41-
قوم بنی‌اسرائیل اول با هیجان می‌گن: «ما آماده‌ی جنگیم!» درخواست رهبر می‌کنن، طالوت معرفی میشه، اما همین که پای عمل وسط می‌آد، بیشترشون جا می‌زنن. یه امتحان کوچیک قبل از جنگ برگزارمیشه اکثراً نمی‌تونن از یه خواسته‌ی ساده بگذرن. و در نهایت، یه گروه کم، بی‌ادعا، با ایمان می‌مونن، همونا که باوردارن پیروزی به هیکل نیست. روی کاغذ شاید کسی پیروز باشه، اما در عمل ماجرا فرق میکنه. آخرش یه جغله بچه میزنه گنده لاتشونو شتک میکنه.
بیشتر آدما تغییر رو دوست دارن، اما حال ندارن برای تغییر تلاشی بکنن.اونایی که اهل عملن، معمولاً کمن، ولی تاریخ رو همونا عوض می‌کنن.
مرور آیات
- مقدمه: ماجرای لشکر طالوت و شکست جالوت چیه؟
- بقره آیه 246 (بخش اول): اشراف بنی‌اسرائیل از پیامبرشون درخواست فرمانده جنگی می‌کنن
- بقره آیه 246 (بخش دوم): ادعای جهاد می‌کنن ولی موقع عمل همگی می‌پیچونن
- بقره آیه 247 (بخش اول): به فرماندهی طالوت گیر میدن چون وضع مالی خوبی نداره
- بقره آیه 247 (بخش دوم): خدا قدرت تصمیم‌گیری داره و فرماندهی رو بر اساس دانایی و توانایی میده
- بقره آیه 248: صندوق عهد با آرامش الهی و یادگارهای موسی به دست ملائکه برمی‌گرده
- بقره آیه 249 (بخش اول): طالوت با آزمون آب آمادگی لشکر رو محک میزنه و خیلیا مردود میشن
- بقره آیه 249 (بخش دوم): گروه کم‌تعداد با توکل به خدا جلوی لشکر عظیم جالوت می‌ایستن
- بقره آیه 250: رزمندگان پای کار برای پیروزی و استقامت در میدان دست به دعا میشن
- بقره آیه 251 (بخش اول): داوود جوان با فلاخن جالوت رو می‌کشه و حکومت و حکمت نصیبش میشه
- بقره آیه 251 (بخش دوم): اگر خدا جلوی ظالمان رو نگیره تمام زمین دچار فساد و تباهی میشه
- بقره آیه 252: این روایت‌ها نشانه‌های روشن از رسالت پیامبر خداست
#
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ
پناه می‌برم به خدا از وسوسه‌های شیطانی که از درگاه خدا رانده شد.
در آیهٔ ۲۴۶ تا چند آیه بعد، یک داستان معروفی تعریف میشه: داستان لشکر طالوت که توسط حضرت داوود لشکر جالوت رو شکست میدن.
از اینجا شروع میشه:
[بقره: ۲۴۶]
أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِن بَنِی إِسْرَائِیلَ مِن بَعْدِ مُوسَىٰ
داستان اون گروه از بزرگان و اشراف بنی‌اسرائیلو ندیدی؟ (این سؤال رو به پیامبر هست.) بعد از موسی…
إِذْ قَالُوا لِنَبِیٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِکًا نُّقَاتِلْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ
زمانی که به پیامبری که داشتن گفتن: یه فرمانده‌ای برای ما تعیین کن که با اون بریم و در راه خدا بجنگیم.
بعد از حضرت موسی یک پیامبری بوده که تو این آیه اسمش گفته نشده، ولی بعضی جاها نوشته شده که احتمالاً ساموئل بوده. و خب طبیعتاً اون پیامبر با ویژگی‌های خاص این قوم آشنا بوده، می‌دونسته اینا چه‌جور موجوداتین؛ برای همین ازشون می‌پرسه که:
قَالَ هَلْ عَسَیْتُمْ إِن کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا
نکنه وقتی این اتفاق بیفته، یعنی من یه فرمانده‌ای تعیین کنم و بهتون واجب بشه که برید بجنگید، شما بپیچونید و نرید بجنگید؟
قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِیَارِنَا وَأَبْنَائِنَا
خیلی با اطمینان و اعتمادبه‌نفس بالا جواب دادن! گفتن: چِمونه که نجنگیم در راه خدا؟ وقتی که از شهرمون اخراج شدیم… ما رو آواره کردن و از فرزندانمون دور شدیم!
یعنی اینکه اصلاً همچین فکری به خودت راه نده ای پیامبر…. برای ما یه فرمانده بذاری، ما میریم می‌جنگیم، شک نکن.
اما چی شد؟
فَلَمَّا کُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِیلًا مِّنْهُمْ
همین که جنگ بر اون‌ها واجب شد، همشون پیچوندن، رو برگردوندن، فرار کردن، مگه یه عدهٔ کمی از اون‌ها.
وَاللَّهُ عَلِیمٌ بِالظَّالِمِینَ
و خدا خوب آدمای بدکار رو می‌شناسه، آگاه به وضعشونه.
اینجا خلاصه‌شو گفت که تهش چی شد. حالا با جزئیات شروع میکنه:
[بقره: ۲۴۷]
وَقَالَ لَهُمْ نَبِیُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَکُمْ طَالُوتَ مَلِکًا
پیامبرشون بهشون گفت که خدا طالوت رو برای شما به عنوان فرمانده مبعوث کرده، قرار داده، تعیین کرده.
خب همین اول، اعتراضات این دوستان شروع شد:
قَالُوا أَنَّىٰ یَکُونُ لَهُ الْمُلْکُ عَلَیْنَا
گفتن: رو چه حسابی اون فرمانده ماست؟
وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْکِ مِنْهُ
در حالی که ما خیلی شایسته‌تریم از اون برای فرماندهی،
وَلَمْ یُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِ
دلیلشم اینه که اون اصلاً وضعش توپ نیست، چَپِش پر نیست، فقیره.
قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَیْکُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ
پیامبر گفت: خدا اون رو بر شما برگزیده، اون رو شایسته‌تر از همهٔ شما تشخیص داده و به اون یه سطح بالایی از علم و توانایی بدنی رو داده، و به همین دلیله که اونو فرمانده کرده.
وَاللَّهُ یُؤْتِی مُلْکَهُ مَن یَشَاءُ
و قرار نیست که شما چون‌وچرا کنید؛ چون خدا مُلک خودش، فرماندهی و پادشاهی رو، به هر کسی که صلاح بدونه میده.
وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ
و خدا نیاز به تأیید شما نداره؛ دستش بازه که هر تصمیمی می‌خواد بگیره، و علیمه، آگاهه، آگاهانه دستور میده و حکم میکنه.
اما حالا پیامبرشون برای اینکه اینها توجیه بشن و قانع بشن، بازم براشون دلیل میاره:
[بقره: ۲۴۸]
وَقَالَ لَهُمْ نَبِیُّهُمْ إِنَّ آیَةَ مُلْکِهِ أَن یَأْتِیَکُمُ التَّابُوتُ فِیهِ سَکِینَةٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَبَقِیَّةٌ مِّمَّا تَرَکَ آلُ مُوسَىٰ وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِکَةُ
پیامبرشون برای اینکه بهشون ثابت بشه که تعیین این شخص به عنوان فرمانده از طرف خداست، میگه: نشانهٔ فرماندهی او اینه که اون صندوق معروف برای شما آورده میشه، که در اون آرامشی از سوی پروردگار شماست و بعضی از یادگارهای خاندان حضرت موسی و هارون در اونه، و این صندوق رو ملائکه براتون میارن.
کدوم صندوق منظوره؟
این همون صندوقیه که مادر حضرت موسی، حضرت موسی رو گذاشت توش و انداختش توی رود نیل، و داستانش رو همه می‌دونن. بعداً اون صندوق در بین پیروان حضرت موسی به عنوان یک شیء مقدس باقی موند، و گفته شده که حضرت موسی نزدیک وفاتش تورات و زره خودش و یه سری چیزای دیگه رو داخل اون قرار داد، و اون صندوق دیگه به یادگار باقی مونده بود و یه احترامی داشت.
اما بعد از یه مدت، باز هم این قوم، طبق همون شخصیت ویژه‌ای که داشتن، نسبت به اون بی‌احترامی کردن، و در نتیجه به یه طریقی که مشخص نشده صندوق ازشون گرفته شده بود تا این زمان که دوباره بهشون برگردونده شد.
إِنَّ فِی ذَٰلِکَ لَآیَةً لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ
تو این اتفاق، اگه شما واقعاً مؤمن باشید و به خدا باور داشته باشید، دلیل واضح و روشن برای حقانیت طالوت وجود داره.
به هر حال این اتفاق افتاد و طالوت فرمانده سپاه شد و راه افتادن برای جنگ.
[بقره: ۲۴۹]
فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِیکُم بِنَهَرٍ
زمانی که به همراه لشکر برای جنگ راه افتادن، طالوت بهشون گفت: خداوند به وسیلهٔ یک نهر آب می‌خواد شما رو آزمایش کنه.
فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی
کسی که از این آب بنوشه، از من نیست.
این مثل یه آماده‌سازی و یه آموزش جنگیه. احتمالاً اینا تشنه‌ن، آب ندارن، و طالوت میگه داریم می‌رسیم به یه آبی؛ وقتی رسیدیم به اون آب، کسی نباید از اون آب بخوره؛ کسی که از اون آب بخوره از من نیست.
وَمَن لَّمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِیَدِهِ
اما کسی که لب به اون آب نزنه، پس اون از منه؛ مگر اینکه یه مشت، با دستش، یه کوچولو آب بخوره، که حالا اونم میشه ازش گذشت.
پس سه گروه میشین: یه گروه سیر آب می‌خورن، که اونا دیگه از من نیستن؛ یه گروه نمی‌خورن، اونا ویژه‌ن؛ یه گروه هم خیلی کم… یه مشت می‌خورن.
فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِیلًا مِّنْهُمْ
همون‌طور که می‌شد پیش‌بینی کرد، همه از اون آب سیر خوردن، مگه یه گروه خیلی کوچکی از اون‌ها.
بنابراین عدهٔ زیادی از این لشکر همون ابتدای کار از لشکر خارج شدن، به واسطهٔ اینکه این آزمایش رو نتونستن ازش موفق بیرون بیان؛ فرمان‌برداری از فرمانده نداشتن، اطاعت‌پذیر نبودن.
پس موندن دو گروه: یه گروه که یک کمی آب خورده بودن، و یه گروهی که کلاً آب نخورده بودن.
فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ
خلاصه راه افتادن و رفتن، زمانی که عبور کردن، طالوت و اونایی که با اون ایمان آورده بودن…
قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْیَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ
و رسیدن به مقابل لشکر دشمن یعنی لشکر جالوت. دیدن اووووف، چه جمعیتیه! اینا ترسیدن، گرخیدن، و یه عده‌شون گفتن که ما امروز آمادگی نداریم… توانشو نداریم که امروز با این جالوت و این لشکر عظیمش روبه‌رو بشیم و بجنگیم.
احتمالاً اینها همون گروهی بودن که یه مشت آب خورده بودن.
قَالَ الَّذِینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَاقُو اللَّهِ
اما اون کسانی که اطمینان داشتن که خدا رو ملاقات خواهند کرد،
کَم مِّن فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ
گفتن: چه بسا گروهی که خیلی کم بودن، به اذن خدا، بر یه گروه خیلی پرتعداد پیروز شدن،
وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ
و خدا همراه آدمای بردباره، کمکشون میکنه، یاریشون میکنه.
بعد وقتی که جلو رفتن و مقابل هم قرار گرفتن، چه اتفاقی افتاد؟
[بقره: ۲۵۰]
وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ
زمانی که مقابل جالوت و لشکرش قرار گرفتن؛ («برزوا» هم‌خانوادهٔ کلمه «مبارز»هست، مبارز یعنی کسی که می‌ایسته جلوی دشمن)
قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا
گفتن: خدایا، ما رو از صبر و استقامت سرشار کن،
وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا
و قدم‌هامونو محکم کن،
وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ
و بر این قوم بی‌دین و بی‌معرفت پیروزمون کن.
پس وقتی که اومدن و محکم جلوی دشمن ایستادن، شروع کردن دعا کردن. می‌دونستن، باور داشتن که پیروزی و شکست همه از جانب خداست و خدا می‌تونه اون‌ها رو بر این جمعیت زیاد پیروز کنه.
جنگ در می‌گیره… ماجرای جنگ خیلی خلاصه بیان شده و وارد جزئیاتش نشده.
[بقره: ۲۵۱]
فَهَزَمُوهُم بِإِذْنِ اللَّهِ
به خواست خدا تونستن اون لشکر عظیم رو شکست بدن،
وَقَتَلَ دَاوُودُ جَالُوتَ
و حضرت داوود، جالوت رو کشت.
داوود یه جوان خیلی کم‌سن‌وسالی بود در اون لشکر، و داستانش معروفه که یک فلاخن چرخوند و پرت کرد و کار جالوتو ساخت. و خیلی جالبه که الان اسم «فلاخن داوود» در بین این قوم استفاده میشه برای چیز دیگه‌ای.
وَآتَاهُ اللَّهُ الْمُلْکَ وَالْحِکْمَةَ
و بعد خداوند به داوود حکومت داد و حکمت داد.
همین‌جا، بعد از این جنگ، سرآغاز رشد و پیشرفت حضرت داوود بود.
وَعَلَّمَهُ مِمَّا یَشَاءُ
و خدا اون چیزهایی رو که صلاح می‌دونست و برای داوود خوب می‌دونست، به او آموزش داد.
وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الْأَرْضُ
و اگر که خدا به دست یک عده‌ای از مردم، جلوی یه عدهٔ دیگه‌ای از مردم رو نمی‌گرفت، زمین به هم می‌ریخت؛ هرج‌ومرج و آشوب همه‌جا رو می‌گرفت.
وَلَٰکِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِینَ
اما خدا نسبت به مردم لطف داره، نسبت به مردم دنیا مهربونه؛ برای همین یه عده رو می‌فرسته که جلوی یه عدهٔ دیگه‌ای که ظالمن، بدکارن، بایستن و با اون‌ها مبارزه کنن.
[بقره: ۲۵۲]
تِلْکَ آیَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَیْکَ بِالْحَقِّ
این داستان‌هایی که تعریف می‌کنیم برای تو، داستان‌های درست و واقعی هستن،
وَإِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ
و قطعاً تو از پیامبران خدا هستی.
این آیه یه جوری شبیه زمانیه که مثلاً رادیو اعلام میکنه که: «اینجا تهران… صدای جمهوری اسلامی ایران ….» اینجا هم داره اعلام میکنه که اینها که داره گفته میشه چیه و از جانب کیه: اینها داستان‌های واقعی هستن، از جانب خدان، و تویی هم که دا
ری برای مردم می‌خونی، پیامبر خدایی.
صَدَقَ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ
هرچی که خداوند بزرگ بلندمرتبه فرمود، عین راستی و حقیقته.
