صبح بیدار شدهبودم که بعد از نه ماه، بروم سفر. لقمهای که دیشب برای ناهار آماده کردهبودم را گذاشتم توی کولهام، روسریام را روی سرم بستم و داشتم ضدآفتاب میزدم تا وقتی آفتاب درآمد، پوستم در برابر اشعههای خورشید مقاوم باشد. صدای انفجار آمد. نه یکی، نه دو تا. پیدرپی و ادامهدار. همهچیز نشان از خاورمیانه داشت. صبح بیدار میشوی بروی سفر، ناگهان میفهمی جنگ شده. فکر کردم همه خوابیدهاند و فقط من که قصد سفر داشتم ساعت سه صبح بیدارم. توییتر را چک کردم. صدای انفجار در دیگر نقاط شهر بلندتر بوده. یکی نوشته بود «مسکونی زدن!»
یادم نبود آخرین خبری که از وضعیت بین ایران و اسرائیل داشتم چه بود. فقط یادم بود که در چند هفتهی گذشته، چیزهایی از مذاکره شنیده بودم و میدانستم قیمت دلار، در این چند هفته تغییر زیادی نکرده. در گروه سفرمان یک نفر نوشت: «چرا سفر رو کنسل کنیم؟ ما خونهمون محلاتیه. انقد اینجا وحشتناکه که بهنظرم شمال امنتره. لطفاً بریم.» به مامان پیام دادم «بیدارید؟» اما جواب نداد. تنها کاری که از دستم برمیآمد این بود که اشتراک چت جیپیتی بخرم چون ریال حالا دوباره سقوط میکرد. ایرانیکارت دیشب احتمالاً تعداد تراکنشهای زیادی در ساعت ۳ تا ۵ صبح تجربه کرده. حنان از لبنان پیام داد «سالمی؟ نگرانتم.» اینکه کسی از لبنان که چندی پیش بهخاطر جنگ در کشورش، به کشور ما آمده بود، حالا احوال مرا میپرسید یعنی جنگ جدی است؟
تلویزیون را روشن نکردم. فقط توییتر را خواندم. همه ترسیده بودند. اسرائیل خیلی زود اعلام کرد که کار خودش بوده است. دستگاه قهوهسازم را تازه خریدم. دلم نمیخواست بمیرم وقتی هنوز قهوههای زیادی با آن نخوردهام. به او پیام دادم «خوبی؟» جواب داد که «سلام عزیزم.» قلبم گرم شد. بابا زنگ زد «نمیآی پیش ما؟» نمیدانستم باید چه کنم. مامان زنگ زد که «بیا.» گفتم «قهوهسازمو پس میارم با خودم.» خوابیدم. برای اولینبار موبایلم را از سایلنت درآوردم و خوابیدم.
دو سه ساعت بعد با صدای پیامک بابا بیدار شدم. «چیتگر رو زدن. زود بیا.» خواب بودم که بیخ گوشم را زدند. اگر نزدیکتر میخورد هم احتمالاً نمیفهمیدم. اگر به خانه خودم میخورد هم. بلند شدم و برای اولینبار با قهوهسازم، قهوه درست کردم. اصلاً خوب شد سفر نرفتم که این قهوه را بخورم. مامان دوباره زنگ زد «چرا راه نمیافتی؟» داشتم به تمام وسایل خانه با دقت نگاه میکردم. تمام لباسهایم را با دقت ورانداز کردم. تمام خاطراتم را با دقت مرور کردم. تمام چیزهای ارزشمندم را با دقت در کیفها و چمدانهای بسیار چیدم. خانهام در خطر نیست؛ اما خیلی زود حس جنگزدههایی را دارم که باید با یک کوله از شهر بگریزند. حتی درست نمیدانم چرا باید بروم. میترسم دیگر این خانه را نبینم. دوربین را گذاشتم توی چمدان و همان لحظه به مامان گفتم «دوربین رو هم میارم که اگه قم رو زدن، برم عکس بگیرم.» همیشه دوست داشتم عکاس جنگ شوم. اما دوست نداشتم وسط جنگ زندگی کنم. وسط خاورمیانه هم. اگر آسمان ایران کلیر است، پس این یا صدای جنگندهی ماست که میآید یا جنگندهی اسرائیل.
آدمهای زیادی کشتهشدهاند. جناحبندی افراد بهسرعت در حال تغییر است. این جنگ حالاحالاها تمام نخواهد شد. ما در اشتباهترین جای تاریخیم. نشستم روی مبل. اولین قهوهی دستگاهم را نوشیدم «بهسلامتی زیستن در اشتباهترین نقطهی خاورمیانه».
۲۳ خرداد ۰۴
ساعت ۱۰ صبح
قهوهسازم را توی کارتن پیچیدم دوباره و گذاشتم پشت ماشین. همهی کیفها را هم گذاشتم. شش تا کیف، یک چمدان و یک جعبه قهوهساز؛ انگار تمام زندگیام را در همینها جمع کردهبودم. لحظهی آخر ایستادم و خانه را نگاه کردم. گفتم «تازه باهات خاطره ساخته بودم. لطفاً سالم بمون تا برگردم.» مامان تلفنی گفت «توی راه زیگزاگی بیا موشکا نخورن بهت.» فکر کنم همهمان تصویرمان از جنگ با فیلمهای جنگ ایران و عراق سینمایی شده. پاییز ۴۰۱ در میان اعتراضات، روسری چفیهای سر میکردم. چپاندمش در کولهام. یکی یکی رفیقهایم زنگ زدند و پیام دادند که وقتی رسیدم خبر بدهم. محبت در میانهی جنگ رقیقتر و شفافتر است. محبت خالص است.
وقتی از خانه بیرون بروی و خبر هم نخوانی، باورش سخت است که وضعیت چیز عجیب یا متفاوتی باشد. ماشینها هنوز راه میرفتند. وانت موزی سر کوچه هنوز موز میفروخت. تعمیرکار کوچهی پایینی هنوز زیر یک ماشین دراز کشیده بود. اتوبوسها هنوز سر چهارراه راهنما نمیزدند. و موسیقی که پخش شد، دیگر همهچیز در جهان دیگری زندگی کرد. وسط راه ایستادم بنزین بزنم. مسئول جایگاه پرسید «فقط ده تا؟» تایید کردم. فقط ده لیتر مصرف کرده بودم و ترسیده بودم وارد شهر شوم و دیگر بنزین گیرم نیاید. همهجا خلوتتر از تصورم بود.
مثل جنگزدهها به خانه رسیدم. با انبوهی وسیله که بیشترشان قرار نبود به کارم بیاید. فقط ترسیده بودم که دیگر هیچوقت این وسیلهها و لباسها و چیزها را نبینم. همین هم شد که همهاش را برداشتم آوردم. وارد خانه شدم. بوی برنج تازه زیر بینیم تکان خورد. تلویزیون نشان داد که حاجیزاده کشته شده. درست یادم نیست حاجیزاده و قاآنی و سلامی و باقری چه فرق مهمی با هم داشتند. در سر من، همه همنشین و جانشین هم میتوانستند باشند. تلویزیون آواربرداری از خانهای خرابشده را نشان میداد. عطیه گفت «چهارتایی بریم کافه؟ شاید تا کلی وقت دیگه نشه.»
کافه را به شام تبدیل کردیم. یک اسفند ۹۸، ظهر ساعت ۳، من و مامان ناهار را در رستورانی خوردیم که تا مدتها بعد خاطرهاش جلوی چشممان بود. آن روز وقتی از رستوران بیرون آمدیم، تا حدود دو سال بعد همهچیز تغییر کرد. تمام کشور از همان روز در قرنطینههای پیدرپی کرونا فرو رفت. حالا به مامان گفتم «بریم همونجا؟» چون احتمال میدادیم همهچیز دوباره تا مدتها تغییر کند. خواهرم پرسید «آب یا نوشابه؟» گفتم آب. دست پسر میز بغل نوشابه بزرگ لیوانی دیدم. گفتم «نوشابه بزرگ لیوانی» چون ناگاه احساس کردم جهان بیاعتبارتر از این است که در اولین شب جنگ، نوشابه محبوبم را نخورم چون شکر زیادی دارد. یک قلپ نوشابه که خوردم گفتم «من هر سهتاتون رو خیلی دوست دارم.» و بعد قلپ دیگری از نوشابه را خوردم. توی خبرها نوشته بود از تردد غیر ضروری خودداری کنید؛ اما گرامیداشت زندگی در اولین شب جنگ ضروری بود. با هم عکس گرفتیم، مشخص کردیم که اگر مردیم چه آداب و مناسکی میپسندیم، کوکاکولا با یخ لیوانی خوردم و برای چند دقیقه، بهاندازهی شام آخر، با هم زمان گذراندیم تا خاطرهاش بچسبد به سقف خاطراتمان.
۲۳ خرداد ۰۴
ساعت ۱۰ شب
--
پ.ن: این متن پس از هشت روز از جنگ، به اینجا آمد؛ در ۳۰ خرداد.