یک خاطره از مادرم و یک حرف از تاریخ
مادرم تعریف میکرد سالهای اول ازدواجش، پدرم بیکار شده بود. میگفت «نه پول داشتیم، نه کسی به ما چیزی میداد. یک زمستان با یک بخاری نفتی گذراندیم. اما من یک چیزی توی دلم بود که میگفت این تمام میشود. نمیدانم چی بود، ولی آرامم میکرد.» بعد اضافه میکرد «اگر آن موقع کسی به من میگفت ده سال دیگر هم همین است، شاید کم میآوردم. ولی حس میکردم این یک دوره است، رد میشود.»
این حس را جامعهشناسها اسمش را میگذارند «افق موقت.» یعنی آدمها سختی را تاب میآورند اگر بدانند موقتی است. تحمل مصیبت بیپایان را هیچکس ندارد. امام حسن (ع) تنها نماند چون مردم عاشق معاویه بودند. تنها ماند چون مردم دیگر باور نداشتند این سختی روزی تمام میشود. جنگ صفین، جنگ جمل، نهروان... پیدرپی آمد و مردم دیگر ته ماجرا را ندیدند. گفتند «همین حالا آتشبس.»
ما امروز یک مشکل داریم: خیلیها دیگر نمیبینند ته این قصه چیست. میگویند «تحریم، تحریم، تحریم... مگر تمام میشود؟» اگر کسی باور کند این قطار ایستگاه آخر ندارد، پیاده میشود. حتی اگر مقصد درست باشد. کار ما اما این است که نشان بدهیم دارد تمام میشود. نه با وعدهٔ پوشالی، با واقعیت. با گفتن اینکه ببین، فلان صنعت راه افتاد، فلان نیاز را خودمان ساختیم، فلان دشمنی که میگفتند شکستناپذیر است، حالا خودش دارد التماس میکند.
یک بار رهبری حرفی زد که خیلی توی ذهنم ماند. گفت بعضیها «افق ذهنیشان کوتاه است» و بعضی «افق ذهنیشان بلند.» این خیلی شبیه همان آزمایش مارشمالو است که بچهها را میگذاشتند توی اتاق و میگفتند اگر این یک مارشمالو را نخوری، ده دقیقه دیگر دو تا به تو میدهیم. بچههایی که صبر میکردند، در بزرگسالی آدمهای موفقتری بودند. حالا ما ملتی هستیم که یک عده میگویند «همین یک مارشمالو را بردار و تمامش کن»، یک عده میگویند «صبر کن، دو تا در راه است.»
نکته اینجاست: آن بچههایی که صبر کردند، به خاطر حرف گوشکنی نبود. به خاطر این بود که «اعتماد» داشتند به آن کسی که وعده داده بود. اگر بزرگترشان قبلاً دروغ گفته بود، بچه صبر نمیکرد. ما اگر میخواهیم مردم طاقت بیاورند، باید صادق باشیم. بگوییم «بله، سخت است. بله، طول کشیده. ولی راه دیگری نیست جز ایستادن. و این ایستادن ارزشش را دارد.» این ارزش را اما باید نشان داد، نه فقط گفت. باید مردم لمس کنند که وضعیت امروز از دیروز بهتر است، تا باور کنند فردا از امروز بهتر خواهد شد.
@jameegooo