ویرگول
ورودثبت نام
حسام‌الدین شمس
حسام‌الدین شمسدر این صفحه دیگر فعالیت نمی‌کنم./ ایمیل من: [email protected]
حسام‌الدین شمس
حسام‌الدین شمس
خواندن ۵ دقیقه·۷ سال پیش

اندیشیدن حرام نیست



دکتر علی شریعتی می گوید:

چه سخت و غم انگیز است سرنوشت کسی که طبیعت نمی تواند سرش را کلاه بگذارد. چه تلخ است میوه درخت بینایی!





آیا فکر کردن گناه است؟


ادیان و جامعه مذهبی طوری ما را بار می آورند که ما ترس از اندیشیدن داشته باشیم. می گویند درباره خدا فکر نکن مگرنه گمراه می شوی. می گویند درباره احکام دین فکر نکن چراکه دخالت در کار خداست.

داشتم سخنرانی دین و قدرت (جلسه دوم) عبدوالکریم سروش را گوش می کردم، در بخشی از سخنرانی به نکته جالبی اشاره کردند:

از فکر کردن کسی را بترسانی، بالاترین ترس ها است.


دو سال پیش سر کلاس دینی درباره معاد و انسان بحث بود، بچه ها هرکدام از معلم سوالات شخصی خود را می پرسیدند من هم سوالی پرسیدم.

پرسیدم: آقا یه سوال داشتم، اصلا چرا انسان آفریده شده است، هدف از آفرینش انسان چه بوده؟

معلم گفت:

مولانا شعر معروفی دارد: از کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود...

این سوال خیلی مهمی است اما بهتر است ما در کار خدا دخالت نکنیم و از دستورات او در قرآن پیروی کنیم. حتما خدا دلیلی برای خلقت ما داشته است، ما فقط وظیفه مان انجام واجبات و ترک محرمات است.

سوالی که معلم می توانست چندین جلسه برایش زمان بگذارد، در دو دقیقه پاسخ داد و با این استدلال که دخالت در کار خدا اشتباه است سوال را دور افکند!



کاری به عکس العمل معلم ندارم اما یک سوال برایم پیش می آید:

آیا می توانیم بدون اندیشیدن ایمان بیاوریم؟ آیا می شود با کر و کور کردن گوش ها و زبانمان منفعلانه هر چیزی را بپذیریم؟ آیا ایمان یعنی سانسور کردن سوالات مجهول؟

هر دینی که به سراغش می روی می گوید ما بهترین دین هستم. سوال: از کجا تشخیص بدهیم دینِ کامل تر کدام است؟

اصلا بهترین یعنی چه؟ آیا اصلا بهترین معنایی دارد؟ آیا بهترین برای همه انسان ها برابری می کند؟


من معتقدم ما باید فکر کنیم، ما باید حیاتی ترین سوالات را بپرسیم، ما نیاز داریم که مهم ترین سوالات درباره زندگی را بپرسیم. این ترس از اندیشیدنی که دین داران به جان ما می اندازند در نهایت سبب می شود که ما دین دارانی شناسنامه ای بشویم.

با همین فکر نکردن است که در نهایت می بینی خیلی ها نماز می خوانند بدون حتی ذره ای هدف.

با همین فکر نکردن است که دینی نمایشی ساخته ایم، دینی که محدودش کرده ایم و به همان عاشورا و یه پیاله اشک قانعیم!

همین فکر نکردن است که نتیجه اش می شود عده ای متعصب، خرافاتی و تروریست. همین فکر نکردن است که یک سری مداح بی سواد به جان مردم افتاده اند و با هزار دروغ و حماقت سعی می کنند مجلس خود را گرم کنند.


آنقدر فکر نکرده ایم که دیگر جرئت فکر کردن را نداریم!

هر انسانی اگر خود را مسلح به شهامت کند، برود و بیندیشد درباره خود، دینش، آرمان هایش، ارزش هایش و سعی کند بهترین مسیر خود را بیابد این جهل و تعصب و پیروی کورکورانه از رهبران نیز از بین می رود.




اندیشیدن شهامت می خواهد، کیست که جرئت داشته باشد اعتقادات باطل خود را به دور افکند؟ کیست که درد زایمان اندیشه های نو را تاب بیاورد؟

عده ی کمی دوست دارند از خواب نادانی خود بیدار بشوند، عده ی کمی دوست دارند تعلقات دیرینه خود را به کناری بیندازند، اما آنهایی که چنین می کنند در نهایت به حقیقت راستین می رسند. آیا حرفم به این معنا است که اعتقادات کنونی مان دروغ است؟

نه، ممکن است درست باشد، اما باید به یاد داشته باشیم اعتقادات حفظ کردنی نیست، تجربه کردنی است.

معلم دینی امسالمان چند مرتبه گفته است:

مگر نماز خواندن در طول روز چه قدر طول می کشد؟ مگر شما در شبانه روز بیشتر از بیست دقیقه نماز خواندنتان طول می کشد؟ خب این نماز را بخوان، اگر قیامتی بود تو ضرری نخواهی کرد و نزد خدا سرافرازی، اگر هم نبود که خب یک آرامشی از طریق یاد خدا به دست خواهی آورد.

روزه هم که باز برای بدن نوعی رژیم سالم است و تو در این جهان سودش را خواهی برد...


اما یکی نبود که به معلم بگوید:

آقای معلم دینی! یعنی فکر می کنی این نماز فایده ای هم دارد؟ یعنی گمان می کنی نمازی که حتی ذره ای در آن آرامش وجود ندارد، نمازی بدون حضور قلب، نمازی که سرتاسر برای شخص نمازگزار ملال و کسالت به ارمغان می آورد واقعا ارزشی هم دارد؟ استاد گرامی مگر مشکل ما اون بیست دقیقه است، مسئله ما در انجام احکام دین نیست، مسئله در جای دیگری ریشه دارد.

با ایمان حقیقی کسی است که فلسفه دین را بپذیرد نه احکامش را!


شریعتی در بخشی از کتاب هبوط می نویسد:

اصلا خدا از آدم های قالبی رام خشکه مقدس یک بعدی بدش می آید؛ اگرنه چرا فرشته های مطیع و پاکش را که همگی از آغاز خلقتشان یا در حال رکوع اند و یا در حال سجود... به پای آدم عصیانگر خطاکار خونریز می افکند؟ علی چرا چهارهزار خر مقدس حافظ قرآن و شب زنده دار صائم الدهر قائل اللیل را در نهروان به زیر شمشیر مردانه اش می گیرد؟ یک شرابخوار بی بندوبار اما مرد وفادار و باشعور به همه این جمادات انسان گونه مقدس مآب بی عقل می ارزد. خدا از آدم هایی که ضعف و زبونی خود را می خواهند با خداپرستی جبران کنند، بیزار است. از آنها که یک تخته شان کم است و جای خالی آن را با مذهب پر می کنند، نفرت دارد. می دانم.

خدا دوستدار آشناست، عارف عاشق می خواهد نه مشتری بهشت.

یا در بخش دیگری از کتاب نوشته است:

انسان خود را از همه پدیده های جهان کمتر و بدتر می شناسد و از این رو است که امروز با اینکه بیش از همیشه در برابر طبیعت بزرگ مسلح است، در قبال خویش سخت بی دفاع مانده است... انسان امروز را دیگر نه جهل، نه طبیعت و بیماری خواهد کشت، بلکه خطری که تمدن عظیم و مسلح کنونی را تهدید به زوال می کند، خود انسان است... او بهتر از همیشه می تواند زندگی کند، اما کمتر از همیشه می داند چگونه باید زندگی کرد.

همه چیز در جهان برای بودن آدمی است و درد این است که بودن، خود برای چیست؟

خدافکر کردندینایمان
۱۶
۱
حسام‌الدین شمس
حسام‌الدین شمس
در این صفحه دیگر فعالیت نمی‌کنم./ ایمیل من: [email protected]
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید