
مناظره جذاب ابراهیم و نمرود و محو شدن نمرود در افق. زیر همهی این بحثها، یه خط پررنگ هست: اینکه مرگ پایان نیست، فقط نگاه ما محدود شده، و نکته دیگه اینکه بدن هم برمیگرده. قرآن داره خیلی واضح میگه: همون بدنی که از هم پاشید، دوباره جمع میشه.
مرور آیات
- مقدمه: ورود به سه داستان شگفتانگیز درباره زنده شدن مردگان و معاد
- بقره آیه 258: ماجرای محاجه نمرود با ابراهیم؛ وقتی غرور پادشاهی جلوی حقیقت زانو میزنه
- بقره آیه 258: ادعای توخالی نمرود در برابر قدرت زنده کردن و میراندن پروردگار
- بقره آیه 258: کیش و مات شدن نمرود؛ خورشید رو از مغرب بیرون بیار اگه خدایی!
- بقره آیه 259: داستان پیامبری که از کنار ویرانههای یک شهر گذشت و قدرت خدا رو به چشم دید
- بقره آیه 259: تجربه ۱۰۰ سال مرگ و بیداری؛ وقتی زمان برای خدا معنایی نداره
- بقره آیه 259: معجزه سالم ماندن غذا و پوسیدن استخوانهای الاغ در گذر قرن
- بقره آیه 259: نمایش عینی زنده شدن؛ پیوند دوباره استخوان و گوشت به فرمان خدا
- بقره آیه 260: درخواست صمیمانه حضرت ابراهیم: ایمان دارم اما تماشای قدرتت قلبم رو آروم میکنه
- بقره آیه 260: دستور خداوند برای آزمایش زنده شدن چهار پرنده
- بقره آیه 260: حکمت و عزت خدا؛ پایان ماجرای ابراهیم و اطمینان قلب
- پایان تلاوت: تصدیق کلام خداوند
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ
پناه میبرم به خدا از وسوسههای شیطانی که از درگاه خدا اخراج شد.
بعد از آیةالکرسی و دو آیهٔ بعدش، میرسم به آیهٔ ۲۵۸ سورهٔ بقره. اینجا سه تا داستان بیان میشه که موضوع هر سه داستان دربارهٔ زنده شدن مردگان و معاده. تو دو تاش حضرت ابراهیم هست و تو یکیش یک نفر دیگه که شاید پیامبر باشه، شایدم نباشه، دقیق گفته نشده. خب ماجرای اول و اتفاق اول از اینجاست:
[بقره: ۲۵۸]
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِی حَاجَّ إِبْرَاهِیمَ فِی رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْکَ
آیا اون کسی رو که خدا بهش پادشاهی داده بود و او با ابراهیم چونوچرا میکرد دربارهٔ پروردگار او، دیدی؟ داستانشو شنیدی؟
منظورش از ماجرای اون کسی که خدا بهش پادشاهی داده بود و اونم مغرور شده بود، نمروده. و ماجرا مربوط به زمانیه که نمرود حضرت ابراهیم رو توی آتش انداخت و حضرت ابراهیم نسوخت، آتش براش گلستان شد.
و حالا نمرود، که دیگه اون جایگاه قبلی رو نداره، میخواد یه ذره بحث کنه، شاید از این راه بتونه بر ابراهیم غلبه کنه.
إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّیَ الَّذِی یُحْیِی وَیُمِیتُ
زمانیکه نمرود ازش پرسید که خدای تو کیه، یه ذره معرفیش کن، ابراهیم گفت پروردگار من کسیه که زنده میکنه و میمیرانه.
زندگی و مرگ دست اونه؛ به هر کی بخواد زندگی میده، هر کی رو هم بخواد زندگی رو ازش میگیره.
قَالَ أَنَا أُحْیِی وَأُمِیتُ
نمرود گفت خب این که چیزی نیست، منم زنده میکنم و میکشم.
نوشتن دستور میده دو تا از زندانیا رو بیارن. دو تا از زندانیا رو میارن. یکی رو آزاد میکنه، یکی رم دستور میده بکشنش. بعد میگه خب بیا… اونی که من آزاد کردم، بهش زندگی دادم؛ اینم که کشتم، بهش مرگ دادم.
نمیفهمه! اصلاً در اون سطحی نیست که بفهمه منظور حضرت ابراهیم چیه.
خدا یه چیز مرده رو زنده میکنه، نه اینکه این آدمی که زنده هست رو آزادش کنی، بگی بهش زندگی دادم؛ اینکه زندگی دادن نشد!
ابراهیم که میبینه نمرود اصلاً اینو نمیفهمه، از یه مسیر دیگه وارد میشه:
قَالَ إِبْرَاهِیمُ فَإِنَّ اللَّهَ یَأْتِی بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ
ابراهیم میگه خدا هر روز خورشید رو از شرق در میاره، تو که ادعای خدایی میکنی، از مغرب خورشید رو دربیار!
فَبُهِتَ الَّذِی کَفَرَ
چی شد؟ نمرود کم آورد. اون کسی که کافر بود مبهوت شد.
حس میکنم این مبهوت شدنش از ترس بود؛ چون دید خب من که نمیتونم این کارو بکنم، احتمالاً با اون سابقهای هم که از ابراهیم سراغ دارم، اگه بهش بگم اگه راست میگی تو به خدا بگو این کارو بکنه، احتمالاً میکنه؛ پس دیگه حرفی نزد. چون اگه این اتفاق میافتاد دیگه خیلی ضایعتر میشد. قبلش که سوزونده بودش، از آتیش خارج شده بود؛ حالا هم که خورشید رو از یه ور دیگه در میآورد، دیگه اصلاً نمیشد جمعش کنی. برای همین دیگه ادامه نداد.
وَاللَّهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ
و خدا آدمای بدکار و ظالم رو هدایت نمیکنه. وقتی نمیخواد بپذیره، خدا هم به حال خودش میذارتش. اگه میخواست بفهمه، میفهمید دیگه.
خب این داستان اول بود. حالا داستان دوم، در مورد یه شخص دیگهایه که اینم گفته میشه شاید عُزَیر بوده که یه پیامبری بوده، یا شاید هم پیامبر نبوده… خلاصه یه آدمی بوده که پیش خدا یه جایگاهی داشته، چون برای افراد معمولی این اتفاقات نمیفته. اتفاق جالبی براش افتاده. ماجرا چیه؟
[بقره: ۲۵۹]
أَوْ کَالَّذِی مَرَّ عَلَىٰ قَرْیَةٍ وَهِیَ خَاوِیَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا
یا مثل داستان اون کسی که داشت از یه روستایی یا یه شهری میگذشت؛ شهر خراب بود، همه سقفها ریخته بود… داغون بود… ویرانه بود.
… و اجساد همه جا پراکنده بود. مردم همه به صورت استخونای پوسیده این طرف و اون طرف بودن. و این آدم که داشت رد میشد، اونا رو دید.
قَالَ أَنَّىٰ یُحْیِی هَٰذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا
او همینجوری با خودش گفت: چطور واقعاً خدا بعد از مردن اینها، زندهشون میکنه؟ داشت تو دلش با خودش فکر میکرد. ایمان داشته، میدونسته اینو، ولی نمیفهمیده این چطور میخواد اتفاق بیفته.
فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ
همین که اینو گفت، خدا جونشو گرفت به مدت صد سال؛ بعد از صد سال، زندهش کرد.
قَالَ کَمْ لَبِثْتَ
بعد ازش سؤال کرد که چند سال تو این حال موندی؟ چند سال مرده بودی؟
قَالَ لَبِثْتُ یَوْمًا أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ
گفت: یه روز، یا کمتر از یه روز… حدود یه روز.
قَالَ بَل لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ
خدا بهش گفت: نخیر!... تو صد سال بیجان اینجا افتاده بودی.
فَانظُرْ إِلَىٰ طَعَامِکَ وَشَرَابِکَ لَمْ یَتَسَنَّهْ
به غذا و نوشیدنیای که همراهت بود نگاه کن: هیچ تغییری نکرده، مثل همون صد سال پیش باقی مونده.
وَانظُرْ إِلَىٰ حِمَارِکَ
و به اون الاغت نگاه کن.
الاغشو نگاه میکنه، میبینه که پوسیده، فقط استخوناش باقی مونده.
وَلِنَجْعَلَکَ آیَةً لِّلنَّاسِ
و ما تو رو یه نشانهٔ قدرتمندی قرار دادیم برای مردم، که زنده شدن مردگان رو در معاد و روز قیامت باور کنن.
وَانظُرْ إِلَى الْعِظَامِ کَیْفَ نُنشِزُهَا
حالا به این استخونای الاغت نگاه کن که چهجوری سرهمشون میکنیم.
ثُمَّ نَکْسُوهَا لَحْمًا
و بعد هم گوشت و پوست و همهچیز روی اون استخونها ظاهر میشه و زنده میشه.
فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ
همین که این براش روشن و واضح شد که چطوری خدا مرده رو زنده میکنه، گفت: من میدونم که خدا بر هر کاری تواناست، هر کاری بخواد میتونه انجام بده.
اینم داستان دوم بود و حالا میرسیم به داستان سوم. داستان سوم هم دربارهٔ حضرت ابراهیمه؛ جاییه که حضرت ابراهیم داره از خدا درخواستی میکنه:
[بقره: ۲۶۰]
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ أَرِنِی کَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتَىٰ
این زمانیه که ابراهیم به پروردگارش گفت: پروردگار من، به من نشون بده که چطوری مردهها رو زنده میکنی… چه شکلیه این اتفاق…
قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن
خدا بهش میگه: تو که ایمان داری… مگه ایمان نداری که یه همچین اتفاقی میفته؟
ابراهیم کسی بود که ایمانش واقعاً عجیبوغریب بود؛ تا حدی ایمانش قوی بود که ایستاد تا انداختنش تو آتیش و سوزوندنش! به خدا و معاد ایمان داشت. پس چه جوابی میده؟
قَالَ بَلَىٰ وَلَٰکِن لِّیَطْمَئِنَّ قَلْبِی
گفت: بله… قطعاً من ایمان دارم. ولی دوست دارم که با دیدنش قلبم به آرامش برسه. میخوام ببینم چه شکلی این اتفاق انجام میشه. وگرنه اعتقاد که دارم.
خدا این درخواست حضرت ابراهیم رو اجابت میکنه.
طبیعتاً خدا درخواست هر کسی رو که اجابت نمیکنه. وقتی ایمان ابراهیم در اون سطحه، طبیعتاً وقتی یه درخواستی هم میکنه، ممکنه اجابت بشه؛ ولی برای من قطعاً همچین اتفاقی نمیفته.
قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَیْکَ
خدا بهش گفت: خیلی خب، برای اینکه ببینی، برو چهار نوع پرنده بگیر، اونا رو بکش و تیکهتیکهشون کن، اینا رو با همدیگه قاطی کن، خورد کن،
ثُمَّ اجْعَلْ عَلَىٰ کُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا
چهار بخش کن، رو چهار تا کوه بخشهارو بذار،
ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَأْتِینَکَ سَعْیًا
بعد صداشون کن… دونهدونه. اتفاقی که خواهد افتاد اینه که زنده میشن، پرواز میکنن، میان سمت تو.
و در ادامه، نمیگه که او این کارو کرد و اتفاق افتاد و…
همین که به ابراهیم میگه که این کارو بکن و این اتفاق خواهد افتاد، داستان تموم میشه. جالبه! یعنی اصل ماجرا رو نمیگه. این که ابراهیم رفت و این کارو کرد و این اتفاق افتاد. فقط دستور رو که میده، عبور میکنه و میره. تمام.
وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ
و آقای ابراهیم، بدان، مطمئن باش، که خدا هر کاری رو که بخواد میتونه انجام بده؛ شکستی توش نیست، خطایی توش نیست.
اینکه مردهها تو دنیا زنده نمیشن که همه ببینن، حکمتی توش هست؛ در این شک نکن.
صَدَقَ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ