جان بهای دیدار

جان، بهای دیدار

به قول آسیدمرتضی آوینی:

و چگونه از جان نگذرد؟!

آن کس که می‌داند جان،

بهای دیدار است...

این روزگار، روزگار غریبی است. نه از آن رو که دشمنان دین، شمشیر کشیده‌اند؛ که دشمنانِ دین هرگز با شمشیرِ برهنه به میدان نیامدند، مگر در روزهای نخست. روزگار ما، روزگارِ آن شمشیرهایی است که در آستین پنهان‌اند و به جایِ خون، از رگ‌هایمان «شک» می‌چکانند. آسان‌تر از هر زمان، می‌توان مسلمان بود؛ همین که نامی بر زبان بیاوری و کلمه‌ای در شناسنامه بنویسی. و دشوارتر از هر زمان، می‌توان مسلمان زیست؛ که زیستن، نام نمی‌خواهد، جان می‌خواهد.

آن کس که می‌داند جان، بهای دیدار است، چگونه از جان نگذرد؟ اما این «جان گذشتن» همیشه به میدان جنگ و شهادت و خون نیست. جان گذشتن، گاه در خلوتِ سحرگاهی است که نمی‌خواهی از بستر برخیزی، و برمی‌خیزی. گاه در برابرِ هزار نگاهی است که به تو می‌خندند و تو لبخند می‌زنی. گاه در برابرِ لقمه‌ای است که می‌دانی حلال نیست و از آن می‌گذری، درحالی‌که بویش مشامَت را پر کرده و هیچ‌کس نمی‌بیند.

مسلمانِ این زمانه، در میان دو آتش ایستاده است؛ آتشِ تعلقاتِ خود، و آتشِ انکارِ دیگران. از این سو، نفسِ او را به سُستی و راحت‌طلبی می‌خواند و از آن سو، جهانِ او را به خُردی و بی‌خردی. و او باید چونان کوهی باشد که توفان، از پای نمی‌افکندش و آفتاب، از سر نمی‌ربایدش. این، ایمانِ این عصر است؛ ایمانِ بی‌تماشاچی، ایمانِ بی‌غنیمت، ایمانِ بی‌طبل و بی‌رایت. ایمانی که تنها خدا شاهدش است و خودش. و چه دشوار است ایمانی که تنها یک شاهد دارد!

آوینی، آن‌گونه که بود، در جست‌وجوی حقیقت، به فتح رسید؛ نه فتحِ شهرها، که فتحِ خویش. و به ما آموخت که «جنگ»، حقیقتِ همیشه‌ی انسان است. اما نه جنگِ با دیگری، که جنگِ با خویشتن. هر مسلمانی، اگر راست باشد، در میدانِ نبردی ایستاده که هیچ کس از آن خبر ندارد. نبردی که در آن، هر روز، تازه‌ای از خود را باید به اسارت برد، تازه‌ای را آزاد کند، و تازه‌ای را فدا. و آن‌که در این نبرد از جان نگذرد، ایمانش را در همین دنیا به پایان برده است.

این زمانه، زمانه‌ی غربتِ ایمان است. اما غربت، خانه‌ی عاشقان است. عاشق، همیشه غریب است؛ که اگر در خانه‌ی خود بماند، چگونه به دیدارِ یار برسد؟ و دیدار، بهایی دارد. و بها، اگر جان نباشد، چیست؟ جانِ ما، همه‌ی دارایی ماست؛ و همه‌ی داراییِ ما، تنها آن چیز است که ما را از او دور می‌کند. پس چه سود که جان بماند و دیدار نباشد؟

و آخر، مسلمانِ این زمانه، باید بیاموزد که دینداری، پناهگاهِ ترسوها نیست. دینداری، عشقِ یاغیانی است که بر پادشاهیِ نفس شوریده‌اند. و عاشق، از جان می‌گذرد، نه از آن رو که جان دشمنی دارد، از آن رو که می‌داند جان، اگر بماند و راه نباشد، خود دشمن است. و آن کس که این را دانست، دیگر از هیچ چیز نمی‌ترسد؛ نه از تنهایی، نه از خنده‌ی دیگران، نه از تهمت، نه از مرگ. که مرگ، بهای دیدار است؛ و دیدار، تنها آرزوی اوست.

و چگونه از جان نگذرد؟ آن کس که می‌داند جان، بهای دیدار است...

به یادِ آن شهیدِ اهل قلم، که در جست‌وجوی حقیقت، خود را باخت و یافت.

محمد جواد ازغنده

@jameegooo

@jameegooo