تو فیلما دیدین آخرش نقطه اوج داره؟ یعنی یه جوری میشه که انگار قهرمان داستان دیگه چاره ای نداره و کارش تمومه... ولی یهو همه چی عوض میشه؟ آخر این قسمت یاد این قضیه افتادم.
مرور آیات:
- مقدمه: دوباره به ماجرای بنی‌اسرائیل و درس‌های عبرت اون‌ها برمی‌گردیم
- بقره آیه 211 (بخش اول): از بنی‌اسرائیل بپرس چقدر معجزه و نشانه روشن براشون فرستادیم
- بقره آیه 211 (بخش دوم): هر کی نعمت‌های خدا رو کفران کنه بدجوری مجازات میشه
- بقره آیه 212 (بخش اول): کافرها با زرق‌وبرق دنیا حال می‌کنن و اهل ایمان رو مسخره می‌کنن
- بقره آیه 212 (بخش دوم): روز قیامت اهل تقوا بالاتر از همه صاحبان کاخ و پنتهاوس می‌ایستن
- بقره آیه 212 (بخش سوم): روزی دست خداست و تقسیم ثروت دنیا ربطی به ایمان افراد نداره
- بقره آیه 213 (بخش اول): مردم امت واحدی بودن اما زیاده‌خواهی باعث شد اختلاف پیدا کنن
- بقره آیه 213 (بخش دوم): پیامبرها همراه با کتاب حق اومدن تا اختلافات بین مردم رو حل کنن
- بقره آیه 213 (بخش سوم): عالمان و متولیان دین از روی حسادت دوباره تفرقه راه انداختن
- بقره آیه 213 (بخش چهارم): خدا وسط همه این شلوغی‌ها دست اهل ایمان رو می‌گیره و هدایت می‌کنه
- بقره آیه 214 (بخش اول): خیال کردید مفتی‌مفتی و بدون تحمل سختی‌های گذشتگان وارد بهشت میشید؟
- بقره آیه 214 (بخش دوم): فشار مشکلات امت‌های قبل رو به لرزه انداخت تا فریاد کمک سر دادن
- بقره آیه 214 (بخش سوم): آروم باشید و نترسید چون نصرت و یاری خدا حتماً خیلی نزدیکه
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
در آغاز سوره آیات زیادی دربارهٔ بنی‌اسرائیل و خطاب به اون‌ها بود. بعد فضا تغییر کرد و رفتیم جاهای مختلف: دربارهٔ حضرت ابراهیم و حج و احکام اون و مسائل دیگه. بعد باز برگشتیم به ماجرای ایمان آوردن و دعوت به اینکه همه وارد اسلام بشید و از شیطان پیروی نکنید. و حالا باز برمی‌گردیم به بنی‌اسرائیل. آیهٔ ۲۱۱:
[بقره: ۲۱۱]
سَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَمْ آتَيْنَاهُم مِّنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ
از بنی‌اسرائیل سؤال کن، بپرس ما چقدر نشونهٔ روشن برای شما فرستادیم؟ خیلیاشون تو همین سوره قبلاً گفته شد: انواع نعمت‌هایی که بهتون دادیم: از نجاتشون از دست فرعون، اینکه پیامبر بهشون داد، کتاب بهشون داد، راهنمایی‌ها، نعمت‌های آسمانی، عزت داد بهشون، و اینکه ما شما رو بر همه برتری دادیم و …. اما این‌ها اون موقع این نعمت‌ها رو قدر ندونستن، و در زمان پیامبر هم قدر ندونستن و قرآن رو با اینکه می‌شناختن، تکذیب کردن. حالا ادامه‌ش:
وَمَن یُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُ
کسی که نعمت خدا رو که بهش داده شده تغییر بده، نمک‌نشناسی کنه، کفران کنه،
فَإِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ
خب اون دیگه حقشه که خدا عذابش کنه.
شاید یعنی اینکه اصلاً خود اون فرد نعمت خدا رو تبدیل کرده به یک عذاب شدید. چرا این کارو می‌کنن؟ چرا نعمت خدا رو به عذاب تبدیل می‌کنن؟
[بقره: ۲۱۲]
زُیِّنَ لِلَّذِینَ کَفَرُوا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا
کافران… کسایی که قبول نمی‌کنن، تکذیب می‌کنن، زندگی دنیا براشون خیلی جذاب و رنگ‌ولعاب‌دار و تزیین‌شده‌ست، آرایش شده‌ست. با دنیا خیلی حال می‌کنن.
وَیَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِینَ آمَنُوا
و مؤمن‌ها رو، کسایی که پذیرفتن، باور کردن رو مسخره می‌کنن.
اما قصه چه‌جوریه؟
وَالَّذِینَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ
اما کسایی که از خدا حساب می‌برن و مراقب رفتارشون هستن، روز قیامت «فوقهم»، بالای سر اون‌ها هستن و از اون‌ها بالاترن.
یعنی اگه اینجا شما مثلاً چه می‌دونم، تو پنتهاوس هستی، یا تو فلان کاخ تو لندن زندگی می‌کنی، یا رولزرویس داری، روز قیامت این متقین بالای سر شما هستن.
وَاللَّهُ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ
روزی هم دست خداست. خدا روزی میده به هر کسی که بخواد، خیلی زیاد، بیش از اونی که شما فکرشو بکنید.
پس تو این دنیا بنا نیست هر کی آدم بهتریه پولدارتر و ثروتمندتر باشه؛ این دنیا اینجوری نیست. خدا به هر کی که بخواد میده، نه بر مبنای ایمان، روی حساب و حکمت‌های دیگه. ولی در قیامت اینجوری نیست. در قیامت دیگه سطح هر کس بر اساس تقواشه؛ بر اساس میزان تسلطیه که تو این دنیا به خودش داشته و توشه‌ایه که جمع کرده.
آیهٔ بعدی یه آیهٔ تقریباً طولانیه و یه نوعی تاریخچهٔ بشر در مورد اختلافات رو میگه؛ چه‌جوری اختلافات به وجود اومدن و چه مسیری طی شد. خلاصه‌ش اینه که اول امت واحد بودن، مردم اختلافی بینشون نبود.
بعد سر اینکه من اینو می‌خوام، من باید بیشتر داشته باشم، این مال منه، تو چرا اونو داری و اینا، اختلاف به وجود اومد.
بعد خدا پیامبرا رو فرستاد که بهشون بگه چیکار کنید که اختلاف رفع بشه: اعتقاداتون باید اینجوری باشه، عملتون باید اینجوری باشه، عبادتون اینجوری باشه، تا اختلاف از بین بره.
بعد یه سری شدن متولی دین: عالمان! که بعد همون عالمان دوباره اختلاف ایجاد کردن. این گفت دین من بهتره، اون گفت من بهتر می‌فهمم و حرف یگانه‌ای که خدا فرستاده بود، اینا تبدیلش کردن به چند حرف و دوباره این اختلافات به وجود اومد.
اما تو همین شلوغیا باز خدا دست کسیو که بخواد می‌گیره و هدایتش می‌کنه.
حالا دقیقاً آیه رو بخونم:
[بقره: ۲۱۳]
كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً
اولش مردم یه امت واحد بودن؛
بعد اینجا یه جمله رو نمیگه. تو پرانتز: «که اختلاف پیش اومد».
بعد برای حل اختلافها چی شد؟
فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَمُنذِرِینَ
خدا پیامبرا رو فرستاد با مژده و هشدار، با خبرای خوب و خبرای بد؛ که این کارا نتیجه‌ش میشه اتفاقات خوب، اون کارا نتیجه‌ش میشه اتفاقات بد.
وَأَنزَلَ مَعَهُمُ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ
و کتاب و دستورات رو، دستورات درست رو براشون فرستاد،
لِیَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ
تا بین مردم در اون چیزی که اختلاف داشتن حکم کنه، داوری کنه.
وَمَا اخْتَلَفَ فِیهِ إِلَّا الَّذِینَ أُوتُوهُ مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَیِّنَاتُ بَغْیًا بَیْنَهُمْ
کسایی که کتاب و علم این قضایا بهشون داده شد، همونا توش اختلاف کردن، بعد از اینکه چیکار کردن؟ حسادت! و همین خودخواهی و زیاده‌خواهی و این‌ها؛ باز تو دین هم باعث اختلاف شد.
فَهَدَى اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ
اما کسایی که واقعاً اون حقایق الهی و کتاب و هشدارها و مژده‌ها و اینا رو، باور کردن و ایمان آوردن، خدا هدایتشون کرده و هدایتشون می‌کنه. تو همهٔ این اختلافها راه رو نشونشون میده، به اذن خودش، به خواست خودش.
یعنی اذن و خواست خدا اینه که اون کسیو که ایمان بیاره، تو تمام این تفرقه‌ها و شلوغی‌ها یه راهی براش باز می‌کنه که تو اون راه بره.
وَاللَّهُ یَهْدِی مَن یَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ
و خدا هر کی رو بخواد تو راه مستقیم هدایت می‌کنه. هر چقدرم که اینجا شلوغ باشه، اما اون کسی که ایمان و باور قلبی داشته باشه، خدا اون وسط دستشو می‌گیره و می‌بردش.
اما نکته اینه که تو این شلوغی‌ها ایمان داشتن و باور حفظ کردن، کار ساده‌ای نیست. آیهٔ بعد میگه باید این شرایطو تحمل کنید تا اون هدایت خدا همراهتون باشه. چی میگه؟
[بقره: ۲۱۴]
أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا یَأْتِکُم مَّثَلُ الَّذِینَ خَلَوْا مِن قَبْلِکُم
چی خیال کردید؟ تصور کردید که وارد بهشت میشید و مشابه اون بلاهایی که سر مردم قبل اومد، برای شما اتفاق نمیفته؟ همینجوری مفتی مفتی میرین بهشت؟
چه اتفاقاتی برای قبلیا افتاد؟
مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا
انواع سختی‌ها و مشکلات، رنج‌های فراوان بهشون رسید، «وزُلزلوا»، یعنی حول و هراسی افتاد تو دلشون… یه نگرانی شدید، یه وحشتی افتاد بینشون،
حَتَّىٰ یَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ
تا جایی که این مشکلات اینقدر زیاد شد، اینقدر شدید شد که خود رسول و کسانی که با او بودن، چی گفتن؟
مَتَىٰ نَصْرُ اللَّهِ
گفتن: پس این نصرت خدا کی میرسه؟
شاید مثل همون «میم» معروف: خدایا بسه دیگه! تا چنین حدی رسیده برای امت‌های قبل. بعد خدا در پاسخ این سؤال میگه که:
أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِیبٌ
آروم باشید، هول نشید، نترسین؛ نصرت خدا نزدیکه، یاری خدا نزدیکه، میرسه.
صَدَقَ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ
هرچی که خدا گفت، عین راستی بود، عین حقیقت.
