و کارمندان قراردادی و رسمی مشمول این قانون میشوند. حقوق شما پس از یک سال به شکل زیر محاسبه میشود:
حقوق پایه ماهیانه سال دوم =حقوق پایه ماهیانه سال جاری =(مبلغ سنوات × تعداد روزهای کاری ماه)
لازم به ذکر است که مبلغ پایه سنوات هر سال توسط وزارت کار اعلام میشود و مبلغ سنوات در سال ۹۹ برابر با ۵۸۳۳ تومان است.
محاسبه اضافه کاری
ساعات کار قانونی که در سند جامع حمایت از کارگر هم به آن اشاره شده است، ۴۴ ساعت در هفته است. یعنی شش روز با هفت ساعت و بیست دقیقه کار. البته کارفرما میتواند دو روز تعطیل و پنج روز با هشت ساعت و پنجاه دقیقه کار در نظر بگیرد؛ یا بهنحوی دیگر ساعات کاری را تنظیم کند که به این میزان برسد.
در کارهای سخت و زیانآور ساعت کار هفتگی تا ۳۶ ساعت کاهش مییابد. البته لازم به ذکر است که بر اساس قانون کار، استخدام کارگر نوجوان (۱۵ تا ۱۸ ساله) و زنان در این مشاغل ممنوع است.
بر مبنای این قوانین، کارگر میتواند حداکثر روزی چهار ساعت اضافه کاری داشته باشد. مبلغ اضافه کاری ۴۰٪ بیشتر از حقوق پایه خواهد بود؛ بنابراین تعداد ساعات اضافه کاری را در مزد ساعتی پایه و در ۱.۴ ضرب کنید تا از مبلغ اضافهای که به شما تعلق میگیرد آگاه شوید.
حق اولاد
خوشبختانه این مسئله که افراد عائلهمند به درآمد بیشتری نیاز دارند؛ در قانون دیده شده و یک ردیف در فیش حقوقی برای آن در نظر گرفته شده است. البته استفاده از این حق، دو شرط اساسی دارد:
تا پیش از این، حق اولاد تنها به دو فرزند تعلق میگرفت. اما در حال حاضر در صورت امکان باید بهازای تمامی فرزندان این مبلغ پرداخت شود. بر اساس قانون، داشتن هر فرزند مبلغی برابر با مزد سه روز را به حقوق کارگر میافزاید.
بنابراین افراد دارای یک فرزند در سال ۹۹، ماهیانه مبلغ ۱۹۱ هزار تومان و افراد دارای دو فرزند مبلغ ۳۸۲ هزار تومان را اضافه بر حقوق پایه وزارت کار دریافت خواهند کرد.
در قدم اول توصیه میکنیم حتما برای سازمانها و مجموعههایی درخواست همکاری ارسال کنید که معتبر بوده و خود را ملزم به رعایت قوانین کار میدانند. در سایت کاریابی جاب ویژن میتوانید فرصتهای شغلی این سازمانها را ببینید و برای آنها رزومه ارسال نمایید.
همچنین در هنگام امضای قرارداد؛ حتما به نکات ذکر شده در آن توجه داشته باشید. اگر میتوانید بهتر است از یک متخصص در این زمینه مشاوره بگیرید.
اما اگر کارفرما حاضر به پرداخت حقوق قانونی شما نیست؛ بهتر است ابتدا در سکوت، مدارک مورد نیاز را جمعآوری کرده و سپس از او شکایت کنید. اگر بتوانید مدارک مورد نیاز را تهیه کنید؛ قانون قطعا از شما حمایت خواهد نمود.

فردی که یک سال گذشته در واحد کارگاهی مشغول بوده باشد؛ در پایان سال مبلغی برابر با دو برابر حقوق پایه ماهیانه خود به عنوان عیدی دریافت خواهد کرد. اگر میزان کارکرد شما از یک سال کمتر باشد؛ تعداد ماههایی که مشغول بهکار بودهاید را در دو برابر حقوق پایه ماهیانهتان ضرب کرده و به ۱۲ تقسیم کنید. سقف عیدی که فردی میتواند دریافت کند؛ برابر با سه برابر حداقل حقوق وزارت کار در آن سال است.
بنابراین عیدی پرداختی در پایان سال ۹۹ نمیتواند بیشتر از ۵۷۳۱۲۰۰ تومان باشد. حداقل عیدی تعیین شده برای فردی که یک سال سابقه کار دارد هم برابر با ۳۸۲۰۸۰۰ تومان خواهد بود.
سنوات یکی از مزایای اجباری است که در پایان سال کاری به کارگر یا کارمند پرداخت میشود. مبلغ حق سنوات بهازای هر یک سال برابر با یک ماه از حقوقتان خواهد بود. توجه داشته باشید که این مبلغ در هر صورت به شما تعلق میگیرد و حتی استعفا از کار در هر زمانی یا ترک کار هم مانع از دریافت سنوات نخواهد شد. البته حق سنوات با پایه سنوات متفاوت است. فرمول محاسبه سنوات به شکل زیر است:
تعداد ماههای کارکرد × آخرین پایه حقوق⁄ ۱۲
البته ممکن است کارفرما حق سنوات را در پایان سال نپردازد و تصمیم بگیرد سنوات تمام سالهایی که کار کردهاید را یکجا هنگام فراغت از کار به شما پرداخت کند.
در اینصورت هنگام تسویه حساب، سنوات تمام سالهای خدمت بر اساس حقوق ماه آخرتان محاسبه خواهد شد. به طورمثال اگرشش سال است که در سازمانی مشغول به کار هستید و حقوق سالهای اولیه شما کمتر از دو میلیون تومان بوده اما در سال آخر ۵ میلیون تومان دریافت کردهاید؛ سنوات شما هنگام فراغت از کار برابر با ۳۰ میلیون تومان خواهد بود.
کارفرما میتواند در ازای غیبت و یا خسارتهای وارده از سوی شما، مبالغی را از حقوقتان کسر کند. اما علاوه بر این موارد، مالیات و حق بیمه هم از حقوق شما کم میشود.
برای پرداخت مالیات در سال ۱۴۰۰، کف حقوق ۴ میلیون تومان در نظر گرفته شده و در صورت دریافت حقوق کمتر از این میزان، مبلغی از شما کسر نخواهد شد. همچنین هر قدر حقوق شما افزایش پیدا کند؛ درصد بیشتری از آن را باید بهعنوان مالیات پرداخت کنید.
در مورد حق بیمه هم شما و هم کارفرما موظفید ماهیانه مبلغی را بهنام حق بیمه؛ به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کنید. این میزان از طرف شما ۷% از حقوقتان و از سوی کارفرما ۲۳% از حقوق، خواهد بود.
البته این حق بیمه برای استفاده از خدمات درمانی، بیمه بیکاری و مقرری بازنشستگی استفاده خواهد شد و میتوان آن را در حکم نوعی پسانداز طولانی مدت در نظر گرفت. مبلغ حق بیمه سال ۹۹ که از کارگر کم میشود؛ برابر با صد و هشتاد و هفت هزار تومان خواهد بود.
یکی از نکات مهم در هنگام استخدام این است که توجه کنید مبلغ پرداختی و مبلغ رد کردن بیمه، یکی باشد. گاهی کارفرما برای پرداخت هزینه کمتر، مبلغ کمتری را به عنوان حقوق دریافتی شما به سازمان تامین اجتماعی اعلام میکند و این مسئله ممکن است منجر به کاهش حقوق بازنشستگی و بیمه بیکاری شما شود.

ارتباط بین حقوق و مدرک تحصیلی، یکی از اشتباهات رایج بین مردم است. مدرک دریافتی شما ممکن است بر جایگاه شغلی یا سازمانی که در آن پذیرفته میشوید تاثیرگذار باشد؛ اما از نظر قانونی هیچ الزامی برای کارفرما ایجاد نمیکند که حقوق بیشتری به شما پرداخت کند. البته در سازمانهای دولتی ممکن است این امر بر حقوق دریافتیتان موثر باشد.
همین مسئله باعث شده در بازار کار امروز، اهمیت مهارتها و تخصصهای شغلی بیشتر از مدرک تحصیلی شما باشد. چرا که کارفرما اگر از کار و تخصص شما رضایت داشته باشد ممکن است حقوقتان را افزایش دهد ولی حتی اگر دکترا داشته باشید و از مهارت خاصی بهره نبرید؛ احتمالا همان حقوق پایه کارگر را دریافت خواهید کرد.
فراموش نکنید که آگاهی، تنها سلاحی است که در برابر خواستههای نامعقول برخی از کارفرمایان دارید. بنابراین با آگاهی دقیق از همه موارد مربوط به حقوق وزارت کار، عیدی و سنوات، میتوانید از بروز مشکلات بعدی جلوگیری نمایید.
توضیح کامل تمام قوانین کار و ردیفهای فیش حقوقی را میتوانید در آدرس زیر ببینید:
https://jobvision.ir/blog/labor-ministry-salary/