داستان کودکانه «معجزهی خمیرِ بازیِ نیما»
نویسنده: رزیتا دغلاوی نژاد
شخصیتها: نیما (پسربچهای که عاشق ساختن چیزهاست) و پدرش (یک مجسمهساز).
نیما روی میز نشسته بود و با خمیرهای رنگی بازی میکرد. او میخواست یک قلعهی بزرگ بسازد، اما هر بار که قلعه را بلندتر میکرد، خمیرها به سمت پایین میریختند و قلعهی او مثل یک تپهی کوچک فرو میریخت.
نیما با ناراحتی گفت: «بابا! چرا این خمیرها گوشهی قلعه را نگه نمیدارند؟ چرا مثل سنگ محکم نیستند؟»
پدر که داشت با تکههای گچ کار میکرد، کنار او نشست و گفت: «نیما، این خمیرها "نرم" و "ریختپذیر" هستند. یعنی دانههای ریزِ درون آنها خیلی راحت از روی هم سُر میخورند و جابهجا میشوند. اما اگر بخواهیم چیزی بسازیم که محکم بماند، باید به آن "ساختار" بدهیم.»
نیما پرسید: «ساختار یعنی چه؟»
پدر چند تکه چوب کوچک و چند تکه مقوا روی میز گذاشت و گفت: «ببین، اگر خمیر را لای این چوبها و مقواها قرار بدهی، چوبها مثل اسکلت عمل میکنند و اجازه نمیدهند خمیرها روی هم سُر بخورند. حالا دوباره امتحان کن.»
نیما شروع کرد به ساختن. او از تکههای مقوا به عنوان دیوار و از چوبها به عنوان ستون استفاده کرد و بعد خمیر را دور آنها چسباند. این بار، قلعهی او نه تنها فرو نریخت، بلکه بلندتر و زیباتر از همیشه شد! نیما فهمید که برای ساختن چیزهای بزرگ، فقط به مواد نیاز نیست، بلکه به یک "نقشه" و "اسکلت" محکم هم نیاز است.
نکتهی علمی برای کودک:
برخی مواد "ریختپذیر" (Plastic) هستند و به راحتی تغییر شکل میدهند، در حالی که برخی دیگر "صلب" (Rigid) هستند و در برابر تغییر شکل مقاومت میکنند. در مهندسی، برای ساختن چیزهای بزرگ، از "اسکلت" یا "سازه" (Structure) استفاده میکنیم تا وزن و نیروها را تحمل کند.