گربهام گم شده؛ چه کار کنم؟
راهنمای پیدا کردن گربه بر اساس تجربه واقعی، جستوجوی عملی و توکل
اگر الان این مقاله را میخوانید، احتمالاً گربهتان گم شده و شاید در همان لحظه هزار فکر مختلف از ذهنتان میگذرد:
«نکنه فرار کرده؟»
«نکنه بلایی سرش آمده؟»
«نکنه کسی بردتش؟»
«نکنه دیگه پیداش نکنم؟»
اول از همه: خودتان را سرزنش نکنید و امیدتان را از دست ندهید.
گربهای که از خانه بیرون میرود، لزوماً «فرار نکرده» است
یک نکتهی مهم را از همان ابتدا باید روشن کنیم: بیرون رفتن یا گم شدن یک گربهی خانگی، لزوماً به معنی فرار کردن از صاحبش یا نارضایتی از زندگی در خانه نیست.
گربهی امروزی (Felis catus) حاصل یک رابطهی بسیار طولانی میان گربهسانان و انسان است؛ شواهد ژنتیکی و باستانشناختی، آغاز این همزیستی را به جوامع کشاورزی هلال حاصلخیز در حدود ۱۲ هزار سال پیش مرتبط میدانند. این رابطه از ابتدا نیز تا حد زیادی ماهیت دوطرفه داشته است: گربهها از منابع غذایی و محیطهای انسانی بهره میبردند و انسانها نیز از حضور آنها، از جمله در کنترل جوندگان، سود میبردند.
رابطهی انسان و گربه فقط از نظر عاطفی و روانی معنا ندارد. پژوهشهای مربوط به تعامل انسان و حیوان نشان دادهاند که ارتباط با حیوانات خانگی میتواند با تغییراتی در شاخصهای فیزیولوژیک مرتبط با استرس، ضربان قلب، فشار خون و برخی فرایندهای هورمونی همراه باشد و در بعضی افراد به بهبود حال روانی و کیفیت زندگی کمک کند. دربارهی تأثیر مستقیم بر سیستم ایمنی نیز پژوهشهایی وجود دارد که همزیستی سالم با یک حیوان خانگی میتواند بخشی از یک زندگی سالم و از نظر روانی و فیزیولوژیک حمایتکننده باشد.
بنابراین وقتی یک گربهی خانگی از در خانه، پارکینگ یا حیاط بیرون میرود، نباید فوراً داستان «حیوان به ذات واقعی خودش برگشت» یا «از زندگی با من ناراضی بود» را برای خودمان بسازیم. گربهها ذاتاً حیواناتی کنجکاو و اکتشافی هستند و در عین حال استقلال رفتاری خود را حفظ کردهاند؛ ممکن است یک پرنده، حشره، بو، صدا یا حرکت ناگهانی برای چند ثانیه توجهشان را جلب کند و همان چند ثانیه کافی باشد تا از محدودهی همیشگیشان دور شوند.
از طرف دیگر، پژوهشهای رفتاری نشان دادهاند که بسیاری از گربههای خانگی میتوانند با مراقب انسانی خود پیوند اجتماعی برقرار کنند و در شرایط ناآشنا یا استرسزا از حضور او بهعنوان یک منبع امنیت استفاده کنند؛ بنابراین زندگی در کنار انسان را نمیتوان صرفاً به معنای «اسارت» یا محروم کردن گربه از طبیعت تفسیر کرد. در عین حال، این پیوند به معنی از بین رفتن استقلال طبیعی گربه هم نیست.
من خودم گربهای دارم که عاشق محیط بیرون است؛ برای همین سالهاست، بهجای اینکه او را آزادانه در معرض خطر قرار بدهم، بهصورت کنترلشده با خودم بیرون میبرمش، به پارک و محیطهای مختلف میبرمش و اجازه میدهم بوها، صداها و فضای بیرون را تجربه کند. این موضوع و نحوه ازسرگیری این رویکرد البته بحث جداگانهای است؛ اما نکتهی مهم این است که علاقهی یک گربه به بیرون، بهخودیخود نشانهی نارضایتی از خانه یا خانواده اش نیست.
پس اگر یک روز در باز ماند، در پارکینگ باز شد، حواستان برای چند ثانیه پرت شد و گربهتان بیرون رفت، خودتان را سرزنش نکنید. اول از همه، به جای اینکه آن را «فرار» تلقی کنید، آن را یک حیوان خانگی کنجکاو بدانید که ممکن است ناگهان وارد محیطی ناشناخته شده باشد و حالا به کمک شما برای پیدا کردن مسیر امن بازگشت نیاز داشته باشد.
و درست از همینجا، جستوجوی شما شروع میشود.
من قدردان همزیستی با گربهای هستم که امروز ۱۴ ساله است و در طول زندگیاش، هم در ایران و هم در خارج از کشور، بیش از یک بار گم شده یا در شرایطی قرار گرفته که احتمال میدادم توسط فرد دیگری برده شده باشد. هر بار، با مجموعهای از همین روشها دنبالش گشتم و در نهایت پیدایش کردم.
بنابراین آنچه در این مقاله میخوانید صرفاً فهرستی از توصیههای اینترنتی نیست؛ بخش مهمی از آن حاصل تجربهی زیستهی من در پیدا کردن گربهی خودم است.
ممکن است بعضی از این روشها برای حیوانات خانگی دیگر هم قابل استفاده باشند، اما تمرکز اصلی این مقاله بر گربه است.
قبل از هر چیز: گمشدن گربه الزاماً به معنی «فرار کردن» نیست
یکی از اولین چیزهایی که دوست دارم از تجربهی سالها زندگی با گربه بگویم این است که اگر گربهتان از خانه خارج شد، فوراً به این نتیجه نرسید که:
«گربهام فرار کرد.»
این برداشت، مخصوصاً از طرف کسی که تجربهی زیادی با گربه ندارد، بسیار رایج است.
اما گربهها حیواناتی کنجکاو، هوشیار و بسیار اکتشافی هستند. محیطی که آنها بهعنوان قلمرو خودشان درک میکنند، الزاماً فقط چهار دیوار خانه نیست.
ممکن است درِ خانه برای چند ثانیه باز بماند.
ممکن است در پارکینگ باز باشد.
ممکن است شما کنار گربه باشید و ناگهان حواسش به یک پرنده، حشره، صدا، بو یا حرکت جلب شود.
ممکن است در یک لحظهی کوتاه، گربه چند متر یا حتی بیشتر از شما فاصله بگیرد و بعد دیگر نتوانید پیدایش کنید.
این اتفاق میتواند برای صاحبی بیفتد که اتفاقاً بسیار هم مراقب حیوانش بوده است.
پس اگر این اتفاق برای شما افتاده، خودتان را محکوم نکنید.
الان مهمترین کار، پیدا کردن گربه است؛ نه محاکمه کردن خودتان.
۱. اول آرام شوید و جستوجوی هدفمند را شروع کنید
طبیعی است که وقتی گربهتان را پیدا نمیکنید، وحشت کنید. اما جستوجوی مؤثر نیاز به دقت دارد.
گربهای که ترسیده، گیج شده یا وارد محیط ناآشنا شده، لزوماً مثل یک حیوان گمشدهی وحشتزده در خیابان نمیدود و خودش را نشان نمیدهد.
ممکن است اتفاقاً خیلی نزدیک شما، در یک نقطهی امن و پنهان، بیحرکت مانده باشد.
بنابراین اطراف محل گمشدن را با دقت و چند بار بررسی کنید:
زیر خودروها
زیر بوتهها
زیر پلهها
داخل پارکینگها
انباریها
حیاطها
پشت وسایل
فضاهای باریک و تاریک
ساختمانهای نیمه ساخت و فضاهای نیمهمتروکه
هر جایی که یک گربه بتواند در آن پناه بگیرد
با چراغقوه جستوجو کنید و فقط به صدا زدن اکتفا نکنید.رفلکت چشم های گربه به لطف قابلیت دید در شب وی در پیدا کردن این رفیق الهی کوچولو به شما کمک خواهد کرد.
اینکه گربه را نمیبینید، لزوماً به معنی این نیست که آنجا نیست.
۲. با گربهتان حرف بزنید
این بخش برای من فقط یک توصیه نیست؛ بخشی از تجربهی شخصی من است.
وقتی گربهام گم میشود، با او حرف میزنم.
از او میخواهم برگردد.
به او میگویم که دنبالش هستم، منتظرش هستم و خانه منتظر اوست.
از نظر علمی، من ادعا نمیکنم که «ارتباط ذهنی با گربه» بهصورت تجربی اثبات شده و حتماً باعث بازگشت حیوان میشود. چنین ادعایی نیازمند شواهد علمی مشخص است.
اما از طرف دیگر، رابطهی انسان و حیوان صرفاً یک رابطهی فیزیکی و مکانیکی نیست. گربهها صاحب خود، صداها، بوها، محیط و الگوهای آشنای زندگیشان را میشناسند.
در کنار این بخش قابل مشاهده، من برای این ارتباط یک بُعد معنوی هم قائلم.
در برخی دیدگاههای معنوی از وجود لایهها یا «کالبدهای» مختلف برای موجود زنده صحبت میشود. این مفاهیم را نباید با یافتههای اثباتشدهی علم تجربی یکی دانست؛ اما برای من، معنای معنوی آنها قابل توجه است.
من باور دارم که ارتباط میان موجودات همیشه فقط به آنچه با چشم میبینیم و با ابزار اندازه میگیریم محدود نمیشود.
بنابراین وقتی با گربهام حرف میزنم، این کار را با همین باور انجام میدهم.
شاید علم هنوز برای تمام تجربههای انسانی و معنوی زبان مشترکی نداشته باشد؛ اما تجربهی شخصی من این بوده که گربهام را هر بار دوباره پیدا کردهام.
۳. با گربههای همان محدوده صحبت کنید؛ حتی عکس گربهتان را به آنها نشان دهید
این یکی از عجیبترین توصیههای من است، اما یکی از چیزهایی است که خودم انجام میدهم.
در محدودهای که گربه گم شده، به گربههای همان منطقه غذا و آب بدهید و با آنها صحبت کنید.
حتی میتوانید عکس گربهی گمشدهتان را به آنها نشان دهید.
من به گربههای آن محدوده میگویم که دوستشان گم شده و از آنها میخواهم اگر او را دیدند، راهش را پیدا کند.
ممکن است برای بعضی افراد این کار عجیب به نظر برسد.
من هم نمیخواهم ادعا کنم که علم ثابت کرده گربههای محله عکس را میبینند و سپس پیام شما را به گربهی گمشده منتقل میکنند.
اما جالب است که اگر در اینترنت جستوجو کنید، افراد زیادی تجربههای مشابهی از استفاده از این روش و پیدا شدن گربههایشان نقل کردهاند.
برای من، این روش ترکیبی است از مشاهدهی رفتار حیوانات، ارتباط عاطفی، تجربهی شخصی و باور معنوی.
در هر صورت، انجام دادن آن در کنار جستوجوی واقعی، اطلاعرسانی و اقدامات عملی، چیزی از تلاش شما کم نمیکند.
۴. به همسایهها و آدمهای محل اطلاع دهید
فقط خودتان دنبال گربه نگردید.
چشمهای بیشتری را وارد جستوجو کنید.
به همسایهها، نگهبانها، مغازهدارها، سوپرمارکتها، نانواییها، پارکبانها و کسانی که دائماً در محله رفتوآمد دارند اطلاع دهید.
عکس واضح گربه را به آنها نشان دهید.
از آنها بخواهید اگر او را دیدند، دنبالش نکنند و نترسانندش و در صورت امکان با شما تماس بگیرند.
گاهی یک نفر فقط یک گربه را در کوچه دیده و اصلاً نمیداند همان حیوانی است که شما ساعتهاست دنبالش میگردید.
۵. آگهی بدهید؛ هم آنلاین، هم در دنیای واقعی
آگهی را فقط در اینترنت منتشر نکنید.
در گروههای محلی، شبکههای اجتماعی، صفحات حیوانات گمشده و سایتهای آگهی منتشر کنید؛ اما نسخهی چاپی هم داشته باشید.
آگهی را در نقاط پرتردد همان محدوده قرار دهید:
سوپرمارکت
نانوایی
داروخانه
کلینیک دامپزشکی
پتشاپ
ورودی ساختمانها
تابلوهای اعلانات محلی
روی آگهی عکس واضح، مشخصات ظاهری، محل و زمان گمشدن و شماره تماس قرار دهید.
اگر برایتان مقدور است، اعلام مژدگانی نیز میتواند انگیزهی تماس و بازگرداندن حیوان را افزایش دهد.
۶. اگر گربهتان ارزش مالی زیادی ندارد، باز هم جدی پیگیری کنید
این نکته را مخصوصاً برای کسانی مینویسم که گربهشان ممکن است از نظر خریدوفروش ارزش مالی بالایی نداشته باشد.
ممکن است گربهتان:
عقیم شده باشد؛
نژاد تجاری یا خاصی نداشته باشد؛
برای تولهکشی یا breeding ارزش اقتصادی نداشته باشد؛
داروی خاص یا درمان گرانقیمتی نداشته باشد؛
یا اساساً از نظر بازار خریدوفروش ارزش مالی قابل توجهی نداشته باشد.
هیچکدام از اینها ارزش عاطفی و اهمیت حیوان برای شما را کم نمیکند.
حتی اگر کسی به شما گفت:
«این که فقط یک گربه است.»
یا:
«ارزش مالی ندارد.»
اجازه ندهید این حرف باعث شود پیگیری را متوقف کنید.
ارزش یک حیوان خانگی فقط با قیمت خریدوفروش آن تعیین نمیشود.
اگر گربهتان نژاددار، شجرهدار یا از نظر ظاهری دارای ارزش خریدوفروش بالاست، در آگهی حتماً شرایط خاص او را هم در نظر بگیرید. برای مثال اگر گربه عقیم شده، به مراقبت یا داروی خاصی نیاز دارد، امکان یا ارزش اقتصادی قابلتوجهی برای تولهکشی ندارد، یا به هر دلیل عملاً حیوانی برای بهرهبرداری تجاری محسوب نمیشود، میتوانید این موضوع را بهطور محترمانه در آگهی ذکر کنید تا کسی که حیوان را پیدا کرده، تصور نکند با نگهداشتن آن میتواند از فروش یا تولیدمثل آن سود قابلتوجهی به دست آورد. در عین حال، اگر فردی گربه را پیدا کرده و با حسن نیت از او نگهداری کرده است، میتوانید اعلام کنید که برای قدردانی از زحمتی که کشیده، پس از تحویل سالم حیوان، مژدگانی یا هدیهای متناسب با شرایطتان در نظر گرفتهاید. هدف این است که پیام آگهی روشن باشد: این حیوان برای شما ارزشمند است و اولویت شما بازگشت سالم اوست، نه معامله یا ارزش اقتصادی او.
۷. مدارک و مستندات گربه را از همان ابتدا جمع کنید
این بخش بسیار مهم است.
اگر گربهتان گم شده، تا جایی که میتوانید مدارکی را که ارتباط شما با حیوان را نشان میدهد جمع کنید:
عکسها و فیلمهای قدیمی
عکسهایی که شما و گربه در آنها حضور دارید
مدارک دامپزشکی
پاسپورت، شناسنامه، گواهی و مجوزات صادرات واردات از سازمان دامپزشکی کل کشور مبدا و مقصد و سایر مدارک حیوان
شماره میکروچیپ
سوابق درمانی و پرونده مراجعات پزشکی
مدارک واکسیناسیون
پرینت آخرین لوکیشن نشان داده شده در جی پی اس گربه
هر مدرک دیگری که مشخصات حیوان و مالکیت شما را نشان دهد.
این مستندات فقط برای پیدا کردن گربه نیستند.
اگر بعداً کسی ادعا کند حیوان متعلق به اوست، یا در مورد نگهداری یا تحویل حیوان اختلافی ایجاد شود، داشتن مدارک میتواند بسیار مهم باشد.
۸. یک گزارش یا ثبت رسمی محلی ایجاد کنید
اگر گربهتان گم شده، مخصوصاً اگر احتمال میدهید شخص دیگری او را برده باشد، فقط به جستوجوی شخصی اکتفا نکنید.
در صورت امکان، موضوع را از طریق مراجع انتظامی و مسیرهای رسمی محل خود گزارش و ثبت کنید.
این کار یک فایدهی مهم دارد:
یک سابقهی زمانی و رسمی از گمشدن حیوان ایجاد میکند.
اگر بعداً کسی با شما تماس گرفت و ادعایی مطرح کرد، یا حیوان را در اختیار داشت و برای تحویل آن مطالبهای مطرح کرد، شما صرفاً با یک ادعای شفاهی مواجه نیستید و میتوانید مستندات قبلی خود را ارائه کنید.
در تجربهی شخصی من نیز در مواردی که احتمال میدادم گربهام توسط شخص دیگری برده شده باشد، موضوع را از مسیر پلیس پیگیری کردم و در روند مراجعه و مواجههی رسمی، حضور پلیس برایم کمککننده بود.
اگر احتمال سرقت، سوءاستفاده یا اخاذی وجود دارد، بهجای درگیری شخصی، مستندسازی کنید و از مسیر قانونی اقدام کنید.
۹. اگر کسی ادعا کرد گربه را پیدا کرده، با احتیاط جلو بروید
در شرایطی که آدم شدیداً نگران حیوانش است، ممکن است افراد مختلف تماس بگیرند و بگویند:
«گربهات پیش من است.»
در چنین شرایطی هیجان طبیعی است، اما عجله نکنید.
از فرد بخواهید:
عکس یا فیلم جدید بفرستد؛
مشخصات دقیق گربه را بیان کند؛
محل پیدا شدن را توضیح دهد؛
و اگر لازم است، ملاقات در یک محل امن و با اطلاع یا همراهی فرد دیگری انجام شود.
اگر فرد درخواست پول غیرمعمول یا تهدیدآمیز داشت، موضوع را مستند کنید و بهجای درگیری مستقیم، از مسیر رسمی پیگیری کنید.
۱۰. سایتها و آگهیهای «پیدا شده» را مرتب بررسی کنید
فقط منتظر نباشید کسی شما را پیدا کند.
هر روز سایتها، صفحات، گروهها و آگهیهای مربوط به حیوانات گمشده و پیداشده را بررسی کنید.
ممکن است فردی گربه را پیدا کرده باشد اما نداند صاحبش کجاست.
ممکن است تصور کرده باشد حیوان خیابانی است.
ممکن است آگهی را با مشخصات متفاوتی منتشر کرده باشد.
بنابراین جستوجوی شما باید فعال باشد.
۱۱.اگر گربه در یک محدودهی وسیع، روستایی، کوهستانی یا خارج از بافت شهری گم شده باشد، در بعضی کشورها و مناطق استفاده از پهپادهای مجهز به دوربین حرارتی (Thermal Imaging) نیز برای پیدا کردن حیوانات گمشده کاربرد دارد؛ زیرا میتواند در شرایط مناسب، گرمای بدن حیوان را از فاصلهی دورتر آشکار کند. البته استفاده از پهپاد و تجهیزات تصویربرداری هوایی در ایران ممکن است مشمول محدودیتها و الزامات قانونی باشد، بنابراین بدون بررسی مقررات و مجوزهای لازم سراغ آن نروید. در عوض، یک کار ساده و کاملاً در دسترس را حتماً انجام دهید: دوربینهای موجود در محل را بررسی کنید. دوربین ساختمان، پارکینگ، ورودی خانه، مغازههای اطراف یا هر دوربینی که مسیر احتمالی خروج گربه را پوشش میدهد، ممکن است دقیقاً نشان دهد گربه از کدام مسیر خارج شده یا آیا فردی او را برداشته است. گاهی یک فیلم چندثانیهای میتواند محدودهی جستوجوی شما را از چندین خیابان به یک نقطهی مشخص کاهش دهد.
اگر گربه پیدا نشد، جستوجو را خیلی زود متوقف نکنید
یکی از مهمترین چیزهایی که تجربهی شخصی به من یاد داده این است:
ندیدن گربه در روز اول، به معنی تمام شدن ماجرا نیست.
محدوده را دوباره بگردید.
با آدمهای محل دوباره صحبت کنید.
آگهی را بالا بیاورید.
آگهیهای جدید را بررسی کنید.
از کلینیکهای دامپزشکی و افراد فعال در حوزهی حیوانات کمک بگیرید.
و مهمتر از همه، امید را با بیعملی اشتباه نگیرید.
امید یعنی همچنان اقدام کردن.
۱۲. سهم خودتان را انجام دهید و بعد به خدا بسپارید
این بخش شخصیترین قسمت این مقاله است.
من نمیتوانم به شما قول بدهم که اگر این کارها را انجام دهید، گربهتان حتماً پیدا میشود.
هیچکس چنین تضمینی ندارد.
اما خودم باور دارم که در چنین شرایطی باید تمام سهم خودمان را انجام دهیم.
بگردیم.
آگهی کنیم.
از مردم کمک بگیریم.
از مراجع رسمی کمک بخواهیم.
مدارک جمع کنیم.
سرنخها را دنبال کنیم.
دعا کنیم.
و بعد، جایی که دیگر کنترل ما تمام میشود، نتیجه را به خدا بسپاریم.
من در زندگی خودم گربهام را در شرایطی پیدا کردهام که شاید اگر فقط به احتمالات ظاهری نگاه میکردم، باید خیلی زود ناامید میشدم.
اما نشدم.
برای من، هر بار پیدا شدن او فقط پیدا شدن یک حیوان نبود؛ یک یادآوری بود که انسان گاهی باید تمام توان خودش را برای چیزی که دوست دارد به کار بگیرد و بعد اجازه دهد خداوند باقی مسیر را رقم بزند.
من شخصاً باور دارم چیزهایی که خداوند برای ما مقدر کرده، گاهی از مسیرهایی به ما بازمیگردند که اصلاً انتظارشان را نداریم.
اگر این اتفاق برای شما افتاده، خودتان را سرزنش نکنید.
شاید این اتفاق، هرچقدر هم در لحظه سخت و دردناک باشد، در نهایت قرار است چیزی به شما یاد بدهد، شما را عمیقتر کند یا به رشدتان کمک کند.
سهم خودتان را انجام دهید؛ بعد توکل کنید.
یک درخواست از شما
اگر گربه یا حیوان خانگی شما گم شده و تجربهای داشتهاید که واقعاً به پیدا شدنش کمک کرده، خوشحال میشوم در بخش نظرات همین مقاله برای دیگران بنویسید.
ممکن است روشی که برای شما جواب داده، دقیقاً همان چیزی باشد که یک صاحب حیوان نگران در آن لحظه به آن نیاز دارد.
این مقاله قرار نیست آخرین کلمه دربارهی پیدا کردن حیوان گمشده باشد؛ میتواند با تجربههای واقعی افراد بیشتری کاملتر شود.
حمایت از قانون حمایت از حیوانات
یکی از کارزارهایی که من شخصاً برای آن اهمیت قائلم، مربوط به تصویب و تقویت قانون حمایت از حیوانات است.
اگر شما هم به ایجاد چارچوب حقوقی روشنتر برای حمایت از حیوانات و مسئولیتپذیری بیشتر جامعه در قبال موجودات زنده علاقهمند هستید، میتوانید از این کارزار حمایت کنید:
درخواست توجه ساختاری به حقوق حیوانات و موجودات بیدفاع، کمبرخوردار و مظلوم در ایران
[ https://www.karzar.net/239019 ]
امیدوارم روزی برسد که در بستر حقوق مدنی و اجتماعی، نهتنها بتوانیم خودمان را به استانداردهای جوامع پیشرفتهی دنیا برسانیم، بلکه در بعضی زمینهها حتی از آنها پیشی بگیریم؛ جامعهای که برای تمام موجودات و مخلوقات خداوند، فارغ از اینکه انسان باشند یا حیوان، ارزش و حقوق شایستهی آنها را به رسمیت بشناسد.
تا آن روز، شاید یکی از کارهای کوچکی که هرکدام از ما میتوانیم انجام دهیم، همین باشد:
آگاهی دادن، مسئولانه رفتار کردن و تجربهای را که میتواند جان یا زندگی موجود دیگری را نجات دهد، با دیگران به اشتراک گذاشتن.