•چندی پیش با یکسری از دوستان که فعال اجتماعی بودند، صحبت میکردیم که حرف به تشکلهای کارگری رسید و من با حرارت از ضرورت تشکلیابی برای کارگران حرف زدم.
یکی از دوستان بین کلام جملهای گفت که من یخ زدم. با لحن متعجبی پرسید: چرا اینقدر با حرارت حرف میزنی؟ خب کارگران که هم تشکل دارند هم الاماشاءالله نمایندههای فراوان؛ از چه مینالی؟ بقیهی دوستان هم که از حرفهای من تعجب کرده بودند، تأیید کردند.
مسئلهی اول ما این است که مسئلهای به این مهمی هنوز عمومی نشده و به عبارت دیگر، اصلا هنوز -مسئله- نشده است.
•احتمالا وقتی از تشکلهای کارگری صحبت به میان بیایید، اولین جایی که همه یاد میآورند -خانه کارگر- است.
آیا به راستی این خانه کارگر محلی برای شنیدن صدای کارگران است؟ آیا واقعا محلی برای احقاق حقوق آنهاست؟
• به عقب برگردیم. خانه کارگر در جمهوری اسلامی چطور شکل گرفت ؟
مهم ترین نکتهای که درمورد خانه کارگر وجود دارد این است که اصلا با ایدهی ایجابی جایی به اسم خانه کارگر بهوجود نیامده است بلکه اتفاقا ریشه بهوجود آمدن آن یک واکنش سلبی بوده است.
بعد از انقلاب رسما و عملا زمام امور کارگری و نمایندگیِ کارگران به دست نیروهایی با ایدئولوژیهای متفاوت از حاکمیت و اغلب -چپ- افتاد. طبیعتا این مورد منشأ نگرانیهای فراوان، برای آنها شد. بر همین اساس نیروهایی از شاخه کارگریِ حزب جمهوری اسلامی مثل علیربیعی و حسینکمالی و علیرضامحجوب به منظور همسو کردن خانه کارگر با ارزشها کنند وارد عملیات شدند و پروژه تصفیه و پاکسازی را انجام دادند.
• بعد از پاکسازی، با چه چیز طرفیم؟
آیا دیگر با جایی طرفیم که متعلق به نمایندههای کارگران است و برخلاف قبل همسو با ارزشهای جمهوری اسلامی است؟ یا با جایی طرفیم که همسو با ارزشهای جمهوری اسلامی است ولی اینکه نماینده کدام کارگر است، مبهم است. مشخصا مورد دوم صحیح است. چون واژهی -نماینده- معنای مشخصی دارد. نماینده باید از دل یک جمعیت و بهواسطهی انتخاب یک جمعیت، مشخص شده باشد، حال آنکه ما هیچوقت چنین چیزی نمیبینیم.
• سران خانه کارگر بدون ریشهی هویتی و بدون آنکه بدانیم چطور و چگونه به نمایندگی کارگران درآمدند. سوال اینجاست که حتی اگر به غلط و ناسالم عدهای زمامدار مطالبات کارگری شدند، آیا خانه کارگر -با هر روندی- توانسته است مطالبات کارگران را پیگیری کند؟
ابتدا باید بگوییم که سوال ایراد دارد. وقتی نمایندهی واقعی نداشته باشیم مشخص است که نباید انتظار پیگیری مطالبات را هم داشته باشیم.
• گذشته از اینها در طول سالهایی که از تشکیل خانه کارگر میگذرد، نهتنها هیچوقت شاهد تغییرات ملموسی نبودیم بلکه روز به روز شاهد اتفاقات عجیبتری هم بودیم.
اول اینکه از نظر ساختاری هیچگاه مناسبات خانه کارگر شفاف و دموکراتیک نشد. همین اواخر که خبرنگاری از دبیرکل آن میپرسد که «چرا همیشه شما در این جایگاه نشستید و اجازه حضور به دیگران داده نمیشود؟» و دبیرکل میگوید: «چرا سوال شخصی میپرسی؟» که خب از این جواب هر مسلمانی اگر دوبار پشت سر هم خودکشی کند رواست.
دوم اینکه خانه کارگر نه تنها در این سالها نماینده کارگران نبوده است که به محلی برای کسب منافع سیاسی و اقتصادی آقایان تبدیل شده است. تا آنجا که میتوانیم با یک سرچ ساده ببینیم آنهایی که قرار بود نماینده و صدای کارگران باشند خود با اسم کارگر به طرف مقابل معامله ملحق شده اند و روز به روز بر قدرت سیاسی و سرمایه اقتصادیشان اضافه شده است.
سوم اینکه اگر خانه کارگر با ساختار غیرشفاف و غیر دموکراتیک فقط نمایندهی قلابی کارگران بود، ما شاید میتوانستیم آنها را تبرئه کنیم اما چیزی که عملکرد خانه کارگر را سیاهتر میکند، -انحصارگرایی- آن است؛ یعنی خانه کارگر در کنار اینکه نمایندهای دروغین است، در طول دورهاش تمام تلاشش را کرد تا نمایندگان واقعی کارگران را هم به محاق ببرد.
ما با جایی طرف هستیم که بدون اینکه نمایندهای از کارگران داشته باشد، برچسب نماینده به خود زده است، از مواهب دولتی و غیردولتی برخوردار است، ساختارش غیردموکراتیک و غیر شفاف است، بهجای کارگران در طرف دولت ایستاده و همچنین انحصارگراست و اجازه تنفس به نمایندگان واقعی را نمیدهد. حال با این تفاسیر شما به این مکان خانهای برای کارگر میگویید یا قصری برای کارفرما؟