
در گذشته تعداد سنگهای ترازو به اندازهای نبود که همه فروشندگان، بهویژه فروشندگان دورهگرد، بتوانند از وزنههای استاندارد و مُهرشده استفاده کنند. در نتیجه، قلوهسنگهای مدوری را یافته، با وزنههای استاندارد همسنگ میکردند و به جای وزنههای رسمی به کار میبردند. اصل هم بر اعتماد دوطرفه بود؛ خریدار نیز از آنجا که وزنهای نداشت تا سنگِ فروشنده را محک بزند و درستی یا نادرستی آن را مشخص کند، وزن مورد ادعای فروشنده را میپذیرفت.
گاهی در این میان، خریدار درمییافت که سنگ مورد استفاده فروشنده کمتر از وزن ادعایی است و میان آن دو نزاع درمیگرفت.
این شیوه، یعنی استفاده از سنگی سبکتر از وزن مورد ادعا، بهویژه در سالهای قحطیِ دهه ۲۰ شمسی و ایام جنگ جهانی دوم ــ که عرصه بر مردم مظلوم ایران بسیار تنگ شده بود ــ رواج فراوان یافت. برخی از کسبه راه بیانصافی در پیش گرفتند، در اندازه سنگهای ترازو دست بردند و عملاً کمفروشی کردند.
اما سرانجام این رفتار آنچنان همهگیر شد که مردم نهتنها اعتراضی نمیکردند، بلکه از فروشنده خواهش میکردند که به آنان لطف کند و «سنگ تمام» بگذارد، نه سنگی سبکتر.
از همینجا بود که این اصطلاح رواج یافت و امروز، هرگاه کسی کاری را بیکموکاست و به بهترین شکل ممکن انجام دهد، میگویند: «دستش درد نکند؛ سنگ تمام گذاشته است.»