
اعوذ بالله من الشيطان الرجيم.
حواسمان را جمع میکنیم؛ هر جا وسوسه شیطان سراغمان بیاید، میرویم و در آغوش خدا پناه میگیریم.
«وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ»
نماز برپا کنید، مراسم نماز رو برپا کنید. نماز خوندن نه، مراسم نماز… که میشه احتمالاً همون نماز جماعت که برپاداشتنیه، نماز معمولی خوندنیه.
«وَآتُوا الزَّكَاةَ»
و صدقه بدید، یا زکات به معنای یه حق خاصی که اندازه مشخصی داره رو بدیم؛ هر دو معنی رو ممکنه بده.
«وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ»
«وَمَا تُقَدِّمُوا» یعنی بفرستید، یعنی هر کار خیری رو که شما تو زندگیتون میفرستید پیش خدا، اونجا میمونه تا یه زمانی که لازمتون میشه، اونجا میبینیدش. هر کار خوبی که پیشپیش، جلوجلو بفرستین پیش خدا میمونه تا برسه دستتون.
«إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ»
خدا اون کاری رو که شما انجام میدید کاملاً میبینه و آگاهه بهش.
(ما کمکم داریم از ماجرای قوم بنیاسرائیل فاصله میگیریم و بحث داره عوض میشه. البته خیلی آروم، یعنی تو آیهها یکی در میان، دو تا در میان دوباره به قوم بنیاسرائیل اشاره میشه بهشون، ولی کمتر میشه و بحث به سمت دیگهای داره میره؛ یه مقدار خداشناسی، بعد میره سمت داستان تغییر قبله و حج و ... اما تا قبل از این، تقریباً به جز چند آیه اول همهش مستقیماً راجع به قوم بنیاسرائیل و کارهاشون بود. الان دوباره بعد از چند آیه برگشت به ماجرای اهل کتاب، بهخصوص یهود.)
«وَقَالُوا لَن يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَن كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَىٰ»
و گفتند هیچکس (هود یعنی یهودی، نصاری یعنی نصرانی یا مسیحی) وارد بهشت نمیشه. تو آیات قبل هم دوباره یه همچین مفهومی، چنین صحبتی شد؛ این آیه شبیه اونه.
«تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ»
این آرزوی اوناست، خیال خامیه …مگه به آرزوی اوناست؟
«قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ»
بگو اگر صادق هستید، راست میگید، برهان و دلیل بیارید! آرزوها و خواب و خیالتون رو به عنوان واقعیت جلو ندید.
آیه بعدی هم اشارهای هست که تو آیات قبل نوع دیگهای از اون رو دیدیم؛ یه آیهای قبلتر بود در مورد اهل کتاب و اینکه هر کدومشون عمل صالح و ایمان به خدا و تقوا داشته باشن، اجرشون محفوظه. اینم شبیه همونه:
«بَلَىٰ مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ»
بله! اگر کسی خودشو با تمام وجود تسلیم خدا کنه («مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ») و نیکوکار باشه، عمل صالح داشته باشه، کار خوب بکنه («وَهُوَ مُحْسِنٌ»)،
«فَلَهُ أَجْرُهُ عِندَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ»
پاداشش نزد پروردگارش محفوظه و چنین کسی نه ترسی داره از آینده و نه غصه گذشته رو میخوره؛ یأس و اندوه و غم و غصه براش متصور نیست.
«وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَىٰ عَلَىٰ شَيْءٍ»
یهودیا میگفتن مسیحیا اصلاً عددی نیستن ، مبنا و پایهای ندارن،
«وَقَالَتِ النَّصَارَىٰ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَىٰ شَيْءٍ»
و مسیحیا هم در مورد یهودیا همینو میگفتن که یهودیا اصلاً عددی نیستن!
«وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ»
و این بامزه و جالبه که هر دوی اینها که این حرفو میزنن، کتاب خدا رو میخونن!
«كَذَٰلِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ»
غیر از این، این وسط کسایی که هیچی نمیدونن (حالا اینا که کتاب الهی رو میخونن این حرفو میزنن) یه عدهای هم که کلاً بیسواد مطلقن و نه کتابی میدونن و نه دینی و مشرکن، اونا هم میان همین حرفو در مورد اینا میزنن.
«فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ»
پس خدا روز قیامت در مورد چیزایی که اختلاف داشتن بینشون حکم میکنه و قضاوت میکنه.
«وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَن يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَا»
کی بدکارتر و ستمکارتر از کسیه که مانع ذکر اسم خدا در مساجد بشه؟ در مساجد خدا جلوی ذکر نام خدا و یاد خدا رو بگیره و تلاش و کوشش کنه برای خرابی اون و نابودی اون؟ کی ستمکارتر و بدکارتره؟ یعنی بدکارترین آدم چنین کسیه.
(حالا به معنای ظاهری و یه مقدار باطنیتر میشه این رو برداشت کرد؛ معنای ظاهریش همین که واقعاً مردم رو منع میکنن از ورود به مساجد و عبادت و سعی میکنن در خراب کردن مساجد و عبادتگاهها، حرمهای معصومین، مسجدالاقصی و مانند اون. و میشه به معنای غیرمادی هم برداشت کرد: اینکه مساجد یعنی جایی که باید خدا پرستش بشه، عبادت بشه، جلوش گرفته بشه یا کاری انجام بشه که باعث بشه اعتقاد مردم و دین مردم خراب بشه.)
«أُولَٰئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَن يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ»
چنین کسانی حق ورود به مساجد خدا رو ندارن مگر با ترس و خوف، یعنی راه مساجد باید بر اینها بسته بشه.
«لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ»
اونا تو دنیا خواری و ذلت دارن و یه عذاب حسابی تو آخرت براشون آماده شده.
آیه بعدی که آیه ۱۱۵ هست به نوعی مقدمهایه برای ماجرای تغییر قبله که چند آیه بعدتر شروع میشه، ولی اینجا یه اشاره بهش هست:
«وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ»
مشرق و مغرب عالم مال خداست،
«فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ»
پس به هر طرفی که رو کنید اونجا رو به خدا کردید؛ چه شرق چه غرب، چه بالا چه پایین. خدا بالا و پایین و چپ و راست نیست، هر طرف نگاه بکنید رو به خداست.
«إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ»
چرا که خدا حضورش همه جا گسترده است، واسعه، وسیعه، همه جا حضور داره و آگاهه.
«وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا»
و یه عدهای گفتن که خدا برای خودش فرزند انتخاب کرده، (یا فرزندخوانده!)
«سُبْحَانَهُ»
خدا مبراست از چنین چیزی، خدا مبراست از چنین نقص و ناپاکی که بهش نسبت داده بشه.
«بَل لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ كُلٌّ لَّهُ قَانِتُونَ»
بلکه هر چیزی که در آسمانها و زمین هست متعلق به اوست، فقط مال اوست و همه تحت سلطه خدا و خاضع و فرمانبردار در مقابل خداوند هستند.
«بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»
خدا آفریننده آسمانها و زمینه؛ کل نظام آفرینش رو این آفریننده بیهمتا بدون اینکه الگویی داشته باشه، سابقهای داشته باشه و از چیزی تقلید کنه آفریده.
«وَإِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ»
و هر وقت که چیزی رو اراده کنه و بخواد، کافیه که بخواد اون چیز باشه تا بشه؛ کافیه اراده کنه تا اون چیزی که میخواد رخ بده. به اون میگه «باش» (كُن)، پس میباشه و میشه (فَيَكُونُ).
صدق الله العلی العظیم.
خدای بزرگ و بلندمرتبه؛ هر چی میگه عین حقیقت و درسته.