
داستانی کوتاه درباره درگیری ذهنی دانشجویی در روزهای جنگ .
بخش ۱: بازگشت
۲۲ خرداد – ساعتی بین روزمرگی و غروب.
علی با گامهایی کند و بیصدا وارد اتاق ۳۰۲ شد. لبخندی کمرنگ روی لب داشت.
– سلام بچهها، برگشتم...
هماتاقی اول، نگاهش را از گوشی برداشت: – سلام! کجا رفته بودی؟ بیخبر، یهو غیبت زد!
– تولد خواهرم هشت سالم بود، یه سر رفتم خونه.
هماتاقی دوم لبخند زد: – به سلامتی، مبارک باشه!
علی با لحنی ملایم گفت: – مرسی، قربون شما...
لحظهای سکوت در اتاق پیچید. سکوتی که بیشتر از هزار واژه حرف در خود داشت. تا اینکه هماتاقی اول پرسید: – امتحاناتت کیه؟
علی آهی کشید، کولهاش را گوشه تخت انداخت: – ۲۵ام، دو تا امتحان دارم.
– بلدی؟
– نه بابا... هیچی بلد نیستم.
هماتاقی نگاهش را تیز کرد: – چرا درس نمیخونی؟ اینجوری که اخراج میشی!
علی به سقف زل زد. چند ثانیه سکوت، بعد با لحنی خسته و شاید حتی بریده گفت:
– نمیدونم... نمیدونم چرا نمیخونم. از وقتی اومدم این دانشگاه، حس میکنم فقط دارم از روی اجبار زندگی میکنم. این همه واحد، این همه کلاس، این همه امتحان... آخرش چی؟ یه مدرک کاغذی و دفتری خاکخورده، هیچ جا استخدامم نمیکنه؟
کمی مکث کرد. نفس عمیقی کشید، انگار میخواست چیزی رو اعتراف کنه که مدتها توی دلش نگه داشته بود:
– من فکر میکردم این دانشگاه، جاییه که قراره خودمو کشف کنم... قراره آدم بشم... ولی اینجا؟ انگار فقط باید بلد باشی چاپلوسی کنی. با اساتید بسازی. حتی اگه از رفتار و طرز نگاهش خوشت نیاد... باید بخندی، باید ادا دربیاری، باید «ظاهر» آدم موفق باشی، حتی اگه درونت سالهاست شکست خورده باشه.
هماتاقی چیزی نگفت. فقط سرش را پایین انداخت.
علی ادامه داد: – من اون آدم نیستم که با همهچیز کنار بیاد. من نمیتونم برای نمره، خودمو کوچک کنم.
– چیکار میخوای بکنی پس؟
– نمیدونم... فعلاً .... چند جا برای استخدام درخواست دادم. ولی هنوز خبری نیست.
علی سرش را پایین انداخت. در دلش، ایمیلی را مرور کرد که یکبار به یک استاد نوشته بود؛ دکتر هاشمنژاد. همون استادی که منصور، دوستش از رشتهٔ هستهای، با احترام دربارهاش گفته بود:
> "اگه بخوای یه آدم بفهمهات، برو سراغ اون. اون ازت مقاله نمیخواد. فقط حقیقتتو بخواه."
ایمیلی که هیچ وقت پاسخش نیامد.
هماتاقی دستی به صورتش کشید و خمیازهای زد: – بیا بریم بخوابیم.
– آره... شب بخیر.
– شب بخیر.
همه بخواب رفته بودند ولی علی غرق در فکر و خیال، منتظر خواب بود.
بخش ۲: بیداری با صدای جنگ
صبح هنوز کامل بیدار نشده بود. هوا نه روشن بود، نه تاریک. انگار خودِ آسمان هم بین بودن و نبودن مردد مانده بود.
علی، میان نیمهخواب و کابوس، چشمهایش را تنگ کرده بود که صدایی از گوشهٔ اتاق پیچید:
– علی! پاشو... پاشو جنگ شده!
چشمانش را با تردید باز کرد. خواب؟ واقعیت؟ مرز این دو روزها برایش شکسته بود.
– جنگ؟ هه... بس کن بابا، صبحبهاینزودی شوخی نکن.
اما شوخی نبود. موبایلش را روشن کرد. آیکون قرمزِ "خبر فوری"، مثل زخم باز روی صفحه ظاهر شد.
"شهادت یکی از دانشمندان هستهای..."
"حمله هوایی به چند نقطه از پایتخت..."
علی، با چشمانی گشاد شده، به صفحه نگاه کرد. انگار زمان برای چند ثانیه در انگشتانش منجمد شد.
– این... واقعیه؟
در همان لحظه، صدایی از بیرون شنیده شد. صدایی شبیه شکستن استخوانهای آسمان:
تتتتتق… بوم… تتتتتق…
پنجره را باز کردند. دود از آن دور پیدا بود. نه مثل فیلمها، نه مثل خبرها. این دود واقعی بود، بویش، حرکتش، سایهاش روی آسمان.
هماتاقی گفت: – میگن پدافند دوباره فعاله. هکرها سیستم رو درست کردن.
علی لب گزید. با صدایی آهسته گفت:
– این بچههای پدافند، این مدت چی کشیدن؟ تو خودتو بذار جاشون... مردم کشورت دارن جلوی چشمت کشته میشن و تو تمام تلاشت رو میکنی که سیستم درست بشه ولی هر دقیقه که میگذره، میتونه فشار سنگینی جون مردم رو بیشتر و بیشتر روی شونههات بندازه.
من بودم، دوست داشتم هزار بار خودم بمیرم، ولی این احساس ناتوانی رو تجربه نکنم...
کسی چیزی نگفت. شاید همه با علی موافق بودند، فقط بلد نبودند بیانش کنند.
گوشی را برداشت. رفت سراغ کانالها. گروهها. خبرها. سرش داغ شده بود، قلبش کند میزد، ولی مغزش تند کار میکرد.
– بچهها... مرکز هستهای رو زدن.
همه خشکشان زد. علی با خودش گفت: «سایت هستهای… منصور... استادش… دکتر هاشمنژاد…»
همان استادی که چند ماه پیش به او ایمیل زده بود. از روی یأس، از روی بیمعنایی. نه جواب رسمی آمد، نه دعوتی. فقط یک جمله در ذهنش مانده بود که دکتر جایی در سخنرانی گفته بود:
"از مرگ نترسید از این بترسید که وقتی زندهاید چیزی درون شما بمیرد به نام انسانیت"
قلبش با خودش میگفت:
«من که آدم باهوشی نیستم... ولی شاید هنوز یه کاری ازم برمیاد. حتی اگر فقط جونمو بدم برای اونایی که مغزشون ارزش داره.»
علی دستش را روی میز گذاشته بود. صدای پدافند هنوز گاهی میآمد، انگار قلب شهر ناله میکرد. گوشی از اخبار پر شده بود، ولی او به چیزی جز یک نام فکر نمیکرد: دکتر هاشمنژاد.
همان استادی که منصور همیشه دربارهاش میگفت:
– نگاهش مثل فیزیک کوانتومه. نمیشه دقیق فهمید چیه، ولی وقتی باهاش حرف میزنی، انگار داره با ذرهی درونت کار میکنه.
بخش ۳: اگر جان من به درد میخورد…
و حالا، علی داشت برای دومین بار به او ایمیل میزد.
اما اینبار، نه از سر امید. نه برای دیدهشدن.
اینبار، از دلِ یک پذیرشِ عمیق مینوشت: پذیرشِ اینکه شاید بودنش بیفایده است، اما مردنش میتواند یک معنا داشته باشد.
شروع کرد به نوشتن:
---
> به: دکتر هاشمنژاد
موضوع: اگر جان من به درد میخورد…
سلام استاد. من علیام. دانشجوی فیزیک. شاید یادتون نباشه، ولی چند ماه پیش یکبار بهتون ایمیل دادم. جوابی نیومد و من هم انتظار نداشتم. من جزو خوبها نیستم. نه مقاله، نه معدل، نه استادایی که دوسم داشته باشن.
ولی امشب، وقتی فهمیدم سایت هستهای رو زدن، فقط یه چیز توی ذهنم چرخید:
شاید جان من، حتی اگه برای علم مفید نبوده، بتونه از جان کسانی محافظت کنه که مفیدن.
اگه جایی هست که نیاز به داوطلب باشه، جایی که حتی احتمال مرگ باشه، لطفاً منو بفرستید.
من از مرگ نمیترسم استاد، از این میترسم که هیچوقت، حتی یکبار، مفید نبوده باشم.
---
دکمهی "ارسال" را که زد، قلبش ساکت شد.
دو ساعت گذشت. سه ساعت.
علی روی تخت افتاده بود، زل زده به سقف، نور کمرنگ چراغ مطالعه انگار از فاصلهای دور میتابید.
به خودش میگفت: «جوابی نمیاد… کی برا یه دانشجوی معمولی وقت میذاره؟»
دینگ.
صدای نوتیفیکیشن به اندازهی صدای شلیک نبود، اما نفسش را برید.
ایمیل؟ خودش بود. فرستنده: دکتر امیر هاشمنژاد
علی با احتیاط روی "باز کردن" زد. متن، کوتاه بود. اما عجیب. غیرمنتظره.
> علی عزیز
زندگی ابعاد گستردهای داره. باید نقاط قوت و ضعف خودتو بشناسی.
ناامیدی، دشمن حرکت و درک روشنه. تلاش کن، تو میتونی تأثیرگذار باشی.
میفهمم چی میخوای بگی.
اما بدون:
«آدمهایی که فکر میکنن بیارزن، معمولاً همونهاییان که ارزششونو فراموش کردن، نه اینکه واقعاً بیارزش باشن.»
یک مشاور خوب میشناسم توی مرکز مشاوره دانشگاه.
برو. بهش بگو هاشمنژاد معرفیت کرده.
امیدت رو بدست بیار.
---
علی، جملهها را چند بار خواند. نه از هیجان، نه از فهمیدن، از حیرت.
در دل علی آشوب و طوفان بود.
باخودش میگفت: «من الان میخوام مفید باشم. فقط از تماشاچی بودن خسته شدم.»
یعنی هنوز امیدی هست؟
یعنی هنوز میتونم مفید باشم… بدون اینکه بمیرم؟
همان لحظه صدای انفجار دیگری آمد.
علی نترسید.
بخش ۴: من از مرگ نمیترسم… از بیمعنایی میترسم
اتاق هنوز در سکوت بود، اما سکوتی سنگینتر از فریاد.
هماتاقی علی با صدایی لرزان گفت:
– من میترسم... دارم میرم شهرمون. تو هم بیا. اینجا خطرناکه.
علی نگاهش کرد. نگاهی آرام، اما تهنشینشده با اندوه و شهامت:
– من مشکلی ندارم... فوقش میمیرم.
– اینجوری میگی انگار اصلاً برات مهم نیست...
علی مکث کرد. نفس عمیقی کشید. رفت کنار پنجره. هوای خنک صبح، بعد، انگار چیزی درونش جوشید؛ زخمی قدیمی که حالا فرصت حرف زدن پیدا کرده بود:
– ببین... همهی ما یه روزی میمیریم. چه الان، چه پنجاه سال دیگه. مرگ، اتفاق نیست؛ سایهست. همیشه باهاته. اما چیزی که مهمه اینه که "چرا" میمیری، نه "چطور".
لحظهای مکث کرد. برگشت سمت هماتاقی:
– همین چند روز پیش یه استوری گذاشتم: "اگه میتونستین نحوهی مردنتون رو انتخاب کنین، چطور میمردین؟"
خیلیا نوشتن: توی خواب، بیصدا، بیدرد… یکی گفت با بیهوشی… یکی که روی ساختمون کار میکرد، نوشت: با سقوط. چون همیشه ازش میترسیده. ولی یه نفر… یه آتشنشان بود… گفت: "دوست دارم وقت نجات دادن یه آدم، بمیرم."
علی لبخندی تلخ زد:
– اون جواب، برام زیباترین پاسخ دنیا بود. مرگ، اگه فقط "پایان" باشه، پوچه. اما اگه "دلیل" داشته باشه، میتونه تبدیل به تولد بشه. یه جور رستگاری…
هماتاقی نفسش را حبس کرد. بغض داشت. گفت:
– پس تو دنبال مردنی با افتخاری؟
– نه… من دنبال مرگی نیستم. من دنبال زیستیام که ارزش مردن داشته باشه. یه زندگی که وسطش، اگه بمیرم، بگم: "ارزشش رو داشت."
سکوت.
علی نشست روی لبهی تخت. نگاهش به فرش بود، ولی انگار به اعماق خودش زل زده بود.
– ببین… من از "بیاثری" میترسم. از اینکه یه روز بمیرم و انگار اصلاً نبودم. هیچ ردّی، هیچ فکری، هیچ نجاتی، هیچ اثری از من نمونه. من از نبودن نمیترسم؛ از بیهوده بودن میترسم.
هماتاقی چیزی نگفت. فقط گفت:
– پس هدفت مردمان؟
– اره دقیقاً... مردم، کشور، انسانیت… اینا "دلایل"ن. اما هدف من، یه چیز سادهست: درست مردن. وقتی زمانم برسه، بخوام لبخند بزنم و بگم: "اشتباه نکردم."
ببین، ما تو دانشگاه دنبال نمرهایم. تو زندگی دنبال پول. تو عشق دنبال بقا. ولی آخرش چی؟ هیچکدوم بهم اون حسی رو نمیده که وقتی فکر میکنم "جونم رو برای یه هدف میدم" توی رگهام میپیچه.
– دیوونهای...
– شاید.
لحظهای سکوت کردند.
– کی میری؟
– الان دارم میرم. تو چی؟ شاید فردا.
علی بلند شد. هماتاقی هم. همدیگه رو بغل کردند. در لحظهای کوتاه، دو انسانی که زیر یک سقف زندگی کرده بودند، حالا از دو مسیر جدا میرفتند.
بخش ۵: دینگ دینگ – صدای خواهر
درِ اتاق که پشت سر هماتاقی بسته شد، انگار چیزی در فضا فرو ریخت. نه فقط سنگینیِ سکوت، که وزنی عمیقتر...
مثل تهنشین شدن خاطرهای از آیندهای که هنوز نیامده، اما میدانی دارد نزدیک میشود.
علی در اتاق تنها شد.
نه اینکه واقعاً تنها باشد. گوشیاش هنوز پیام میداد. کانالهای خبری هنوز پیام میدادند.
همین لحظه بود که صدای نوتیفیکیشن گوشیاش آمد:
پیام از طرف: خواهر
– سلام داداشی خوبی؟
– من میترسم…
– بیا خونه…
انگشتهای علی مکث کردند. چند لحظه نگاه کرد به پیام. بعد، آهی کشید. آهی که انگار نه از سینه، که از عمق قلبی غمدیده بالا میآمد.
شروع کرد به تایپ:
> دانشگاه خودش داره از خوابگاه بیرونمون میکنه. دارم میام.
پیام بعدی خواهر رسید:
– آخ جووووون! زود بیا! – میخوام بغلت کنم.
و علی، برای اولینبار بعد از آنهمه حرف بزرگ، فلسفههای عمیق، و اندیشههای وجودی… بغض کرد.
نه از ترس. نه از ناامیدی. از عشق.
از آن حس ظریفی که وسط تمام موشکها، حملهها، فلسفهها، مرگها و باورها، ناگهان شکل یک پیام ساده از خو
اهر کوچکت را میگیرد و دلات را میلرزاند.
چشمهایش را بست. با خودش زمزمه کرد:
– نگران نباش خواهر من… تا وقتی هنوز آدمهایی هستن که از مردن نمیترسن، همه چیز درست میشه.
"باشه. عشقِ داداش…"