
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ
خدایا، دستم به دامنت هر جا شیطون وسوسهام کرد پناهم بده.
وقتی صحبت از حضرت ابراهیم میشه، خودبهخود بحث میره به سمت ماجرای کعبه و خانه خدا، بحث حج که مرتبط با کعبهست و بحث قبله که اون هم مرتبط با کعبهست.
این بخش یه ماجرای بزرگ، تاریخی و سرنوشتسازه؛
اینجا ابراهیم از آزمونهای سخت بیرون اومده و خدا او رو بهعنوان امام و الگوی بشر انتخاب میکنه—اما با یک نکتهی اساسی:
این مقام ارثی نیست، و پارتی بازی توش نیست؛ آدم بدکار، حتی پسر پیغمبر باشه نمیتونه امام باشه.
بعد میرسیم به دعای ابراهیم برای امنیت و رفاه سرزمین مکه و خدا هم اون و پسرشو مسئول مکه میکنه. شاید همون شهردار!
[بقره: ۱۲۴]
وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ
خب یک زمانی خداوند ابراهیم رو، یک چالشهایی براش در نظر گرفت. یک سری چالش سر راه ابراهیم قرار گرفت که ببینه از پس اونها برمیاد یا نه.
فَأَتَمَّهُنَّ
پس ابراهیم همه رو موفق پشت سر گذاشت، قبول شد توی همهشون. چی بود این چالشها؟ مثلاً این بود که باید با پادشاه زمان درمیافتاد، بعد باید توی آتیش میرفت، بعد باید زندگی و همهچیزشو ول میکرد میرفت تو بیابون زندگی کنه: زندگی تنها در شرایط سخت. بعد باید فرزند خودشو که عاشقش بود قربانی میکرد.
خلاصه چالشهای سختی بود، همه رو انجام داد. حالا که انجام داد، جایزهش چیه؟
قَالَ إِنِّی جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا
خدا گفت: من تو رو برای مردم امام قرار دادم. حکم امامتشو زد.
حالا حضرت ابراهیم خیلی زرنگه، بلافاصله چی میگه؟
قَالَ وَمِنْ ذُرِّیَّتِی
ذریه یعنی نسل، بچهها. ابراهیم گفت: و نسلم؟ موروثیه؟ بچههای منم همین امتیاز بهشون میرسه؟ خدا هم تعارف نداره:
قَالَ لَا یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ
این امتیاز به آدم ظالم، ستمکار، بدعمل نمیرسه. تعارف نداره.
خب حالا آیه بعد میره یک مرحله دیگه... یک جای دیگه:
[بقره: ۱۲۵]
وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا
ما یک زمانی «بیت»، یعنی خانه کعبه رو یک جایگاهی برای مردم قرار دادیم که اونجا جمع بشن، امن و امان باشه، بیان… برن … راحت باشن و عبادت کنن.
وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّى
و دستور دادیم که مقام ابراهیم رو محل نمازتون قرار بدید، مصلی قرار بدید.
(مقام ابراهیم یک جایی کنار خانه خداست. معروفه که رد پای او اونجا باقی مونده. )
وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ أَنْ طَهِّرَا بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَالْعَاكِفِینَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ
و ابراهیم و پسرش اسماعیل رو موظف کردیم که خانه من رو شیک و ترتمیز و مَشتی برای کسانی که میان طواف کنن و کسانی که میخوان اونجا بمونن و کسانی که میخوان نماز بخونن و رکوعکنندگان و سجدهکنندگان، اونجا رو آماده و ترتمیز نگه دارن.
[بقره: ۱۲۶]
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هَٰذَا بَلَدًا آمِنًا
یک زمانی ابراهیم پیش خدا دعا کرد، گفت: خدایا این سرزمین رو یک سرزمین امنی قرار بده؛ (همون منطقه کعبه و خانه خدا.)
وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ
و گفت: از اهالی اینجا، اونهایی رو که به خدا و روز قیامت ایمان دارن ، از نعمتهای مختلف بهرهمندشون کن.
خدا جواب جالبی میده، میگه من این استثنا رو قبول نمیکنم! چیه جوابش؟ میگه که:
قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِیلًا
گفت کسی هم که ناسپاس و بیمعرفت بشه وخدایی من رو نپذیره و روز قیامت رو نپذیره، من بهرهمندش میکنم… اما یه کوچولو. (حالا این کوچکِ خدا، قلیلِ خدا، شاید تو چشم مردم خیلی زیاد باشه، اما برای خدا کلاً هر چیزی که تو این دنیا هست کمه.)
ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَىٰ عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِیرُ
بعد یه کم که اینجا بهش نعمت دادم، میکِشمش سمت عذاب آتش و یک سرنوشت و جایگاه بسیار وحشتناک! اونجا آخر و عاقبت بسیار وحشتناکیه.
صَدَقَ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ
هرچی که خداوند گفت، عین راستی و حقیقته.