نهادهای اقتصادی کشور، که توسط بیت رهبری مدیریت میشوند، نهادهای عجیب و بزرگی هستند. بنیادهایی که بخاطر جدا بودنشان از دولت، غیردولتی هستند، اما به دلیل شرایط خاص و سرمایههای بسیاری که دارند، در حوزههایی ورود میکنند که بخش خصوصی توان وارد شدن به آنها را ندارد.
محوریت تشکیل این نهادها هم اهمیتشان را دوچندان میکند؛ نهادهایی که قرار است به کمک مستضعفین بیایند و رفع استضعاف کنند. هر کدام از این بنیادها هم دارایی هنگفتی دارند. به عنوان مثال، حجم داراییهای بنیاد مستضعفان در سال ۹۶، شصتهزار میلیارد تومان براورد شده بود؛ یعنی چیزی بیشتر از بودجه عمرانی کل کشور در هر سال. البته در مورد ستاد اجرایی فرمان امام(ره) این ارقام بسیار بالاتر است!
حالا شرایط را اینگونه در نظر بگیرید که ما چندین نهاد، با چنین دارایی و چنان هدفی در کشور وجود دارند؛ آنوقت وضعیت ما در فقر بعد از ۴۰ سال، همچنان نامطلوب است. این وضعیت نشان دهنده ضعف عملکردی این نهادهاست. مگر این نهادها با آن سرمایه هنگفت مشغول به چه کاری هستند که در جمهوری اسلامی، ما همچنان در تامین اولیه ترین نیازهای مردم ماندهایم؟ واقعا شرم دارد که پس از چهل سال، جایی از مملکت اسلامی هست که مردم در آنجا آب شرب ندارند! زنی سرپرست خانوار است که برای تامین معاش کودکانش، دست به هر کاری میزند؛ بعدش هم خودکشی میکند! مردمی هستند که غذایشان را از سطل آشغالها تامین میکنند!
سوال این است که «چکار میکنید؟» جواب دادن به این سوال از چند جهت مهم است. اصلی ترین اهمیتاش، ایجاد فضای نظارت مردمی و نخبگانی بر روی این نهادهای پر اهمیت است؛ نظارتی مردمی که خود امام(ره) در تعریف این نهادها گنجاندهاند. ترمز این نهادها که در دست کس دیگری نیست؛ کسی نمیتواند بگوید این کار را بکنید، این کار را نکنید، اینجا کم گذاشتید، اینجا اضافه کاری کردید. خود این نهادها هستند و بیت رهبری. رهبری هم در دیدار دانشجویی امسال بر این نکته تاکید کردند که دفترشان، گزارش کار این نهادهای انقلابی را به مردم بدهد؛ اما همچنان کسی نمیداند که در مدیریت این نهادهای انقلابی چه میگذرد؟
در مورد عملکرد این نهادها، صحبتهای زیادی در بدنه نخبگانی میتواند بوجود بیاید؛ اما مشکلاتی هست که اجازه ایجاد این صحبتها را نمیدهند. اصلی ترین مشکل، نبود شفافیت است.
وقتی معلوم نشود که بنیادِ فلان، چکار کرده، چه کاری میخواهد بکند، چه رویکردی را مد نظر دارد، آن وقت یک تشکل دانشجویی، چگونه میخواهد دست به مطالبه بزند؟ اصلا چه چیزی را میخواهند مطالبه کنند، وقتی اجازه فهمیدن چیزی به آنها دادهنمیشود؟
در کنار آن، عدم پاسخگویی این نهادها به انتقادات و پیشنهادات، راه را برای مطالبهگری تنگتر کردهاست. در حال حاضر، با همین عدم شفافیت و بیخبری فضای نخبگانی کشور، انتقادات و راهحلهایی برای وضع موجود در مدیریت این نهادها وجود دارد؛ اما فضا برای ایجاد گفتوگو و مطرح کردن این پیشنهادات وجود ندارد.
لذا یکی از مطالبات جنبش دانشجویی در کنار دیگر مطالبات از این نهاد ها، باید مطالبه شفافیت و دعوت به پاسخگویی باشد؛ چون ادامه درست و اصولی این مطالبهگری ها، مستلزم شفافیت عملکرد این نهادها و پاسخگویی آنهاست.