چند روز پیش یادداشتی مینیمال تحت عنوان «مورچههای روی نقاشیِ سالوادور دالی!» نوشتم و در آن به چرخهی تکراریای که در آن گیر افتادهام، گلایه کردم. آن روز سیزیف را به یاد نداشتم؛ مردی که محکوم بود سنگی را تا بالای کوه بغلتاند و درست وقتی به قله میرسید، سنگ دوباره به پایین برگردد و او ناچار شود همهچیز را از نو آغاز کند. چندی بعد از انتشار آن یادداشت، دلم برای صدای مرحوم بهروز رضوی تنگ شد. از طریق اپلیکیشن ایرانصدا رفتم سراغ کتاب «داستانکها» که ۴۴ داستانک دارد و شروع کردم به گوش دادن. داستانکها یکییکی میگذشتند تا رسیدم به داستانک دهم. شما هم بشنوید:
دقت کردید؟ برای شما هم جالب بود؟ نویسندهی خلاق با بازآفرینی طنزآمیز افسانهی سیزیف از گذر زمان و فرسودگی مجازات که همان بیهودگیِ تکرار است سخن میگوید. تختهسنگ بر اثر هزاران سال غلتیدن و برخورد، کمکم صاف و کوچک میشود. همزمان شیب کوه هم دیگر آن سختی سابق را ندارد. و سرانجام تختهسنگ تبدیل به یک سنگریزه میشود. تا جایی که سیزیف دیگر مجبور نیست آن را بهزحمت هل بدهد؛ سنگریزه را در جیبش میگذارد و بهجای بالا رفتن از کوه، با آسانسور به طبقهی بیستوهشتم یک ساختمان اداری میرود؛ جایی که محل مجازات امروزی اوست.
نویسنده میگوید مجازات سیزیف همچنان برای ما مردمان دنیای قشنگ نو ادامه دارد فقط شکلش عوض شده است. سیزیفِ باستانی مجبور بود هر روز سنگ را به بالای کوه ببرد؛ سیزیفِ مدرن هر روز صبح به محل کارش که همان کوه چند هزار سال پیش است میرود و کارهای تکراری و بیمعنایی انجام میدهد که همان بالا بردن تختهسنگ از کوه است و عصر به خانه برمیگردد و این یعنی بازگشت تخته سنگ از بالای کوه و آسانسور شکل مدرن همان مجازات است.
اشاره به کارت اعتباری و قرصهای مسکن هم به این معنی است که انسان مدرن ظاهراً زندگی راحتتری دارد، اما برای تحمّل همین زندگی به پول، کارت اعتباری برای خنثی کردن عطش مصرف و بدهی و داروی آرامبخش برای تحمّل درد و فشار وابسته شده است.
پس بهجز رختولباس سیزیف و شکل مجازاتش، هیچچیز عوض نشده است. سیزیف همچنان در حال مجازات شدن است. فقط تصوّر میکند که دارد زندگی میکند. و تمام تلاشش را میکند تا این زندگی، یا همان مجازات، را آسانتر کند.
