
نورِ سفیدِ سردی از لامپِ سقف میتابید. اتاق، مکعبِ کاملی بود به ابعادِ سه در سه در سه متر. دیوارها، کف و سقف، همه از جنسِ فلزی مات و سفیدرنگ بودند که هیچ درزی در آن دیده نمیشد. من روی صندلیِ فلزیِ سادهای نشسته بودم، درست در مرکزِ هندسیِ اتاق. روبهرویم، میزِ فلزیِ همسانی بود و روی میز، یک لیوانِ آب. فقط یک لیوانِ آب.
مهمان که میگویی، شوخیِ خوبی است. من اینجا زندانیام. اما زندانیِ چه کسی؟ این را نمیدانم. شاید زندانیِ خودم. اصلاً مگر فرقی میکند؟ دیوارِ زندان، هرچه باشد، دیوار است.
به لیوان خیره شدم. آب، بیحرکت بود، مثلِ شیشهای مذاب که جامد شده باشد. سطحِ آن، آینهی مینیاتوریِ مسطحی بود که تصویرِ وارونهی لامپِ سقف را نشان میداد. نور و آب. دو عنصری که همیشه با هم در جنگاند. نور میخواهد از آب بگذرد، آب میخواهد نور را در خود بشکند و خفه کند. یک نبردِ صامتِ ازلی.
گفتم: «بالاخره پیدایم کردی، مگه نه؟»
صدایم در اتاق پیچید، بیآنکه پژواکی داشته باشد. انگار دیوارها صدا را میبلعیدند. آدم وقتی با خودش حرف میزند، انتظارِ جواب ندارد. ولی من میدانستم که او آنجاست. پشتِ دیوارها. تویِ سایهها. تویِ خودِ لیوانِ آب.
دستم را دراز کردم و لیوان را برداشتم. آب تکان خورد، اما نه مثلِ آب. مثلِ یک ژلِ سفت. موجهایش کُند بودند، تنبل، انگار که زمان در درونِ مایع کش آمده باشد. لیوان را به لبم نزدیک کردم، بویش کردم. بویِ هیچ نمیداد. آبِ بیبو، یعنی آبِ مرده. آبِ زنده همیشه بو دارد، بویِ لجن، بویِ زندگی، بویِ پوسیدگیِ تدریجی.
«میدونی چرا بهت میگم شمارهی دو؟» از لیوان پرسیدم. «چون همیشه یک نفر دیگه هم بوده. یک شمارهی یکِ گمشده. تو فقط سایهی اونی، یک کپیِ ناقص. من شمارهی یک رو میخوام، نه تو رو.»
آب لیوان ریپل زد. شاید از نفسِ من بود. شاید هم نه.
ناگهان به یادِ چیزِ مبهمی افتادم. یک اتاقِ دیگر، یک زمانِ دیگر. یا شاید یک اتاقِ قبلی در همین زمان. حافظهام مثلِ یک پازلِ شکسته است، تکههایش همه جا پخش شده. من فقط یک تکه را به یاد میآورم: یک در. یک درِ چوبیِ بزرگ با یک دایرهی کندهکاری شده در مرکزش. دایرهای که یک نقطه در میان داشت. نمادِ خورشید؟ نمادِ چشم؟ نمادِ یک شکمِ باردارِ کیهانی؟
دستِ دیگرم را بالا آوردم و به دیوارِ مقابلم اشاره کردم. میدانستم که او مرا میبیند. «این بازی رو ول کن. اتاقهای تودرتو، لیوانِ آب، سکوتِ مصنوعی... اینا مالِ منه. این من بودم که این بازی رو اختراع کردم. تو فقط دزدیدیش.»
خندهام گرفت. خندهای که از اعماقِ شکمم شروع شد و مثلِ استفراغ بالا آمد. «آره، دزد! تو حتی بلد نیستی یه اتاق رو درست طراحی کنی. چرا هیچ پنجرهای نیست؟ چرا هیچ دری نیست؟ آدم از کجا باید فرار کنه؟ مگه هدفِ زندان فرار نیست؟ تو حتی زندان بودن رو هم بلد نیستی!»
لیوان را محکم به دیوارِ روبرو کوبیدم. باید میشکست. باید هزار تکه میشد. اما نشد. لیوان و آب، هر دو، به محضِ برخورد با دیوار ناپدید شدند. انگار که جذبِ فلزِ سفید شدند. هیچ ترکی، هیچ ترکیدنی، هیچ ریزشی. فقط هیچ.
و بعد، یک دفعه، اتاق بزرگتر شد. یا شاید من کوچکتر. دیوارِ روبرو از من دور شد، سقف بالا رفت. حالا اتاق یک مکعبِ شش در شش در شش بود. و در مرکزِ آن، نه یک، که دو صندلی بود. روبروی هم. یکی خالی، منتظر. منتظرِ چه کسی؟ منتظرِ من؟ یا منتظرِ تو، شمارهی دو؟
اشتباه کردم. این یک زندان نیست. این یک صفحهی شطرنج است که من و او، هر دو مهرههایش هستیم. اما کیش و مات در کار نیست، چون هیچ شاهی وجود ندارد. فقط دو سرباز که تا ابد به هم خیره شدهاند و منتظرند یکی از آنها حرکت کند، در حالی که هر دو فراموش کردهاند اصلاً بازی چیست.
خوب نگاه کردم. روی صندلی خالی، چیزِ کوچکی بود. از جایم بلند شدم. پاهایم روی کفِ فلزی صدا میداد، تق تق تق. انگار که روی استخوانهای مردگان راه میروم. نزدیک شدم. یک تکه کاغذ بود. یا چیزی شبیه کاغذ. سفید، مثل همه چیزِ دیگر. روش با خطِ نازکِ سیاهی نوشته شده بود، با دستخطِ خودم:
«اگر در جستجوی شمارهی یک هستی، اول بگو ببینم اصلاً شمارهی یک کدام بود؟ آنکه اول آمد، یا آنکه اول به یاد میآید؟»
زیرِ نوشته، همان نماد بود. یک دایره با نقطهای در مرکزش. و یک کلمه، با جوهری که تازه به نظر میرسید، نمناک و براق:
«به خاطر بیاور.»
کاغذ را بو کردم. بویِ جوهر نبود. بویِ خون بود. خونِ تازه. و این یعنی... یعنی من هنوز زندهام. یعنی هنوز راهِ فراری هست. راهِ فرار همیشه از میانِ خون میگذرد، نه از میانِ آب.
صدا از پشت سرم آمد. صدایی بیتن، مثلِ خشخشِ رادیویی که موج نمیگیرد، مثلِ نالهی باد در یک بطریِ خالی:
«آفرین. بازی تازه شروع شده. تو کدام مهرهای؟ آنکه به یاد میآورد، یا آنکه به یاد آورده میشود؟»