حمره مغربیه

#حمره_مغربیه

نوشته شده توسط محمدحسین قدوسی

اگر چه انسان در دنیای فرامدرن با تمام قوای خود سعی دارد که به سوی زندگی طبیعی و غیر ماشینی حرکت کند، ولی هنوز فاصله بسیار طولانی با دنیای ماقبل مدرن دارد و البته زندگی مردم ایران فاصله بیشتر و فاجعه آمیزتری.

نمونه این مساله نگاه انسان به وقت گذاری و معیارهای آن است. انسان جدید با تکیه بر ماشین‌های محاسبه‌گر، رابطه خود را با طبیعت به صورت کامل قطع کرده و هیچ احساس نیازی در این امر به طبیعت ندارد. برعکس انسان گذشته تمام نظم زندگی روزمره خود را بر حوادث دوره‌ای طبیعت و ماه و خورشید و زمین قرار داده بود.

در این میان، انسان اسلامی عبادات خود را با "زیباترین" جلوه‌های خورشید و زمین هماهنگ کرده بود و به صورت روزانه برای عبادت خود رابطه‌ای تنگاتنگ با این زیبایی‌ها برقرار نموده.

بعضی از این زیبایی‌هایی که مسلمان دیروز به صورت روزمره با آن مانوس بود، اکنون برای انسان امروزه در تمام دوران زندگی قابل مشاهده نیست.

من زمانی متوجه این کمبود شدم که با چند تن از دوستانم تصمیم گرفتیم که زمان نماز صبح را بدون توجه به تقویم‌های ماشینی بر طبق روایات دینی به "طبیعت بکر" مراجعه کنیم...

طبق روایات دینی برای وقت نماز صبح باید به "فجر صادق" و "فجر کاذب" توجه کرد. ترجمه این دو را می‌توان " سپیدی فریبنده" و "سپیدی راستین" دانست.

ما،سالها پیش برای مشاهده این دو، نیمه شب‌های بسیاری را در بیابان‌ها و کوه‌ها و مکان‌های دیگر گذراندیم. اما متوجه شدیم که در هیچ‌کدام از آن مکان‌ها، امکان مشاهده‌ی این جلوه‌ی بی‌نظیرِ طبیعت وجود ندارد.

دلیل ندیدنِ ما، روشنایی‌های مصنوعی بود که امکان مشاهده روشنایی لطیفِ آن ساعتِ بخصوص را از بین می‌بُرد.

در نهایت مجبور شدیم در یک شبِ بسیار سردِ رمضان، به کناره‌ی دریاچه‌ای در کویرِ قم برویم؛ تا در آن محیطِ بکر و خلوت، در جایی که هیچ مصنوعی از انسان، طبیعت را آلوده نکرده بود، سپیدی‌های شرقی را مشاهده کنیم.

آنجا بود که در ترکیبِ آب و آسمان و نور چنان منظره‌ای را دیدیم... که جان انسان از نگاه آن سیر نمی‌شد...

هر چند همه‌ی ما اهل مسافرت و سیر و سلوک در طبیعت بودیم، اما همه متفق شدیم که چنین منظره‌ای را تا آن زمان مشاهده نکرده بودیم.

منظره‌ای که برای اغلب انسان‌های امروزی غیر‌ِقابل دیدن است...

فاجعه‌ی امروزِ انسانِ ایرانی این است که نه تنها از این دستورالعمل‌های "به سوی طبیعت" بهره‌ای نمی‌برد... بلکه به دنبالِ تغییرِ این دستوراتِ زمانی "متغیر با دور قمری"، به دستوراتِ "ماشینی و دور از طبیعتِ بکر" است!...

"حُمْره مَغْرِبیه" را می توان به " سرخیِ غربی" ترجمه نمود.

هنگام غروبِ آفتاب در آسمان، دو سرخیِ گلگون و خوش رنگ پدید می‌آید. یکی در جانبِ شرقی و دیگری در طرف غربِ آسمان.

سرخی شرقی یا "حُمْره مَشْرقیه" بلافاصله پس از غروب پدید می‌آید و حدود یک ربع بعد از غروب ناپدید می‌شود. طبق مشهور روایات اسلامی این زمانِ نماز مغرب است.

سرخیِ غربی کمی بعد از غروب پدید آمده و زمان بسیار بیشتری ادامه می‌یابد و زمان فضیلت نماز عشا می‌باشد.

سرخی شرقی با اینکه کمتر و کوتاه‌تر است؛ ولی در شهرها و مناطق مسکونی به راحتی قابل مشاهده است.

سرخیِ غَربی یا "حُمره مغربیه" پر رنگ‌تر و فراگیرتر است و زمانِ طولانی پس از غروب آفتاب به حیات خود ادامه می‌دهد. با اینکه همه می‌توانند ابتدای آن را به راحتی ببینند، ولی ادامه‌ی آن _تا زمانی که از بین برود_ در مناطق مسکونی قابل رویت نیست. مخصوصا در شهرهای کنونی که سازه‌های مرتفع ِفراوانی وجود دارد.

لازم است برای دیدن آن، به مناطق بِکری سفر کرد که چشم اندازِ کامل و بدون مانعی داشته باشد. البته در این مناطق بِکر ، زیبایی افقِ خون‌آلود، همچون "شرابِ گلگون"، چنان جان انسان را از طبیعت عاشقانه سیراب می‌کند... که رنج سفر به محیطی سخت و بدون امکانات فراموش می‌شود...