
ثروت چیه و به چه درد میخوره؟ چی ببخشم؟ به کی ببخشم؟ چطوری ببخشم؟
فرمول آرامش و رهایی از استرس و اضطراب و نگرانی و افسردگی تو این آیاته.
نکته مهم: وقتی کمکی به کسی میکنم خدا میبینه، خدا میبینه، خدا میبینه. 🤓
مرور آیات
- مقدمه: چطور و از چه چیزهایی باید به دیگران ببخشیم؟
- بقره آیه 267 (بخش اول): از درآمدهای حلال و میوههای مرغوب زمین به دیگران ببخشید
- بقره آیه 267 (بخش دوم): جنس داغون و بهدردنخوری که خودتون قبول نمیکنید رو خیرات نکنید
- بقره آیه 267 (بخش سوم): خدا بینیازه و بخشیدن مال فقط به درد رشد خودتون میخوره
- بقره آیه 268 (بخش اول): شیطان شما رو از فقر میترسونه تا نبخشید
- بقره آیه 268 (بخش دوم): خدا به جاش وعده آمرزش گناه و افزایش روزی میده
- بقره آیه 269 (بخش اول): فهمیدن این حقایق مالی حکمتیه که خدا نصیب بنده میکنه
- بقره آیه 269 (بخش دوم): ارزش واقعی این آموزهها رو فقط خردمندان و اهل تفکر میفهمن
- بقره آیه 270: خدا تمام انفاقها و نذرهاتون رو ثبت میکنه و حامی افراد خسیس نمیشه
- بقره آیه 271 (بخش اول): کمک علنی بدون ریا خوبه اما صدقه پنهانی به فقرا خیلی بهتره
- بقره آیه 271 (بخش دوم): این بخششهای مخفیانه گناهان و خطاهاتون رو پاک میکنه
- بقره آیه 272 (بخش اول): موقع کمککردن به فقیر در بند دین و اعتقاداتش نباشید
- بقره آیه 272 (بخش دوم): هر خیری که به مردم برسونید مو به مو به حسابتون برمیگرده
- بقره آیه 273 (بخش اول): اولویت کمک با فقراییه که توان کسب درآمد ندارن
- بقره آیه 273 (بخش دوم): افراد آبروداری که دست دراز نمیکنن رو برای کمک شناسایی کنید
- بقره آیه 274: کسانی که شب و روز به فقرا میرسن هیچ ترس و غمی تجربه نمیکنن
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ
پناه میبرم به خدا از شر وسوسههای شیطانی که از درگاه او اخراج شد.
ادامهٔ آیات سورهٔ بقره.
قسمت قبل، آیات دربارهٔ انفاق کردن بود: بخشش اموال و داراییها. ادامهٔ آیات هم بازم دربارهٔ همونه؛ اینکه چی رو ببخشیم، به کی ببخشیم، چهجوری ببخشیم. اینها داره صحبت میشه.
[بقره: ۲۶۷]
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَنفِقُوا مِن طَیِّبَاتِ مَا کَسَبْتُمْ
ای مسلمونها، ای کسایی که خدا رو باور دارید و قبول دارین، از اون چیزای خوبی که به دست میارین، («کسبتم»، همخانوادهٔ کاسب) کاسب میشین ببخشید…
چیز خوبی که کاسب میشی، از اون ببخش.
وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَکُم مِّنَ الْأَرْضِ
و از اون چیزایی که ما از زمین بهتون میدیم؛ میوه، انواع روییدنیها و خوراکهای گیاهی.
وَلَا تَیَمَّمُوا الْخَبِیثَ مِنْهُ تُنفِقُونَ
اون چیزای آتوآشغال و بهدردنخور، بنجل رو کنار نذارید برای انفاق کردن و بخشیدن.
وَلَسْتُم بِآخِذِیهِ إِلَّا أَن تُغْمِضُوا فِیهِ
اون چیزایی که خودتونم اگه یه وقت یکی بهتون بده، قبول نمیکنید، مگه اینکه اغماض کنید، یعنی چشمپوشی کنید از بدیش.
یعنی یه چیزی که به درد خودت نمیخوره، نذار کنار که بدی به فقیر. یه لباسیه که داغون شده، پارهست، یا خوشت نمیاد ازش؛ یا یه خوراکی خرابه که میخوای بندازی دور، روغن ریخته رو نذر امامزاده کنی؛ این کارو نکن.
وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ
بدونید که خدا غنیه، یعنی نیازی به شما نداره، خودش همهچی داره، به مقدار کافی.
اینکه میگه انفاق کنید، به خاطر نیازش نیست، به خاطر رشد شماست.
و حمیده؛ حمید یعنی قدردانه، یعنی شما یه کار خوبی بکنید، خدا فراموش نمیکنه و جوابشو میده. چیز خوب ببخشین.
[بقره: ۲۶۸]
الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَیَأْمُرُکُم بِالْفَحْشَاءِ
شیطون چیکار میکنه؟ به شما میگه که اگه ببخشی، فقیر میشی؛ وعدهٔ فقر میده؛ نبخشی، بدبخت میشی.
«ویأمرکم بالفحشاء»، شما رو به کار زشت دستور میده؛ میگه آقا برو پولی که درمیاری رو جمع کن، نده به کسی. اینا کاراییه که شیطان میکنه.
وَاللَّهُ یَعِدُکُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا
خدا چیکار میکنه؟ چه وعدهای میده به شما؟ خدا وعدهٔ بخشش میده به شما؛ میگه اگه شما اموالتون رو به دیگران بدین، من گناهان شما رو میبخشم و زیاد میکنم روزیتونو.
وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ
و خدا واسعه، گشایش دست اونه، روزی رو میتونه زیاد کنه؛ اینطوری نیست که شما اگه نگه دارید، ندید به کسی، زیاد بشه. چیزی که خدا بخواد زیاد میشه.
و ضمناً خدا علیمه، میدونه که تو دلتون چی میگذره.
[بقره: ۲۶۹]
یُؤْتِی الْحِکْمَةَ مَن یَشَاءُ
آیهٔ بعد دربارهٔ حکمت حرف میزنه؛ میگه به هر کسی که بخواد حکمت میده.
حالا چی شد یه دفعه اومد سراغ حکمت؟ داشت دربارهٔ انفاق حرف میزد.
شاید قصه اینه که میخواد بگه اینایی که دارم بهتون میگم:
که مال خوب رو ببخشین؛
داراییای که خوب نیست، خوراکی که خوب نیست، پوشاکی که خوب نیست، نمیپسندی خودت، نبخش؛ چیز خوب ببخش؛
حرف شیطان رو گوش نده، وعدهٔ شیطان رو گوش نده؛
و از این قبیل که داره گفته میشه،
اینا حکمته، و این حکمت رو خدا به هر کس که بخواد میده؛ قدرشو بدونید.
وَمَن یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرًا کَثِیرًا
کسی که بهش حکمت داده بشه، در واقع یه خیر خیلی فراوانی بهش داده شده. این چیزایی که دارم یادتون میدم رو دستکم نگیرید؛ این خیر خیلی زیادیه، این حکمته و خیلی ارزشمنده براتون.
وَمَا یَذَّکَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ
این حرف رو اکثراً متوجه معناش نمیشن؛ فقط آدمایی که حالیشونه میفهمن که من دارم چی میگم… این چه ارزشی داره… فقط «اولوالالباب»، آدمای عاقل، خردمند، فهمیده، درکش میکنن.
[بقره: ۲۷۰]
وَمَا أَنفَقْتُم مِّن نَّفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُم مِّن نَّذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ یَعْلَمُهُ
هر چیزی که انفاق کنید، به دیگران ببخشید، از مال و دارایی، یا هر نذری که نذر کنید، خدا اونو ازش اطلاع داره. حتی اگه تو دلتونم بگین، خدا میدونه.
وَمَا لِلظَّالِمِینَ مِنْ أَنصَارٍ
و آدمای ظالم، آدمای بدکار، هیچ یاوری ندارن.
خب از اینکه میگه من خبر دارم هرچی تو دلتون باشه در مورد انفاق کردن، و بعدم میگه که آدم بدکار یاوری نداره، من چی حس میکنم؟ حس میکنم یعنی کسی که انفاق نکنه، نبخشه، میشه آدم ظالم، آدم بدکار، و خدا هم چنین آدمی رو یاوری نمیکنه. پس اگه من نمیبخشم، دستمو میبندم، چیزی نمیدم، یه وقت جایی تو زندگی گیر کردم، نباید انتظار داشته باشم خدا کمکم کنه دیگه؛ چون داره میگه یاوری نداری.
ادامه اش در مورد اینه که پنهانی کمک کنیم یا آشکار و علنی:
[بقره: ۲۷۱]
إِن تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِیَ
اگر صدقهای که میدین، کمکی که میکنید، آشکار باشه و بقیه هم ببینن، خب اشکالی نداره.
البته خب میدونیم شرطش اینه که نیت برای خدا باشه؛ برای ریا و خودنمایی نباشه.
وَإِن تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ
اما اگه اون چیزی رو که میخوای هدیه بدی پنهانی باشه و بدیش به فقرا، این برای شما بهتره، خیرش بیشتره.
وَیُکَفِّرُ عَنکُم مِّن سَیِّئَاتِکُمْ
حالا وقتی که میبخشی، چه آشکار باشه چه پنهان، از گناهها و خطاهایی که شما داری و نوشته شده برات، یه بخشیشو کم میکنه؛ بسته به مقدار بخشش تو.
وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ
و خدا از اون کارهایی که شما انجام میدید خبر داره، آگاهه؛ چیزی از خدا پنهان نیست؛ اگه تو پنهانی هم صدقه بدی، اون داره میبینه؛ لازم نیست تو چشم مردم بکنی!
[بقره: ۲۷۲]
لَّیْسَ عَلَیْکَ هُدَاهُمْ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ یَهْدِی مَن یَشَاءُ
(موضوعش هنوز انفاقه، ولی از یه جای دیگه شروع میشه)
میگه هدایت اونها مسئولش تو نیستی؛ خدا هر کسی رو که بخواد هدایت میکنه.
داره میگه انفاق کن؛ بعد میگه هدایتشون مسئولش تو نیستی. چی میشه فهمید از این؟
من میخوام به دیگران کمک کنم؛ هدایت اونا هم به من ربطی نداره.
یعنی وقتی یکی فقیره و میخوای بهش کمک کنی، فکر نکن که الان مثلاً اعتقادش چهجوریه، نماز میخونه یا نه؟ این فقیره، بهش کمک کن؛ تو که مسئول دینداریش نیستی! خدا هر کی رو بخواد هدایت میکنه؛ تو باید کمکتو بکنی.
وَمَا تُنفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَلِأَنفُسِکُمْ
اون چیزی رو که انفاق میکنی، برای خودت داری یه کاری انجام میدی.
کاری نداشته باش کسی که بهش کمک میکنی دینش چیه. تو میخوای خودت رشد کنی، خودت کار خوب بکنی، خودت یه ذخیرهای داشته باشی برای اون طرفت.
وَمَا تُنفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ
و فقط برای رضایت خدا، «ابتغاء وجه الله»، انفاق کنید؛ نیتتون فقط خدا باشه؛ چیز دیگهای دخیل نکنید.
وَمَا تُنفِقُوا مِنْ خَیْرٍ یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَأَنتُمْ لَا تُظْلَمُونَ
هر چیز خوبی رو که انفاق کنید، اون براتون ذخیره میشه و بهتون برگردونده میشه، پَسِتون میدن؛ حالا یا این دنیا یا اون دنیا؛ گم نمیشه، تو حسابتون هست؛ و بهتون ظلم نمیشه، حقتون ضایع نمیشه؛ یک قِرونِش هم اینور اونور نمیشه، همهش هست.
آیهٔ بعد باز هم دربارهٔ ادامهٔ همین انفاقه، که به کی انفاق کنیم. آیهٔ قبل گفت که کاری نداشته باشین که طرف دینش چهجوریه، اعتقادش چیه.
آیه بعد چی میگه؟
[بقره: ۲۷۳]
لِلْفُقَرَاءِ الَّذِینَ أُحصِرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ لَا یَسْتَطِیعُونَ ضَرْبًا فِی الْأَرْضِ
بخشی از مالی که انفاق میکنید، برای فقراییه که در راه خدا محاصره شدن،
یعنی توی شرایطی هستن که نمیتونن کاری بکنن؛
«لا یستطیعون ضربا فی الأرض»: نمیتونن برای اینکه پولی داشته باشن، درآمدی داشته باشن، یه کاری انجام بدن.
حالا به دلایل مختلف: ممکنه یکی جسمش ناتوان باشه، ممکنه یکی پیر شده، یکی دیگه داره برای خدا یه کاری انجام میده که دیگه فرصتی نداره پول دربیاره، مثلاً رزمندهست که درآمدی نداره؛ نمیدونم… هرچی که خودتون فکر میکنید دیگه؛ هر کسی که نمیتونه درآمد داشته باشه و گیر کرده.
یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِیَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ
آدمی که از وضعیت اینا خبر نداره، فکر میکنه که وضعشون توپه؛ چرا؟ چون خیلی آدم عفیفیه، آدمیه که آبرومنده، نمیذاره فقرش دیده بشه؛ باید حواست باشه بشناسی این آدمو؛ داره صورتشو با سیلی سرخ نگه میداره.
تَعْرِفُهُم بِسِیمَاهُمْ لَا یَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا
تو از حال و روزی که دارن میفهمی که این چقدر در فشاره؛ اصلاً آدمایی نیستن که با اصرار از مردم پولی بخوان.
وَمَا تُنفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ
(تو آیهٔ قبلی هم همینو گفت؛ هی تأکید میکنه) اون چیز خوبی رو که انفاق میکنید، قطعاً خدا میدونه، بهش آگاهه، عالمه؛ باور کنید اینو.
آیهٔ بعد آخرین آیهایه که اینجا تو این بخش دربارهٔ انفاقه:
[بقره: ۲۷۴]
الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیَةً
کسانی که اموالشونو میبخشن تو شب یا تو روز، سراً: پنهانی، و علانیةً: علنی و آشکار،
فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ
پاداششون پیش خدا محفوظه؛ قطعاً خیالشون راحت باشه؛
وَلَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ
نه ترس دارن، نه اضطراب میگیره اینها رو که «آخ… چی شد… فلان شد…»؛ «ولا هم یحزنون»، و نه غم! نه استرس دارن، نه فشار عصبی دارن، نه نگرانی دارن؛ کسانی که راحت از اموالشون میبخشن و تکیهشون برای روزی و زندگیشون به خداست کاملاً در یک آرامشی هستن.
صَدَقَ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ
هرچه که خدای بزرگ بلندمرتبه فرمود، عین راستی و حقیقته.