
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم.
خدایا دستم به دامنت، من حریف شیطان نیستم! هر جا اومد سراغم تو حفظم کن
یه بحثی از آیه ۱۴۲ که الان رسیدیم بهش شروع میشه که مقدماتش از آیههای قبل چیده شد، ولی غیر مستقیم زمینهچینی شد. تقریباً از آیه ۱۲۰ این بحث شروع شد که به پیامبر گفته شد مسیحیا و یهودیا فقط وقتی از تو راضی میشن که تو تابع حرفای اونا باشی و هر کاری که اونا میگن انجام بدی.
بعد ماجرای حضرت ابراهیم و ساخت خانه کعبه و اهمیت این خانه صحبت شد. اینها زمینهچینی میکرده واسه اتفاقی که میخواد بیفته. بعد دستور داده شد که مسلمونها بگن که ما همه پیامبرا رو قبول داریم، تمام کتابهای آسمانی رو قبول داریم و همه اینها از یک جا ریشه میگیرند و اون هم دین پاک و خالص حضرت ابراهیم و تسلیم بودن در برابر خداست. اینها گفته شد تا میرسیم به این آیه.
این آیه ماجرای تغییر قبله رو آغاز میکنه. تا قبل از نزول این آیه که در مدینه اتفاق افتاد، مسلمونها رو به بیتالمقدس (مسجدالاقصی) نماز میخوندن که همون قبله یهودیا بود، و از این مرحله به بعد این قبله تغییر میکنه. داستان تغییر قبله مثل خیلی از داستانهای دیگه توی قرآن به یه شکل خاصی تعریف میشه و روایت میشه؛ خیلی مستقیم نیست، از یه جایی شروع میشه بعد برمیگرده بعد دوباره تکرار میشه و الی آخر… مثل قصههای معمولی همینجوری مستقیم گفته نمیشه، مثل فیلمهای نولانه! یه جور پیچیدهایه.
خب از اینجا شروع میشه که:
بقره: ۱۴۲
سَیَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِی کَانُوا عَلَیْهَا
(از اینجا شروع میکنه که وقتی این اتفاق بیفته، مسیحیها و یهودیها عکسالعملشون به تو چی خواهد بود.) خواهند گفت این آدمای بیعقل و سفیه: «چی باعث شد اینا برگردن از اون قبلهای که داشتن و رو به اون سمت نماز میخوندن؟»
میخوان بگن که یعنی شما خودتونم نمیدونید که دارین چیکار میکنین؛ ۱۰-۱۲ سال داشتین یه سمتی میخوندین، حالا یه دفعه برگشتین به یه سمت دیگه! مگه میشه همچین چیزی؟
یه آیه دیگهای هم قبلتر صحبتش بود درباره اینکه «خدا هر قانونیو بخواد نسخ میکنه، اصلاً باعث میشه که فراموش بشه یا اون قانونو کنار میذاره، چون خدا هر کاری بخواد میتونه بکنه.» اون آیه یه جوری زمینههای اینا رو داشت آماده میکرد. حالا چی جوابشون بده اگر که اینو گفتن؟
قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ
بگو: شرق و غرب مال خداست، فرقی نداره.
یَهْدِی مَنْ یَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ
هر کیو بخواد به راه مستقیم میبره، هر کی لایق باشه میبرهش.
بقره: ۱۴۳
وَکَذَٰلِکَ جَعَلْنَاکُمْ أُمَّةً وَسَطًا
اینجوریه که، با این اتفاقات و این نوع کارهاست که ما شما رو امت وسط قرار میدیم. برای «وسط» معنیهای مختلفی نوشتن: امت میانهرو، امتی که اهل افراط و تفریط نیستید، اونی هستید که بهترین هستید از نظر خدا، خدا اینو میپسنده، شما میتونید الگوی بقیه باشید؛
لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ
تا الگوی بقیه باشید، همه مردم ببینن شما چیکار میکنید، و کاری که شما میکنید اون کار خوب باشه.
وَیَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهِیدًا
و پیامبر هم الگوی شما باشه. شما به پیامبر نگاه کنید، هر کاری اون کرد اون کاری باشه که شما انجام بدید و بقیه مردم دنیا هم به شما نگاه کنن و از شما الگو بگیرن.
وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِی کُنْتَ عَلَیْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ یَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ یَنْقَلِبُ عَلَىٰ عَقِبَیْهِ
حالا اینجا دلیل اینکه اول یه قبله ای معرفی شد و بعد این قبله جدید معرفی شد رو داره بیان میکنه. انگار که یه دوربین مخفی بوده! میگه که ما اون قبلهای رو که قبلاً انتخاب کرده بودیم، قرار داده بودیم، فقط برای این بود که بفهمیم وقتی قبله عوض میشه کی از پیامبر پیروی میکنه و کی رو برمیگردونه و عقبگرد میکنه. پس این یه برنامه بوده از قبل برای اینکه سر بزنگاه مشخص بشه که هر کس چی تو دلشه، چقدر واقعاً باور داره به پیامبر.
وَإِنْ کَانَتْ لَکَبِیرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِینَ هَدَى اللَّهُ
و این ماجرای تغییر قبله خیلی ماجرای سختی بود و کار سختی بود، مگر برای کسانی که خدا کمکشون کرده و هدایتشون کرده.
وَمَا کَانَ اللَّهُ لِیُضِیعَ إِیمَانَکُمْ
خدا که نمیخواد ایمان شما رو ضایع کنه، پاداش شما رو بیارزش کنه.
یعنی چی؟ اینا فکر میکردن که اگر این قبله جدید یعنی کعبه قبله درسته، پس نمازهای قبلی شون غلط بوده! خدا میگه نه، همچین چیزی نیست.
إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِیمٌ
خدا به مردم خیلی مهربون و باگذشته. خیلی فکر این نباشید که نمازهاتون باطل شد.
بقره: ۱۴۴
خب آیه بعد داره لحظاتی رو توصیف میکنه که پیامبر منتظره که دستور تغییر قبله برسه. چرا پیامبر منتظر این بود؟ برای اینکه یهودیا این رو یه عاملی کرده بودن برای اینکه فشار بیارن، میگفتن شماها دارین رو به قبله ما نماز میخونین پس شما هم یهودی هستین و پیامبر از این موضوع ناراحت بودن.
قَدْ نَرَىٰ تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّمَاءِ
ما داریم میبینیمت، وقتی که هی به آسمون نگاه میکنی و منتظری که دستور برای تغییر قبله برسه .
فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا
پس الان تو رو به سوی اون قبلهای که ازش راضی میشی و دلت میخواست برمیگردونیم.
فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ
پس روی خودت رو الان به سمت مسجدالحرام برگردون.
وَحَیْثُ مَا کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ
و مسلمانان! هر کجا که بودین و هستین، روی خودتون رو برگردونین به اون سمت، به سمت اون.
وَإِنَّ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ لَیَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ
و کسانی که بهشون کتاب داده شده، یعنی مسیحیا و یهودیا، مخصوصاً اوناییشون که باسوادن، کتاب آسمانی رو خوندن، میدونن که این کار درسته و از طرف خداست.
شاید تو کتابای اونا این ماجرا بوده که پیامبر آخرالزمان قبله رو تغییر میده، چون داره میگه اونا میدونن که این درسته، میدونن که این کار درسته و از جانب خدای اونها هم دستور داده شده.
وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا یَعْمَلُونَ
و خدا بیخبر نیست از کارهایی که انجام میدن.
بقره: ۱۴۵
وَلَئِنْ أَتَیْتَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ بِکُلِّ آیَةٍ مَا تَبِعُوا قِبْلَتَکَ
اگر تو هرگونه دلیل و مدرکی هم بیاری، اینایی که اهل کتابن از قبله تو پیروی نمیکنن.
وَمَا أَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ
تو هم دیگه تابع قبله اونا نباش.
وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ
اونها خودشون هم تابع قبله همدیگه نمیشن؛ یعنی به سمت این وحدت و یکتاپرستی و تسلیم محض نمیرن.
وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّکَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِینَ
اگه تو بعد از اینکه حقایق به دستت رسید، دستورات به دستت رسید و فهمیدی که چی حقه، تبعیت کنی، تابع بشی از اهواء اونها، از میلشون و اون چیزی که اونا میگن، اون وقت تو هم جزو بدکارها، جزو ستمکارها خواهی بود.
بقره: ۱۴۶
الَّذِینَ آتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ یَعْرِفُونَهُ کَمَا یَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ
کسانی که بهشون کتاب دادیم، کتاب فرستادیم براشون، این کتاب رو خیلی خوب میشناسن و حضرت محمد رو هم خیلی خوب میشناسن، همونجور که بچههای خودشون رو میشناسن.
وَإِنَّ فَرِیقًا مِنْهُمْ لَیَکْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ یَعْلَمُونَ
و یه گروهی از اونا حقایقو کتمان میکنند ، این حقیقتو که این پیامبر آخرالزمانه کتمان میکنند، در حالی که کاملاً آگاهانه و دانسته این کارو میکنند.
بقره: ۱۴۷
الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ فَلَا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِینَ
حق از جانب پروردگاره. این دستوری که رسید از جانب پروردگارتوئه، پس شک به دلت راه نده، خیالت راحت، کاری که انجام دادی درست بوده.
صدق الله العلی العظیم. هرچه که خدای بزرگ و بلندمرتبه گفت عین راستی و حقیقته.