خدا درباره نماز اصلا شوخی نداره. میگه سنگم از آسمون بیاد باید بخونی!
مرور آیات
- مقدمه: اهمیت خوندن نماز حتی وسط سختی‌ها و بحران‌های زندگی چیه؟
- بقره آیه 238: همیشه مراقب نمازها باشید و خصوصاً نماز ظهر رو با خشوع و توجه کامل بخونید
- بقره آیه 239: تو شرایط ناامن یا وسط جنگ حتی پیاده و سواره نمازتون رو نخونده نذارید
- بقره آیه 240 (بخش اول): برای همسر بعد فوت شوهر باید برای یک سال در خانه تامین مخارج بشه
- بقره آیه 240 (بخش دوم): اگه خودشون تصمیم گرفتن برن و مستقل زندگی کنن مانعشون نشید
- بقره آیه 241: آدم‌های باتقوا موقع طلاق دادن هدیه‌ای مناسب و آبرومند به زن پرداخت می‌کنن
- بقره آیه 242: خدا احکام و راهنمایی‌ها رو روشن بیان می‌کنه تا دربارشون فکر کنید
- بقره آیه 243 (بخش اول): داستان هزاران نفری که از ترس مرگ فرار کردن اما با اراده خدا جون دادن
- بقره آیه 243 (بخش دوم): خدا دوباره زنده‌شون کرد اما بیشتر مردم قدر فضل خدا رو نمی‌دونن و شکر نمی‌کنن
- بقره آیه 244: فقط برای رضای خدا و با نیت خالص جهاد کنید نه برای مال و زمین
- بقره آیه 245 (بخش اول): کی به خدا قرض‌الحسنه میده تا چند برابرش رو دریافت کنه؟
- بقره آیه 245 (بخش دوم): دخل و خرج و کم و زیاد شدن روزی دست خود خداست پس موقع بخشش نگران نباشید
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ
پناه می‌برم به خدا از شر وسوسه‌های شیطان.
آیهٔ ۲۳۸ بقره‌ست. بحث‌های طلاق اینجا یه مکث داره، چند تا آیه بحث‌های دیگه‌ست، بعد دوباره برمی‌گرده به بحث طلاق. این آیه دربارهٔ اهمیت نمازه:
[بقره: ۲۳۸]
حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَىٰ
تو هر شرایطی، تو سختی و مشکلاتی که دارید، نمازها رو مراقبت کنید که بخونید؛ و خصوصاً نماز ظهر اهمیت ویژه داره.
وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ
و به خاطر خدا بایستید، با خشوع و با توجه به عظمت خدا و حضور خدا، نماز بخونید. دستور مستقیم و خیلی مؤکد! برعکس جاهای دیگه‌ای که احکام خیلی نرم بیان میشن و انعطاف دارن، تو بعضی موارداصلاً انعطاف در کار نیست؛ مثل این.
[بقره: ۲۳۹]
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُکْبَانًا
اگر که مشکل امنیتی داشتید، (این احتمالاً برای کسانی بوده که تو جنگ بودن)؛ اگر مشکل امنیتی داشتین، نگران بودید که مثلاً دشمن حمله کنه، تو هر حالتی که می‌تونید، حتی روی اسب سواره هستید یا دارید راه میرید، نمازتونو بخونید.
پس وسط ظهر گرمای عربستان، توی جنگ، دشمن می‌خواد بهتون حمله کنه، همهٔ اینا هست، ولی نماز نباید ترک بشه.
فَإِذَا أَمِنتُمْ فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَمَا عَلَّمَکُم مَّا لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ
و وقتی اوضاع عادی شد، شرایط معمولی شد، «فاذکروا الله»، یاد خدا کنید، یعنی نماز بخونید، به شکرانهٔ اینکه خدا به شما اون رو آموزش داد… چیزی رو که شما بلد نبودید. شما اینطور عبادت کردن، اینطور نماز خوندن، اینطور با خدا حرف زدن رو بلد نبودید و خدا بهتون یاد داد؛ این رو قدر بدونید.
خب بعد از این دو تا آیه که دربارهٔ نماز و اهمیتش بود، باز دو سه تا آیه دربارهٔ بحث طلاق داریم. این آیهٔ اول، آیه‌ایه که قانونش اومد و بعد نسخ شد؛ چند آیه قبل، تو قسمت قبلی، آیه‌ای که بعد از این نازل شده بود اومد و اینو نسخ کرد. آیه چیه:
[بقره: ۲۴۰]
وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِیَّةً لِّأَزْوَاجِهِم مَّتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَیْرَ إِخْرَاجٍ
کسانی از شما که فوت می‌کنن و همسری از اونها به جا میمونه، موظفن که وصیت کنن برای همسرشون، برای یک سال کامل، امکان زندگی در اون خونه و مایحتاجشون از مالی که ازشون باقی میمونه داده بشه، و اونا رو از خونه بیرون نکنن.
فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِی مَا فَعَلْنَ فِی أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعْرُوفٍ
اما اگه خودشون با میل خودشون خواستن خارج بشن، برای شما اشکالی نداره… مشکلی نیست. بهشون اجازه بدین تا اونها به شکل شایسته‌ای زندگی خودشون رو اداره کنن و برای خودشون تصمیم بگیرن.
وَاللَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ
و خدا شکست‌ناپذیره و دستوراتش حکیمانه و درسته.
(تو این آیه گفت یک سال باید توی اون خونه باشه و از امکانات استفاده کنه، ولی مدتی بعد از این، آیه‌ای اومد که گفت چهار ماه و ده روز به جای یک سال، و دیگه این آیه نسخ شد.)
[بقره: ۲۴۱]
وَلِلْمُطَلَّقَاتِ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِینَ
برای زن‌هایی که طلاق داده میشن، یه هدیهٔ مناسب و شایسته و محترمانه باید داده بشه، و این کاریه که آدم‌های متقی انجام میدن؛ کسایی که از خدا حساب می‌برن و دوست دارن که خدا به اونها نظر داشته باشه، اینجوری زندگی می‌کنن و رفتار می‌کنن.
[بقره: ۲۴۲]
کَذَٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ
خدا به این شکل و اینطور آیاتش، احکامش، دستوراتش رو برای شما روشن و واضح بیان می‌کنه، شاید شما یه ذره فکر کنید و به حقانیت این‌ها پی ببرید.
آیهٔ بعدی یک تک‌آیه‌ست که به نظرم نه به ماجراهای قبلی مرتبطه و نه به ماجراهای بعدی، چون آیات قرآن به صورت پیوسته نازل نشدن و بعداً دستور داده شد که این‌ها چطور چیده بشن کنار هم. حالا این یک تک‌آیه‌ست و موضوعش منحصر به خودشه؛ یه ماجرایی رو بیان می‌کنه:
[بقره: ۲۴۳]
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ خَرَجُوا مِن دِیَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ
ندیدی اون جمعیت هزاران نفری رو که از ترس مرگ، از زندگی و شهر و دیارشون خارج شدن، رفتن بیرون؟
فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا
خدا بهشون گفت: بمیرید.
منظورش این نیست که خدا با کلام بهشون گفت بمیرید؛ یعنی خدا خواست که اونا بمیرن، یعنی اراده خدا بر این قرار گرفت که اونا عمرشون تموم بشه.
ثُمَّ أَحْیَاهُمْ
بعد زنده‌شون کرد، همه رو.
إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ
قطعاً خدا به مردم خیلی فضل، مهربانی و لطف داره،
وَلَٰکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَشْکُرُونَ
ولی اکثر مردم، عمدهٔ مردم، خدا رو شاکر نیستن و شکر نمی‌کنن.
در تفاسیر و روایات نوشتن که در بین این جماعت طاعون اومده بود، از ترس اون فرار کردن… رفتن… ولی همشون مردن، زنده نموندن.
اما بعد از مدتی دوباره زنده شدن و سال‌ها هم زندگی کردن.
این داستان در همین حد تموم شد.
آیهٔ بعد، ما دو تا آیه دربارهٔ بحث جنگ داریم؛ دستور به جنگه و کمک مالی به جنگ:
[بقره: ۲۴۴]
وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ
در راه خدا با دشمنان بجنگید، جهاد کنید؛ یعنی با نیت الهی و با نیت درست، نه برای کسب مال و گرفتن زمین‌ها و انتقام و اینجور چیزها؛ نه… در راه خدا، برای خدا، با نیت درست!
وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ
و مطمئن باشید که خدا می‌شنوه و آگاهه.
[بقره: ۲۴۵]
مَّن ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَیُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا کَثِیرَةً
کیه که بخواد به خدا قرض بده، یه قرض خوب! بعد خدا اون رو براش چندین و چند برابر کنه؟
وَاللَّهُ یَقْبِضُ وَیَبْسُطُ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ
و خدا… کم و زیاد کردن دست اونه.
یعنی اگه می‌خوای پولی رو بدی، (که اینجا با توجه به آیهٔ قبلش، منظور اینه که کمک کنی برای جنگ در راه خدا)، نگران نباش؛ چون اولاً اینی که میدی، خدا بهت برمی‌گردونه اون هم چندین برابر، و بعد اینکه کلاً هم حساب همه چیز دست خداست. «الله یقبض و یبسط»، کم شدن و زیاد شدن روزی در اختیار خداست، و در نهایت هم همه به سوی اون برگردونده میشید.
صَدَقَ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ
