||سید سجاد سجادی||
۱. آخرین روزهای خردادماه ۶۰ بود. در نظامی که جمهوریت را افتخار خودش میدانست اولین ظهور رای مردم ابوالحسن بنی صدر را با اقتدار ۷۵ درصدی راهی کرسی ریاست جمهوری کرد. محبوبیت رئیس جمهور قدرت ویژهای به او داده بود. رئیس قوه قضاییه را چماقدار میخواند، علنا برای مجلس خط و نشان میکشید و کشور را تهدید به آشوب میکرد. اوج محبوبیت رئیس جمهور غیرانقلابی با حساس ترین برهه انقلاب همزمان شده بود، حکومتی که تازه روی کار آمده بود داشت با سختترین مشکلات امنیتی دست و پنجه نرم میکرد و به تازگی مورد حمله ارتش منظم و پرقدرت عراق شده بود. خرمشهر تسخیر شده بود و آبادان در محاصره بود. ماجرا وقتی ترسناکتر میشد که بدانید در پی ارتباط بنی صدر با سازمان مجاهدین خلق، رئیس جمهور حمایت یک سازمان تاثیرگذار نظامی را هم با خود همراه کرده بود. اقدامی که هزینه رویارویی با او را بیش تر از پیش مینمود. اما سختترین بخش ماجرا اینها نبود! مواضع امام هم بوی حمایت از رئیس جمهور را میداد. در میان دعواهای فکری و سیاسی جریان انقلابی با رئیس جمهوری که علنا به مخالفت با برخی از اصول انقلاب اقدام میکرد امام همواره موضعی بیطرفانه داشت و بیشتر از همه گروههای سیاسی را به وحدت دعوت میکرد. این رویکرد بی طرفانه امام وقتی با حمایتهای گاه و بیگاه بیت ایشان از رئیس جمهور وقت همراه میشد عرصه را برای دلواپسان انقلاب تنگتر میکرد. اعتراض به مواضع امام و انتقاد از بیت ایشان نهایتا در نامهی بدون سلام آقایان خامنهای، بهشتی، باهنر، هاشمی، و موسوی اردبیلی به رهبر انقلاب بازتاب یافت :«..دستور جنابعالی در خصوص حمایت از رئیس جمهور منتخب که کاملاً بجا و لازم بود و ما خود بدان معتقدیم مورد سوء استفاده در جهت پیشبرد اهداف خاصی قرار میگیرد و ما در شرایطی نبوده و نیستیم که بتوانیم جلو سوء استفاده را بگیریم، زیرا هرگونه اظهار و عمل مستقلی برای جلوگیری از انحراف به عنوان کارشکنی و تخلف از دستور امام و قدرت طلبی معرفی میشود..» پس از بیجواب ماندن نامه اول، یک سال بعد نامه دوم توسط آقای هاشمی نوشته شده و همراه با ضمیمه نامه قبلی مجددا خدمت امام ارسال شد : «..اینجانب که جناب عالی را مثل جانم دوست دارم و روی زمین کسی را صالحتر از شما سراغ ندارم، گاهی به ذهنم خطور میکند که تبلیغات و ادعاهای دیگران شما را تحت تأثیر قرار داده و قاطعیت و صراحت لازم را –که از ویژگیهای شما در هدایت انقلاب بوده- در موارد فوقالذکر ضعیفتر از گذشته نشان میدهید]![ بسیاری از مردم هم متحیریند که چرا امام قاطع و صریح در این مسائل سرنوشتساز صراحت ندارد...»
نهایتا در اوج شرایط حساس انقلاب در خرداد ۶۰ که عمر ریاست جمهوری بنیصدر هنوز به یک سال و نیم نرسیده و کشور در کوران جنگ است نمایندگان ملت، طرح برکناری بنیصدر را به جریان میاندازند و بنیصدر تبدیل به اولین رئیس جمهوری میشود که با رای مجلس و تایید ولیفقیه عزل میشود.
۲. اثبات عدم کفایت سیاسی روحانی مقصود این یادداشت نیست. نویسنده باور به این نکته را در مخاطبان خود پیشفرض گرفته. اصلا مگر اثبات عدم کفایت اقای روحانی نیاز به قلمفرسایی دارد؟ مرور وقایع سالهای اخیر از برجام و دفن تمامی دستآورد های هستهای گرفته تا بحرانهای همیشگی ارز و بورس و مسکن و براندازی نرم آبان 98 و شبیخون بنزینی، همگی میتواند ادلهی کافی بابت دادگاهی کردن آقای روحانی و محاکمه ایشان باشد. بنظر شما آیا وقاحت رئیس جمهوری که هیچ ابزار فشاری را بالای سر خود نمیبیند تمامی دارد؟ خیر! آقای روحانی هیچ مرزی از وقاحت و ناکارآمدی را به رسمیت نمیشناسد!
اما چرا نظام سیاسیای که بنی صدر را در اوج نبرد داخلی و خارجی بهراحتی استیضاح میکند در حل بحران روحانی زمین گیر شده؟ چرا ساز و کار های نظارتیای که بنا بوده جمهوریت نظام را از دل خود ترمیم کند بی اثر شده؟
استیضاح اصلیترین ابزار کنترل مجلس بر رفتار و برنامههای اجرایی دولتها است. در واقع اصلیترین عاملی که در مجادلات فیمابین دولت و مجلس، دولت را در جایگاه پاسخگویی مینشاند ظرفیت موجود در اصل استیضاح است. بدیهیست تا زمانی که مجلس تنها ابزار کنترلی برای مهار دولتها را بلااستفاده کردهاست هیچ وقت نمیتواند توقع کارآمدی و پاسخگویی و شفافیت از دولت داشته باشد. رئیس جمهوری که میداند در «هیچ صورتی» خطر استیضاح او و وزیرانش را تهدید نمیکند چرا باید عملکردش را اصلاح کند؟ از طرفی کابینه فعلی تا به حال 9 وزیر عوض کرده و استیضاح تنها یک وزیر دیگر تمامی کابینه را دچار سقوط میکند! به عبارتی دست مجلس در استیضاح وزرا هم بستهست. نتیجه میشود اینکه جناب رئیس جمهور خلاف آیین نامه حتی برای جلسه رای اعتماد وزرایش هم حاضر به حضور در مجلس نمیشود؛ زیرا روحانی در این لحظه دیگر «هیچ» نیازی به جلب رضایت از مجلس ندارد.
3. اصلی ترین مقصر عدم استیضاح رئیس بی جمهور نه اصلاحطلبان که اصولگرایان اند. جمعیتی که با شعار "کار کشیدن از دولت" رای آوردهاند اما حال که بر سر کار آمده حتی جرئت طرح سوال از رئیس جمهور را هم ندارد. این از طنز های تاریخ است : "از مجلسی که اولین رئیس جمهور انقلاب را به دلیل توهین به جایگاه مجلس استیضاح میکند به مجلسی رسیدیم که خود را در استیضاح یک وزیر هم ناتوان میبیند!" مجلسی که صفت انقلابی را یدک میکشد تا بدین جای کار از امیدیها سه هیچ عقب است. اما چه چیز تا این حد اصولگرایان را از حذف رقیب خود ترسانده؟
جماعت اصولگرا، بازنده همیشگی صندوق های رای که از اسم رقابت آزاد هم میترسند بزرگترین نگرانی خود را در پررو کردن رعیت میدانند. بالاخره خدا میداند دمیدن در این موج مطالبه که رئیس جمهور تَکرار شده را از بالای کاخ های مصادرهای سعدآباد به زیر میکشاند با درخت پوسیده و جسم بی جان اصولگرایی چه میکند؟ ناچار بار دیگر وضعیت حساس کنونی متولد شده و از نظر رهبری خرج میشود تا اصولگرایان زمین بازی بیرقیب و مشارکت بیست درصدی را از دست ندهند.
علاوه بر این اصولگرایان امروز بعد از هر افتضاح دولت در دلشان سوت و کف میزنند که: "اگر گندکاریهای دولت همینجور ادامه پیدا کند ۱۴۰۰ مال ماست." پس چرا باید اصولگرایان این تضمین انتخاباتی خودشان را از بین ببرند؟ این مجلس بارها نشان داده که جرئت تصمیمگیری در موضوعات سرنوشت ساز و پذیرفتن تبعاتش را ندارد. دو شاهد مثال این مسئله بحث تعویق کنکور و استیضاح زنگنهاست. در بحث تعویق کنکور غاطبه نمایندگان علیرغم ابراز مخالفت با برگزاری کنکور در رسانهها به هیچ عنوان حاضر نشدند طرح تعویق کنکور را به رای بگذارند. در قضیه زنگنه هم نمایندگان در حرکتی یگانه بجای امضا کردن طرح استیضاح پای بیانیه خطاب به روسای سه قوه را امضا کردند. نهایتا بنظر میرسد که سیاست بازان حرفهای مجلس یازدهم درحال حاضر هیچ اقدامی جهت کنترل و کارکشیدن از دولت انجام نخواهند داد و عملا دولت روحانی در ۹ ماهه آخر خودش دست به هرکاری بزند برای او عواقبی ندارد.