جنگ بده یا خوبه؟ من که خوشم نمیاد از جنگ. اما... میل و دوست داشتن من معیار درستی برای تشخیص خوبی و بدی اتفاقات نیست. ما از پشت صحنه خبر نداریم.
مرور آیات
- مقدمه: از وسوسه شیطانی که از درگاه خدا رانده شده به خود خدا پناه می‌بریم
- بقره آیه 215 (بخش اول): مردم می‌پرسند چطور و به چه کسانی باید کمک کنیم؟
- بقره آیه 215 (بخش دوم): انفاق و کمک مالی رو باید اول از پدر و مادر و نزدیکان شروع کنید
- بقره آیه 215 (بخش سوم): کار خیر رو جار نزنید چون خدا خودش کاملاً از نیت شما باخبره
- بقره آیه 216 (بخش اول): دفاع و ایستادگی واجبه حتی اگه سختی داشته باشه و ازش خوشتون نیاد
- بقره آیه 216 (بخش دوم): خیلی وقت‌ها از چیزی بدتون میاد ولی خیر و صلاح واقعی شما تو همونه
- بقره آیه 216 (بخش سوم): خدا پشت صحنه همه ماجراها رو می‌دونه ولی شما خبر ندارید
- بقره آیه 217 (بخش اول): جنگ در ماه‌های حرام گناه بزرگیه اما ظلم و پایمال کردن حق مردم خیلی بدتره
- بقره آیه 217 (بخش دوم): فتنه و بستن راه بندگی خدا از هر جنگ و کشتاری خطرناک‌تره
- بقره آیه 217 (بخش سوم): دشمنان مدام فشار میارن تا شما رو خسته کنن و از مسیر حق برگردونن
- بقره آیه 217 (بخش چهارم): کسی که تسلیم فشارها بشه و برگرده تمام اعمال خوبش در دنیا و آخرت نابود میشه
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ
پناه می‌برم به خدا از شر شیطان، از وسوسهٔ شیطان که از درگاه خدا اخراج شد.
[بقره: ۲۱۵]
این آیه هم یک سؤاله؛ از پیامبر سؤال میکنن و پیامبر جوابشونو میده:
یَسْأَلُونَکَ مَاذَا یُنفِقُونَ
از تو سؤال میکنن که چی انفاق کنن.
می‌خوان به دیگران کمک کنن، می‌پرسن چی کمک کنیم؟ چه‌جوری کمک کنیم؟ چی بدیم مثلاً؟
خب سؤال یه کم سؤال بدیه، بالاخره آدم می‌دونه باید چی کمک کنه دیگه! جوابی که داده یه همچین حسی توش هست که انگار میگه خب معلومه…
قُلْ مَا أَنفَقْتُم مِّنْ خَیْرٍ فَلِلْوَالِدَیْنِ وَالْأَقْرَبِینَ وَالْیَتَامَىٰ وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ
تو جواب نمیگه که چی بدید، میگه هر چیزی از خوبی، خیر؛ «ما أنفقتم من خیر»، هر خوبی که انفاق کنید، هر جوری که به دیگران کمک کنید، ترتیبش اینجوری باشه که:
اول برای والدین، پدر و مادر؛
بعد نزدیکان، اقربین؛
بعد یتامىٰ، یتیمها؛
بعد مساکین، بی‌پول‌ها؛
و ابن سبیل. ابن سبیل یعنی در راه مانده. حالا در راه مانده یعنی هر کسی که به یه شکلی شاید بیچاره‌ست، یعنی گیر کرده وسط یه مشکلی. حالا یکی وسط راه گیر کرده، یکی وسط مثلاً یه کاری گیر کرده. مثلاً تو خیابون داره میره می‌بینه که یکی ماشینش پنچر کرده؛ ابن سبیله دیگه، باید کمکش کنه.
وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ
هر کار خیری که انجام بدید، قطعاً خدا ازش آگاهه؛ نیاز نیست که تو چشم مردم کنیم.
آیهٔ بعدی آیهٔ خیلی معروفیه و خوبه آدم زیاد تو یادش باشه، به کارش میاد:
[بقره: ۲۱۶]
کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِتَالُ
بر شما واجب شده که بجنگید.
(احتمالاً این مربوط به زمان جنگ بدر هست.)
وَهُوَ کُرْهٌ لَّکُمْ
«کُره» از خانوادهٔ کراهته، یعنی چیزی که آدم ازش خوشش نمیاد، حال نمی‌کنه باهاش. شما از جنگ خوشتون نمیاد. حالا چرا خوشتون نمیاد؟ برای اینکه سخته دیگه، احتمال کشته شدن توش هست؛ یا اگه طرف خیلی آدم بااخلاقی باشه، شاید چون می‌خواد بره یه آدمی رو بکشه، میگه خب این کار خوب نیست، کشتن خوب نیست. حالا هر کدومش…
وَعَسَىٰ أَن تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ
از کجا می‌دونید؟ شاید یه چیزیه که شما خوشتون نمیاد ازش، برای شما خیلی خیر توش باشه، خوبی توش باشه.
وَعَسَىٰ أَن تُحِبُّوا شَیْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّکُمْ
و شایدم شما یه چیزی رو دوست داشته باشین ولی اون برای شما شر باشه، بدی باشه.
مثلاً جنگ رو دوست ندارین ولی نمی‌دونین که این جنگ چه خوبی هایی برای شما خواهد داشت. خیلی از کارا هست که ما خوشمون نمیاد ولی خودمونم می‌دونیم که خیره؛ مثل ورزش کردن، یا سر کار رفتن، یا مثلاً تنبلی نکردن. اینها رو آدم می‌دونه دیگه؛ آدم دوست داره بخوابه ولی می‌دونه که این خوب نیست. بعضی چیزا رو هم آدم خاصیتشو نمی‌دونه، ولی چون از کسی که مطمئنه می‌شنوه، باید اعتماد کنه.
وَاللَّهُ یَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
خدا پشت صحنهٔ قضایا رو می‌دونه، ولی شما نمی‌دونین این چیزی که دوست دارین، واقعاً خوبه یا بده.
[بقره: ۲۱۷]
یَسْأَلُونَکَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِیهِ
دوباره یه سؤال دیگه: از تو دربارهٔ ماه حرام می‌پرسن که جنگ کردن توی اون ماه قصه‌ش چیه؟ میشه جنگید یا نه؟
چهار ماه از قدیم‌الایام، ماه‌هایی بود که جنگیدن توش حرام بود.
قُلْ قِتَالٌ فِیهِ کَبِیرٌ
بهشون بگو جنگ کردن تو این چهار ماه، گناه خیلی بزرگیه، گناه کبیره اس.
اما ادامه‌ش مهمه:
وَصَدٌّ عَن سَبِیلِ اللَّهِ
اما جلوی راه خدا رو گرفتن،
(«عن سبیل الله»، یعنی مانع این بشین که مردم راه خدا رو برن، عبادت کنن، خداپرستی کنن،)
وَکُفْرٌ بِهِ
و کفر به او،
(ناسپاسی کردن این هست که ما راه خدا رو در اختیار داریم، خدا راه گذاشته جلوی پامون، ما رو هدایت کرده، رسول فرستاده، اما تبعیت نکنیم)
وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ
و مسجدالحرام؛
(این «والمسجد الحرام» یعنی «وصد عن المسجد الحرام»، یعنی اجازه ندن که مردم وارد مسجدالحرام بشن و عبادت کنن،)
وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَکْبَرُ عِندَ اللَّهِ
و اخراج کردن مردم اونجا، مردم مکه،
«اکبر عند الله»؛ خیلی از اون جنگ در ماه حرام گناهش بزرگ‌تره.
خب پس چی شد؟ پرسیدن جنگ تو ماه حرام حکمش چیه؟ گفت بله، گناه بزرگیه، چون این چهار ماه گذاشته شده برای اینکه دیگه حداقل چهار ماه مردم تو آسایش باشن، آرامش باشه، جنگ نباشه. ولی وقتی کسی اجازهٔ بندگی دیگران رو سلب کنه، اجازه نده دیگران بندهٔ خدا باشن، جلوی رواج توحید رو بخواد بگیره، دیگران رو بخواد بهشون ظلم بکنه ، این دیگه از اون جنگ کردن خیلی بدتره:
وَالْفِتْنَةُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ
اینها فتنه‌ست، که فتنه از جنگ بدتره، شرش بیشتره.
وَلَا یَزَالُونَ یُقَاتِلُونَکُمْ حَتَّىٰ یَرُدُّوکُمْ عَن دِینِکُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا
(«لا یزالون» یعنی بی‌وقفه، تا هر وقت که بتونن.)
میگه این مشرکانی که این کارها رو میکنن: جلوی راه خدا رو می‌بندن و شما رو اخراج میکنن و … تا جایی که بتونن با شما می‌جنگن… مقابله میکنن تا شما رو، اگه بتونن، وادار کنن که از دینتون برگردین. بگین آقا نخواستیم… ما نمی‌خوایم… خسته شدیم.
وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ وَهُوَ کَافِرٌ
و هر کسی از شما که از دینی که فهمیده دین حقه، به خاطر این فشارها، به خاطر این ظلمی که اونا دارن میکنن، برگرده، و در همین حالتی که از دین برگشته بمیره،
فَأُولَٰئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالْآخِرَةِ
این افراد کارای خوبشون دیگه بی‌اثر میشه. انگار که نیست. تو دنیا و آخرت، تمام کارهای خوبی که انجام داده بودن، اثرش از بین میره، انگار که نیست، محو و نابود!
وَأُولَٰئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ
و چنین افرادی جهنمی میشن، اهل آتش میشن و تا ابد تو آتیش باقی می‌مونن، اونجا دیگه بیرون اومدنی نیست. این میشه مرتد.
صَدَقَ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ
هرچه خدای بزرگ و بلندمرتبه فرمود، عین راستی و حقیقته.
