داستان کودکانه «وقتی یخِ لیوان گریه میکند
نویسنده: رزیتا دغلاوی نژاد
شخصیتها: نورا (دختربچهای که عاشق نوشیدنیهای سرد است) و مریم (خواهر بزرگتر او).
نورا یک لیوان آبِ بسیار سرد با یخهای درخشان در دست داشت. او آن را روی میز چوبی گذاشت. چند لحظهای نگذشته بود که نورا با تعجب دید که لایهی بیرونی لیوان، خیس شده است. او انگشتش را روی لیوان کشید و گفت: «مریم! نگاه کن! لیوان دارد گریه میکند! از کجا این همه آب میآید؟ من که داخل لیوان را پر نکردم!»
مریم که داشت کتاب میخواند، نگاهی به لیوان انداخت و گفت: «نورا، لیوان گریه نمیکند، او فقط دارد با هوای اتاق صحبت میکند. ببین، هوای اتاق ما پر از "بخار آب" است که ما نمیتوانیم آن را ببینیم.»
نورا پرسید: «بخار آب؟ مگر در اتاق ما باران میبارد؟»
مریم گفت: «نه، اما هوا همیشه کمی رطوبت دارد. وقتی این بخارِ گرمِ هوا به دیوارهی سردِ لیوان برخورد میکند، ناگهان از حرکت میایستد و سرد میشود. وقتی بخارِ گرم، سرد شود، دیگر نمیتواند به صورت گاز در هوا بماند و مجبور میشود دوباره به شکل قطرههای ریزِ آب دربیاید. ما به این کار میگوییم "میعان".»
نورا با دقت به قطرههایی که از لیوان به سمت پایین میلغزید نگاه کرد. او فهمید که حتی در هوای خشک اتاق، همهی جاها پر از رقصِ ریزِ قطرههای آب است که فقط منتظرِ یک چیز سرد هستند تا خودشان را نشان دهند.
نکتهی علمی برای کودک:
وقتی بخار آب (گاز) با یک سطح بسیار سرد برخورد میکند، انرژی خود را از دست میدهد و دوباره به مایع تبدیل میشود. این فرآیند که باعث خیس شدن لیوانهای سرد میشود، «میعان» (Condensation) نام دارد.