حاصل 15 سال تنفس تو فضای وب فارسی
بریم سراغ جواب دادن به سوال از دید منی که هم کارمند بودم هم مدیر. هم ceo بودم هم سرمایه گذار. یعنی میخوام بگم من این ها رو تا تهش رفتم
دلیل اینکه دیجیتال مارکتینگ و کلا فضای دیجیتال توی ایران جواب نیست به نظرم 4 بخش داره.
اولیش حاکمیته. دومیش خود کسب و کارهان. سومیش خود اعضا هستن و کامیونیتی نداشته شون. چهارمیش هم رویا فروشان بی اصل و نسبه.
خیلی ساده است و الان این روزا جلوی چشممونه. الان 52 روز و بیشتر هست که اینترنت نه تنها بسته شده بلکه به شدت و بسیار طبقاتی و خودی و ناخودی شده. چیزی که حق بدیهی انسان هاست و هر کودک در فقیرترین کشور آفریقایی به آسونی بهش دسترسی داره 3 جا ممنوعه : ایران، کره شمالی و ترکمنستان.
اما رفتار مخرب حاکمیت فقط همین بستن شیرفلکه نیست. از فیلترینگ که هزینه بسیار زیادی هم به افراد هم به ساختار شبکه ایران و اعتبار آی پی ایران وارد کرده( نگاه کنید به این پست:داستان یک شبکه معیوب: چرا شبکه و اینترنت ایران بدون فیلترینگ هم خراب است؟) مشکل بعدی همین هست که به قول برخی ما از درون فیلتریم از بیرون تحریم.
قبل این قطعی های فعلی نه قطعی قبلی مربوط به دی ماه میخواستم یه سرویس برای کلاینتی راه بندازم که فرد اسم شهر و شغل و کشور رو میداد به ربات تلگرامی و اون ربات میرفت از گوگل مپ اطلاعات کسب و کارهای موردنظر رو دریافت میکرد و بهش برمیگردوند. برای این کار نیاز داشتم که api گوگل مپ داشته باشم. بگذریم از اینکه کنسول api های گوگل هم فیلتر بود هم تحریم، مشکل اصلی اینجا بود که برای اینکه این api رایگان گوگل رو بگیرم نیاز داشتم که با استفاده از کارت های پرداخت بین المللی یه احراز هویت بشم. ولی همین امر ساده هم به دلیل تحریم های اولیه و ثانویه و ثالثیه و ... امر محال بود. ناچارا یک ترفندی زدم که فقط کار راه انداز بود و نتیجه دلخواه رو بهم نمیداد. نتایج حداقلی بود.
خلاصه اون پروژه با قطعی های چندباره اینترنت به فنا رفت.
به قولی طرف فکر میکنه همین که یه پیج اینستاگرام/کانال تلگرام یا بروزترهاشون یه سایت بزنن دیگه همه چی تمومه و مشتری هست که مثل مور و ملخ از در و دیوار براشون میریزه. در حالی که نمیدونن که فروش انلاین اگر سخت تر و هزینهبرتر از فروش سنتی نباشه کم تر نیست.
از اونا بدتر این پکیج فروشان که میگن بیا سایتت رو به ترب و باسلام و کوفت و درد وصل کن فروشت انفجاری میره بالا
مشکل بعدی که کسب و کارها دارن اینه که انتظار زودبازده بودن دارن و نمیفهمن که در بهترین شرایط مالی و اقتصادی مملکت و افراد توی بازی دیجیتال شما حداقل 5 سال زمان میبره تا گنده بشی. نمیتونی از روز اول اندازه دیجی کالا پول دربیاری.
مشکل بعدیشون اینه که میخوان خرج نکن ولی سایت خوشگل، با تمام امکانات و اینا داشته باشن. یه سایت برای اینکه به موفقیت برسه حداقل در سال اول بالای 400 میلیون با نرخ سال 403 هزینه داره. با نرخ 405 حساب کنی این رقم برای یکسال بالای 700 میلیونه. میتونی خرج کنی وارد بازی بشو. نمیتونی سمتش هم نیا یا آرزوهات رو کم کن.
به قولی
یا به اندازه آرزوهات تلاش کن یا به اندازه تلاشت آرزو کن
مشکل بعدی که کسب و کارها دارن اینه که خودشون هم نمیدونن چی میخوان. میخوان همزمان توی سایت، اینستاگرام، تلگرام، ایتا، روبیکا، بله، لینکدین، سایت، ترب، دیجی کالا و ... باشن و نمیفهمن که بعضی جاها زمین بازی اونا نیست.
مثلا با یه گروهی کار میکردم که محصولات شبکه میفروختن مثل رک و سرور و کابل و ... . مدیر اینجا اصرار داشت که ما باید حتما اینستاگرام داشته باشیم و هرروز توش پست بره و هرروز تعامل داشته باشه و استوری و همه کارکنان هم مجبورن هرروز کامنت بذارن. در حالیکه توجه نداشت که مخاطب اون من آدم عامی نیستم که؛ کسی هست که کارش شبکه است و اون هم اطلاعات اولیه رو داره و نهایت باید محصول رو بشناسه که اونم با یه تلفن و ارسال فایل کاتالوگ رفع و رجوع میشد.بعد توقع داشت که فروش هم داشته باشه, اونم محصولی که کف قیمتش 80 میلیون تومن بود. پیج اینستا برای همچین مجموعه ای نهایت فقط برای نمایش کالاها و اطلاع رسانی ها بدرد میخوره نه فروش مستقیم. ولی درک نمیکرد و همینجوری پول توی چاه میریخت.
مشکل بعدی که کسب و کارها دارن اینه که یه نیرو میخوان همه فن حریف. مثلا این بند قرارداد شغلی رو ببینید(فعلا به دلیل محدودیت نمیتونم تصویر بذارم متنش هست)
انجام کلیه وظایف محوله از طرف مدیرعامل یا مافوق از جمله امور کامپیوتری,طراحی سایت, مدیریت سایت و شبکه های اجتماعی, ایمیل مارکتینگ، سئو, راه اندازی crm و hrm و دیگر امور کامپیوتری و مارکتینگ محوله.
خب شما این شرح وظایف رو ببین خودش حداقل 7 عنوان شغلی جداست. بگذریم از اینکه برخی مثل سئو خودش باز ده تا قسمت و رده شغلی جداست. طرف مثلا میخواد توی 8 ساعت کاری روزانه به همه اینا برسه و اینجوری نهایتا روزی 1 ساعت برای هر کدوم میمونه. حالا اونی که خودش چندتا زیرمجموعه داره میشه هر کار 2 دقیقه. توقع چه خروجی داری ازش؟
باز هم بخش مشکل دار دارن ولی بهتره طولانی نکنیم.
توی مورد قبلی گفتیم که کسب و کار میخواد پول خرج نکنه یا میخواد همه جا باشه, ولی این درخواست از کجا میاد؟
از رویافروشان و پکیج فروشان. طرف میاد نشون میده که من هیچی نداشتم یه سایت زدم و کلی مشتری اومد و فروشم چسبید به سقف. یا رفتم توی ترب فروشگاهمو وصل کردم و ماهی n میلیون تومن درآمدمه.
خب این طرف هم که سر درنمیاره از دنیای دیجیتال میگه راحته دیگه. تهش یه نیرو میگیرم همه اینا رو انجام بده. خلاصه که این بازار مکاره پکیج فروشی خیلی ها رو بدبخت کرده. حواستون باشه.
حالا که یه جوالدوز به دیگران زدیم یه سوزن هم به خودمون بزنیم. چرا شما به عنوان یه آدمی که توی اکوسیستم دیجیتاله میای به اون وظایفی که اون طرف میخواد لبیک میگی و تازه با حقوق پایه.
توی بعضی قسمتا که اوضاع داغون تره. توی یه گروهی طرف میگفت من سایت برای طرف میزنم 5 تومن. میگم حداقل 4 تومن هزینه هاست و دامنه اس. وقت و اعتبار و اینات چی؟ میگه کار نیست. میگم تو با این کارت داری بقیه رو هم زمین میزنی. طرف قیمت 5 تومنی تو رو میبینه فکر میکنه همینه و بقیه گرون میگیرن. بعد میبینه که با این هزینه هل پوچ هم دستش رو نگرفت و کلا به فضای دیجیتال بی اعتماد میشه و همه رو میگه کلاهبردارن.
نکن عزیز من.
اگه تخصصت فقط سئو کردنه گرافیک و طراحی سایت و نوشتن متن رو به عهده نگیر. اگه فقط میخوای کارای کامپیوتری کنی سراغ سایت و شبکه های اجتماعی نرو. اکوسیستم رو مسموم نکن و بهم نریز. بذار همه با هم رشد کنیم.
در نهایت با این اوضاعی که من میبینم این راه به آخر رسیده. امیدوارم اگر دری به تخته خورد و فضایی باز شد و خواست دوباره این بازار جون بگیره این اشتباهاتی که بوده رو تکرار نکنیم.
به امید اون روز