داستان کودکانه «استادِ چرخدندههایِ اراده»
نویسنده: رزیتا دغلاوی نژاد
در کارگاهی کوچک در انتهای شهر، پیرمردی زندگی میکرد که به جایِ تعمیر ساعتهای معمولی، «زمانهایِ هدر رفته» را تعمیر میکرد. مردمِ شهر نزد او میآمدند و میگفتند: «استاد، من سالهاست که میخواستم نقاشی یاد بگیرم، اما تنبلی کردم. آیا راهی هست که آن زمانِ از دست رفته را پس بگیرم؟»
پیرمرد، عینکش را روی چشمانش جابهجا میکرد، لبخندی میزد و پاسخ میداد: «زمانِ گذشته، شبیه یک چرخدندهی شکسته است؛ دیگر نمیشود آن را چرخاند. اما علمِ من به شما یاد میدهد که چطور انرژیِ آن زمانِ هدر رفته را در موتورِ ارادهتان ذخیره کنید.»
یک روز، نوجوانی به نام «سینا» با ناامیدی نزد او آمد. سینا میخواست یک ربات بسازد، اما به دلیلِ شکستهایِ پیدرپی، میخواست همه چیز را رها کند. او به پیرمرد گفت: «من خستهام. ماهها تلاش کردم و علمی که یاد گرفتم، فقط به چند قطعهیِ سوخته ختم شد. من فقط وقتم را تلف کردم.»
پیرمرد، سینا را به کنارِ یک موتورِ بزرگِ بخاری برد که با دهها چرخدنده کار میکرد. گفت: «پسرم، آیا فکر میکنی این ماشین با اولین حرکت کار کرد؟ برایِ ساختنِ این، هزار بار چرخدندهها در هم شکستند. هر بار که قطعهای سوخت یا چرخدندهای شکست، من یک گام به دانشِ واقعی نزدیکتر شدم. در علم، چیزی به نام "تلف کردنِ وقت" وجود ندارد؛ چیزی که تو آن را شکست مینامی، در واقع "دادههایِ جمعآوری شده" برایِ موفقیتِ بعدی توست.»
سینا به قطعاتِ سوختهیِ رباتش نگاه کرد. حالا آنها دیگر برایش نمادِ شکست نبودند؛ بلکه پلههایی بودند که به او نشان میدادند کدام راه به هدف ختم نمیشود. او به کارگاه برگشت. این بار با دقتِ بیشتر، از تجربهیِ خطاهایش استفاده کرد. چند ماه بعد، رباتِ کوچکِ سینا در میانِ هیاهویِ مردمِ شهر، اولین گامهایش را برداشت.
پیرمرد از دور تماشا میکرد و در دفترچهاش نوشت:
«علم، حاصلِ جمعِ شکستهایی است که با شجاعت ادامه یافتهاند.»