بعد از مدتها یک فیلم خوب دیدم؛ فیلمی ژاپنی که در برخی سایتهای فارسی، با ترجمهٔ عنوان انگلیسیاش (Departures) «عزیمتها» نام گرفته است. اما نام اصلی ژاپنی فیلم おくりびと (Okuribito) است. واژهٔ Okuribito از فعل okuru (فرستادن، بدرقه کردن) میآید و معنای تحتاللفظی آن «کسی که بدرقه میکند» یا «بدرقهکننده» است؛ یعنی کسی که مردگان را برای آخرین سفرشان آماده و بدرقه میکند. این فیلم در سال ۲۰۰۸ اکران شد.

ماجرای فیلم دربارهی مردی است که در یک گروه ارکستر ویلونسل مینوازد ولی گروه منحل میشود و مرد حتی نمیتواند پول ویلونسلی که خریده است را بدهد، پس ویلونسل را پس میدهد و برای کاهش مخارج به همراه همسرش به خانهی مادریاش در روستا مهاجرت میکند. در روستا یک آگهی کاری در روزنامه میبیند تحت عنوان «کمک به مسافران» و فکر میکند یک کار مربوط به تورهای گردشگری است ولی وقتی به آدرس مراجعه میکند متوجه میشود کار مربوط به خدمات مراسم تدفین مردهها است.
مرد چون بیکار است و چارهای ندارد با اکراه استخدام میشود ولی دربارهی کارش چیزی به همسرش نمیگوید. مثل ما ایرانیها که غسّالهایمان معمولاً یواشکی مردهشوری میکنند و در درد و دلهایشان میگویند خیلیها اگر بفمهند اکراه دارند حتی از دست ما چیزی بخورند در ژاپن هم وقتی زن میفهمد کار شوهرش چیست میگوید با آن دستهایت به من دست نزن! و بعد هم میگذارد میرود خانهی پدر و مادرش.
خوب شاید بگویید دستانداز فیلم را لو داد و دیگر دیدن این فیلم فایده ندارد ولی من هنوز دربارهی جزئیات اساسی و بسیار لطیف این فیلم چیزی ننوشتهام. این فیلم پر از نکتههای زیبا است. فقط باید تا لحظهی آخر فیلم صبورانه آن را به تماشا بنشینید. مبادا اگر دنبال فیلمهای اکشن مانند سریع و خشن هستید به سراغ این فیلم بروید. این فیلم ساخته شده برای عشاق سینمای آرام، شاعرانه و معرفتی.
وقتی فیلم را تمام کردم، به چند فیلم ژاپنی دیگری که دیده بودم فکر کردم. احساس کردم سینمای ژاپن، دستکم در بخشی از آثارش، بیش از آنکه سرگرم شعار دادن باشد، فضیلتهای اخلاقی را زندگی میکند؛ احترام به انسان، مسئولیت، بخشش، آشتی و کرامت. همان ارزشهایی که ما بارها در متون دینی و اخلاقیمان دربارهشان خواندهایم، اما کمتر توانستهایم آنها را با چنین ظرافت و تأثیری در سینما روایت کنیم.
«بدرقهکننده» از آن فیلمهایی است که بعد از تمام شدنش، تازه در ذهن بیننده آغاز میشود. فیلمی که شاید در ظاهر مرگ را نشان دهد، اما در حقیقت دربارهی زندگی، آشتی، عشق و قدرشناسی است.
عکس از جایی که زن میخواهد برود و مرد میخواهد جلویش را بگیرد:

در جایی از فیلم همسر مرد این سوال را از او میپرسد:

در فیلم سکانسهای زیبایی وجود دارد. یکی از این سکانسها جایی است که خانوادهی مردی که مُرده به لبهایشان رژ میزنند و صورت او را میبوسند و از او بابت مدتی که در کنارشان زندگی کرده تشکر میکنند.

مردی که مسئول سوزاندن مردههای غسل و آرایش داده شده است میگوید من بعد از سالها انجام این کار به این نتیجه رسیدم که مرگ یک دروازه است برای عبور به مرحلهای دیگر و من مسئول عبور مردهها از این دروازه هستم.

در جایی از فیلم مرد به همسرش میگوید زمانی که هنوز کاغذ و قلم نیامده بود آدمها به هم نامهی سنگی میدادند. اگر یک سنگ صاف به کسی میدادند یعنی خیالشان آسوده است و دغدغهای ندارند و اگر سنگی خشن و زبر به کسی میدادند نشان از نگرانیشان داشته است و این نامهی سنگی در این فیلم حکایتی دارد که خودتان باید بروید ببینید تا فیلم لو نرود.




پ.ن:
در روزهایی به سر میبریم که ویرگول به دلیل امتحانات پایان ترم و التهابات روحی پیش از کنکور حسابی کساد است و در این اوضاع هر نظری هم که زیر یادداشتهای دوستان مینویسیم قورت داده میشوند! خدایا! بارالها! پروردگارا! جمیع دانشآموزان و کنکوریان را موفق و عاقبت به خیر بگردان و این ویرگول را به سلامت و رونق همان سالهای ابتداییاش برگردان!
از همه بدتر اینکه این روزها یکی از دوستان بسیار جوان ویرگولی که به دلیل مشکلات روحی روزی یک پاکت سیگار دود میکند پُشتسرهم دربارهی خودکشی مینویسد و ما نمیتوانیم حتی چند کلمه برایش بنویسیم و از این کار منصرفش کنیم. دوست عزیز لطفاً تا درست شدن بخش نظرها دست نگهدار!
دوستان چرا وقتی کسی از عزمش برای خودکشی مینویسد پستش را لایک میکنید؟!
مدیون هستید اگر مشکل نوشتن نظر در زیر پُستها حل شد، نظرهایی که در دلتان مانده است را ننویسید:)