اگر از من بپرسند «این سریال دربارهی تاریخ آمریکاست؟» پاسخ میدهم: نه. اگر بپرسند «دربارهی لری دیوید است؟» باز هم میگویم: نه. این مجموعه در حقیقت دربارهی نسبتِ تاریخ و طنز است؛ دربارهی اینکه آیا میشود با گذشتهای که برای یک ملت مقدس شده، شوخی کرد؟
لری دیوید از همان قسمت اول نشان میدهد که هیچ شخصیتی برایش مصونیت ندارد. پدران بنیانگذار، اسطورههای ملی، سیاستمداران، فعالان مدنی و حتی روایتهای رسمی تاریخ، همگی میتوانند سوژهی شوخی شوند. او تاریخ را از روی سکوی یادبود پایین میآورد و کنار آدمهای معمولی مینشاند؛ جایی که غرور، خودخواهی، سوءتفاهم و حماقت، بیش از قهرمانی دیده میشوند.
بزرگترین نقطهی قوت مجموعه همین است. لری دیوید جرئت میکند به تاریخی نزدیک شود که آمریکاییها معمولاً با احترام از آن یاد میکنند. او نمیترسد قهرمانان را دست بیندازد و به مخاطب یادآوری کند که پشت هر روایت باشکوه، انسانهایی معمولی با ضعفهای معمولی ایستادهاند.
اوج این نگاه را در پایان قسمت دوم میبینیم؛ جایی که ناگهان از قرن هجدهم به سیاست امروز پل میزند و با کنایههایی آشکار، ترامپ و دوست بچهبازش جفری اپستین را هدف قرار میدهد. اینجا دیگر مشخص میشود که هدف سریال صرفاً روایت گذشته نیست؛ بلکه نشان دادن این است که تاریخ هنوز زنده است و همچنان بر سیاست امروز سایه انداخته است.
اما درست در همینجا، مهمترین ضعف مجموعه نیز خود را نشان میدهد.
این سریال مدام از «تاریخ آمریکا» حرف میزند، اما تا اینجای کار، یکی از تلخترین فصلهای آن را تقریباً نادیده گرفته است؛ نابودی بخش بزرگی از جوامع بومی، جنگها، کوچ اجباری و بیرون راندن مردمانی که قرنها پیش از تشکیل ایالات متحده در آن سرزمین زندگی میکردند. این حذف، پرسشبرانگیز است.
ممکن است گفته شود این مجموعه اصلاً قصد روایت کامل تاریخ را ندارد و فقط چند مقطع را برای خلق موقعیتهای طنز انتخاب کرده است. این استدلال تا حدی پذیرفتنی است؛ اما وقتی نام اثرت را تاریخ آمریکا میگذاری و در عین حال یکی از بنیادیترین و دردناکترین فصلهای آن را کنار میگذاری، طبیعی است که مخاطب از خود بپرسد: این انتخاب صرفاً هنری بوده یا نوعی گزینش در روایت تاریخ؟
طنز، زمانی ارزشمند است که فقط قدرتمندان امروز را نقد نکند؛ بلکه بتواند با گذشته نیز صادق باشد. اگر تاریخ را از جایگاه تقدس پایین میآوریم، نباید فقط بخشهایی را انتخاب کنیم که امکان شوخی با آنها بیشتر است. بخشهای تاریک، هرچند شوخیبردار نباشند، همچنان بخشی از همان تاریخاند.
با این همه، نمیتوان منکر شد که لری دیوید هنوز یکی از معدود کمدینهایی است که حاضر است روایتهای ملی را به چالش بکشد. او ثابت میکند طنز فقط برای خنداندن نیست؛ طنز میتواند سؤال بپرسد، تردید ایجاد کند و حتی مخاطب را عصبانی کند.
شاید به همین دلیل است که بعد از هر قسمت، بیش از آنکه به شوخیها فکر کنیم، به چیزهایی فکر میکنیم که گفته شدند... و شاید بیشتر، به چیزهایی که هرگز گفته نشدند.
و شاید بهترین نقدی که بتوان به این مجموعه نوشت همین باشد: لری دیوید نشان داد که تاریخ را میتوان با طنز روایت کرد؛ اما هنوز نشان نداده که میتوان با همهی تاریخ، به یک اندازه صادق بود.
