مطالبهگری شما بهگونهای باشد که هم در بیان صورتِ مسائل و هم در مقام ارائه راهحلها، با دشمن مغرض، مخرج مشترک پیدا نکنید.
به قلم: حجتالاسلام علی مهدیان؛ مدرس حوزه و دانشگاه
فرم و محتوا دو رٌکن اساسی است
اگر من بخواهم صحبتی با شما بکنم، این سخن گفتن من با شما چند بٌعد، حیثیت و ویژگی دارد که ما باید آنها را از هم تفکیک کنیم. یک ویژگی آن حرفیست که میزنم؛ یعنی آن مفاهیمی که از ذهن من به ذهن شما منتقل میشود.
ویژگی بعدی مدل گفتن است که این محتوا را چگونه به شما منتقل میکنم. ممکن است خیلی با عصبانیت یا خیلی آرام صحبت کنم؛ با استعاره و مجاز و هنری یا خیلی علمی و خشک سخن بگویم. مدل گفتن غیر از محتوائی است که منتقل میکنم. جنس و سبک حرفزدن اینگونه است که شاید مثلا سوالی بگویم یا مثلا با موسیقی همان را بیان کنم. اینها مدل، سبک و فرم گفتن است. بنابراین هم محتوا و هم فرم گفتن مهم است.
فرم و محتوا دو رٌکن اساسی است که برای ساختن هر اثر هنری مثل یک فیلم سینمایی یا نوشتن یک کتاب مهم است؛ و بسته به این که چه اثری میخواهید تولید کنید و مخاطب شما کیست باید این دو رکن را به کار بگیرید.
یک نکته دیگر که قبل از فرم و محتوا وجود دارد و کمتر در گفتگوها به آن توجه میشود، آن ارادهای است که پشت سر حرفزدن وجود دارد؛ یعنی شما میخواهید چه چیزی را تکمیل کنید یا به چه نتیجه و اثری برسانید؛ یعنی این حرفزدن مثل یک فعل یا رفتار میماند که باید به یک نتیجه برسد.
چه نتیجهای میخواهید ببینید؟
شما میگویید:«هیچی دیگه میخواستم محتوا را برسونم، میخواستم این حس را ایجاد کنم.»
خب این محتوا را رساندی و این حس را ایجاد کردی که چه بشود؟ مثلا طرف را تحقیر یا تکریم کنید که چه بشود؟
بنابراین اراده پشت یک رفتار که حرفزدن هم میتواند جزئی از آن باشد، به تمام ویژگیهای حرفزدن، محتوا و شکل آنها جهت میدهد و روی رفتار تاثیر میگذارد.
کسی که میخواهد روی من و شما اثر بگذارد و میخواهد با ما حرف بزند، او هم یک هدف پشت سرش دارد؛ مثلا من از یک کارگردان میتوانم بپرسم: «در مجموع داری چیکار میکنی؟ میخواستی چیکار کنی؟ هدفت چی بود؟ نه اینکه چی میخوای بگی»
یکی از دوستان میگفت فیلم را که میبینید، وقتی از شما درباره فیلم میپرسم، اول نگویید: «محتوا را منتقل میکرد؛ مثلا میخواست بگه دزدی بَده یا مراقب باشید دزدی نکنید یا میخواست بگه دروغ بده» او میگفت بجای اینگونه دیدن، به این نگاه کنید که چه حسّی را به شما منتقل میکند؟ مثلا شما آخر فیلم از دزد خوشتان آمد یا پلیس؟ ممکن است در انتهای فیلم حتی آن دزد گرفتار شود ولی حس شما به او خوب باشد.
وقتی حس شما به او مثبت است، اثری که آن روی شما گذاشته برخلاف اثر محتواست و این اثر را با فرم خود توانسته روی شما بگذارد. بعد باید بپرسید که چرا میخواستی حس من نسبت به این دزد خوب باشد؟ مثلا شاید اثر اجتماعی که میخواسته منتقل کند، تجویز قانون شکنی در جامعه بوده تا بعدا بتواند قانون شکنی خود را در کشور توجیح کند.
چیزی در پشت سر صحنه وجود دارد که غیر از روی صحنه است. این را باید از هم تفکیک کنیم. این چیزی است که روی مدل شما، حرف زدنتان، نگاه شما اثر دارد. روی جزئیات حرفهای شما اثر دارد.
وقتی شما میخواهید راجع به یک کشور نقد کنید، ساختار، مدیران یا هر چیز دیگری را که نقد میکنید، یک اراده پشت آن وجود دارد که روی همه نقدهای شما اثر میگذارد.
میگوید: «آقا میخواستم اینو درستش کنم دیگه» میگویم بله! شما این را انجام دادی که درستش کنی اما این درست کردنی که شما انجام میدی با آنی که کس دیگری که اراده دیگهای دارد، مثلا فرض کنیم او یک حرفی میزند که در همین آقای مسئول یک تاثیری بگذارد؛ که فرض کنیم چی بشود که تغییر کند. میگم آقا او دشمن توست، او که نمیخواهد این تغییر کند، او اصلا برایش مهم نیست این باشد یا دیگری، دیگری هم باشه نقد میکند، او میخواهد چیکار کند؟ میگه آقا میخواد کل ساختار نباشد. فعلی که تو انجام میدهی، نوع نگاهت باید با نوع نگاه او متفاوت باشد. تفاوتش را در محتوا و فرم باید ببینیم، در جزئیات فعلی که انجام میدهی باید ببینیم. برای او را میتوانیم ببینیم، مال تو هم باید قابل دیدن باشد.
اراده در جزئیات رفتار شما اثر میگذارد!
وقتی شما از این اراده بیخبری، به آن فکر نمیکنید، خودکار به همین محتوا و فرم فکر میکنید. یک هدف کوچولو هم قبل آن میگذارید، این گاهی با همان فرم و محتوای دشمن یکی میشود، بعد میگویید این برای من مهم نیست اما چرا این چیزی که انقدر مهم است را بیخیال میشوید؟ شما دارید کار دشمن را تقویت میکنید.
شما میخواستید یک ساختار حفظ شود دشمن هم شکست بخورد اما بیخیال این اراده میشوید ولی چرا بیخیال میشوید؟ او پیروز میشود و بنا نبود من او را پیروز کنم. من باید این آقا را نقدش کنم. ممکن است بگویی: «نه من هم مثل او فکر میکنم» پس برگشتیم سر خانه اول؛ یعنی آیا ما هم مثل دشمن هستیم و اراده ما با او یکی است؟
بیایید به اراده پشت حرفهایی که میزنیم و رفتارهای رسانهای که انجام میدهیم فکر کنیم، ببینیم آیا زاویه نگاه ما، مدل حرفزدنمان و جزئیات رفتارمان اراده دشمن را تقویت میکند یا اراده دوست را؟ چون شکل کار هردوی شما یکی است، من نمیتوانم با کلیت حرف بزنم، نمیتوانم بگویم شما اصلا مطالبهگری نکن، نه بحث ما روی جزئیات است، روی کلیت، حرفی نیست. امر به معروف کن نهی از منکر کن اینها خوب است. امر به معروف و نهی از منکر اگر در جامعه از بین برود، جامعه از هم میپاشد و نابود میشود.
مشکلی که وجود دارد این است که اگر در این امر به معروف و نهی از منکر، به اراده پشت سر آن توجه نکنید، آخرش میبینید که تکمیل کننده رفتار طرف مقابل میشود. چرا؟ چون شما میخواستی بگویی دروغ بده ولی طوری میگویی دروغ بده که مخاطب از دروغگوئه خوشش میآید. اینگونه تاثیر برعکس گذاشتید.
ما نیاز داریم به اراده پشت سر حرفها... لذا خیلی از حرفهای خوب وجود دارد که اراده پشت آن غلط است و باعث میشود این حرفِ خوب مثل شمشیری مقابل جبهه خودی قرار بگیرد. شما در قصه قرآن سرِنیزهکردن، هم محتوا را نگاه کنید هم فرم را. هر دو زیباست. محتوا که وحدت هست، فرم هم این است: قرآن سر نیزه کردن. دارند میگویند حولقرآن با هم متحد شویم، حرف بدی نیست، خیلی حرف خوبی است. منتها ارادهای که پشت سر این حرف هست با تمام جزئیات صحنه فهمیده میشود.
دشمن دارد شکست میخورد، در لحظه شکست، قرآن را سر نیزه میبرد. طرف دیگر هم امام است. امیرالمومنین فرمانده است. فرمان داده، دو تا اراده باهم درگیرند، این میخواهد او را شکست دهد و او میخواهد فعلا نفس بکشد. وسط این نفس کشیدن و شکست دادنِ او، یکدفعه تو میگویی برویم در وحدت، این الان چه ایرادی دارد؟ این اراده او را نفهمیده. در قصه خرمشهر هم همین اشکال را به امام کردند، آقا این الان دارد شکست میخورد، دارد فرار میکند، الان اگر برویم به او بگوییم بیا صلح کن که این به نفع اوست. میرود نفس میکشد دوباره میآید. همین ماجرا در قصهی گفتوگوی با خوارج امیرالمومنین وجود داشت، آمدند گفتند که «لا حکم، الا الله» امیر المومنین هم فرمود: «کلمة حق یراد بها باطل» کلمه حق: محتوا حق است، ولی یراد بها باطل: اراده پشت سر آن اراده باطلی است؛ یعنی شما ممکن است حرف درست بزنید ولی اراده طرف را چی کار کنیم؟
جنگ، جنگ ارادههاست!
چه کنیم که اینطور نشود؟ بدانید آن اراده در جزئیات رفتار شما اثر میگذارد. در محتوای حرف، در فرم حرف اثر میگذارد. دشمن دیگر نمیتواند از آن استفاده کند. این نکته برای این است که مخرج مشترک پیدا نکند. چرا؟ چون در جنگ ارادهها و جنگ حرفزدن، گفتوگو، تبیین، رسانه و این بازیها هستیم، وسط این قصهها، حواسمان به آن ارادهها باشد.
به نظر میرسد یکی از معانی «باقر العلوم» در مورد امام باقر همین است که اراده پشت سر علم را، اراده پشت سر گزارهها را، اراده پشت سر بحثهای علمی را نشان میدهد.
اول میفرمایند که علم را از چه کسی میگیری؟ علم را از اینجا بگیر از آنجا نگیر. یک سری از روایتهای امام باقر را که نگاه کنید از این حیث است که میگویند علم که علم است اما اراده پشت سر آن اثر دارد. در محتوا در زاویه نگاه تو، در همه چیز اثر دارد. این نکات، علم را از علمبودن نمیاندازد ولی علم بازیچه آن است. مثلا در موضوعاتی اصلا بحث نمیکنند. مثلا راجع به حدوث عالم یا حدوثقرآن یا مثلا قدم عالم یا قدم قرآن و از ایندست مباحث که مطرح میشد ایشان میفرمودند این بحث سرکاری است و به بحث دیگری میپرداختند. اراده را که نگاه کنی اصلا به ایندست مباحث نمیپردازی؛ مثلا ایشان درباره جبر و اختیار میفرمودند این مبحث مهمی است و واردش بشوید اما مراقب باشید که بعضی افراد میخواهند به وسیله این مبحث ذهن شما را راضی کنند و بگویند که هر کاری که اینان میکنند خواسته خداوند است. اراده پشت موضوع اینقدر مهم است و تاثیر دارد. این را میفرمودند که اینجا وارد بحث بشوید و اینجا وارد بحث نشوید. چرا اینطوریه؟ چون پشت سر این ماجرا، اراده دشمن و اراده دوست را باید دید، ببینیم آنها دارند چه میکنند و البته کلی هم حرف نزنیم.
آقا او که کلا دشمن ماست که نشد اراده، الان با این بحث چیش به درد او میخورد؟ دشمن بخواهد وارد شود چه میگوید؟ شما بخواهی وارد شوی چه میگویی؟ چه میکنی که کار او تکمیل نشود و به او ضربه هم بزنی؟ یعنی آن موقع که شما داعش را میزنید، حتی طوری در منطقه بزنید که آمریکا هم بخورد و فقط داعش نخورد، شما موقعی که در ایران محمدرضاشاه را میزنید، طوری بزنید که آمریکا بخورد؛ یعنی دشمن، شیطان بزرگ بخورد. شما موقعی که این مدیر را میخواهید اینجا بزنید خراب کنید؛ و این ساز و کار قانونی را غلط میدانید و به دنبال درست کردنش هستید باید طوری بزنید که هم این بخورد هم آن، نه اینکه بگویید من که کاری با او ندارم، خب وقتی کاری با او نداری اگر این دستش را بزنی دو تا دست دیگر در میآورد، اگر یک پایش را بزنی سه تا پای دیگر در میآورد. اگر کاری به او نداری او هم مشکلی ندارد، از آنطرف در حال تقویت کردن او هستی و در نتیجه او میزند.
خوارج نسبت به پشت صحنه جاهل است!
بنابراین به نظر من این بحث (بحث درگیری رسانهای موجود) طوری روشن است که حد ندارد. تنها اتفاقی که میافتد این است که برخی برای اینکه خودشان را مبرا کنند از اینکه ابزار دست دشمن بشوند، ابزار دست کس دیگری میشوند و میگویند اصلا مطالبهای نباشد، اصلا امر به معروف و نهی از منکر نباشد، اصلا فلان نباشد، این را میگویند که شما را خلع سلاح کنند و هر کاری بخواهند انجام دهند؛ در صورتی که اصلا اینطور نیست همه حرف این است که اینطور نیست! یا عدالت خواهی باشد یا عدالت ناخواهی، نخیر عدالت خواهی باید باشد. هیچکس هم روی این حرفی ندارد، همه دعوا سر این است که عدالت خواهی امیرالمومنین با عدالت خواهی معاویه، با عدالت خواهی خوارج یا با عدالت خواهی طلحه و زبیر فرق میکند.
همه اینها عدالت خواه بودند، معاویه هم پیراهن عثمان را پرچم کرد و گفت که چرا خون این پایمال شده؟! با عدالت خواهی آمد جلو. خوارج هم همینطور آمدند جلو و باز پیراهن عثمان را آوردند و گفتند که چرا ازش نگرفتی؟! آمدند جلو گفتند که آقا کی گفت شما حکم بگذارید؟ و امیرالمومنین باید توجیه میکرد اینها را که ما چرا حکم گذاشتیم! و غیر خدا حاکم شد! و فلان و بهمان...
از آن طرف هم که اصلا از بیخ اینها دغدغهی عَلَم کردن کل دین و صورت دین را داشتند که صورت دین، عدالته! خب عدالت که مشکلی نداشت، مشکل از وقتی شروع میشود که عدالت خواستن علوی را میزنند؛ امیرالمومنینِ مومنین را میزنند به اسم عدالت خواهی، خب این خطرناکه! چرا؟! چون راجع به خوارج هم امیرالمومنین میفرمود: «چون اینها جاهل متنسک هستند، ظاهر را میگیرند، پشت صحنهها را نمیبینند»، پشت صحنهها را که نبینی، اراده را نمیفهمی، اراده را که نفهمی میافتی در خدمت معاویه، آخرش کل بازی خوارج به نفع معاویه تمام میشود، از اول تا آخر؛ لذا این بحث اول: مدل خوارجی اینگونه است که نسبت به پشت صحنه جاهل است؛ یعنی دارد به معاویه کمک میکند اما معاویه دقیقا میداند دارد چه میکند؛ اما شما نمیدانی که داری به دشمن کمک میکنی، اگر بدانی میشوی با دشمن و جزئی از او؛ منافقین جاهلانی هستند که به دشمن کمک میکنند.
جهل هم دو نوع است: یک وقت من نمیدانم، یک وقت لج کردم و نمیخواهم بدانم، خوارج این دومی هستند.
به هر کسی که جاهل بود خوارج نمیگویند. میگوید خارجی که جزو خوارج حساب شود، آنها جاهل بودند پس تو هم که جاهلی، جزو خوارج هستی، نخیر کسی که لج میکند، میگوید نمیخواهم به این فکر کنم، اصلا یک مدل تعصب و یک مدل خودخواهی پشت جهل خوابیده، این مدل جهالتها در شیطان هم که خود را با آدم مقایسه کرد نیز خوابیده بود. انسان را از چی درست کردی؟ از خاک درست کردی، من را از آتش، پس من برترم پس این استکبار است و باعث میشد نفهمد اصلا، ما باید با این مقابله کنیم.
پشت صحنهها را ببینید!
نوع جهالت مهم است؛ یعنی نوع رفتار با هر جاهلی متفاوت است. اگر بیشتر بچههای ما را متوجه این اراده پشت سر بکنید تمام است. این کلید واژه "مخرج مشترکی"که حضرت آقا فرمودند به نظر من همه را متوجه این کرد که ما به آن اراده فکر کنیم. هر کاری میکنید بکنید، مطالبه کنید، کسی نمیگوید مجیز گویی کنید، به قول خودشان همه را تحویل بگیریم تا مثلا همه به به چه چه بکنند بعد بگوییم همه چی درست شد. نه! آن پشت صحنه را هم ببینید، بعد حالا کار کنید، هر کاری میکنید با مراعات آن اراده باشد، شما کار دشمن را خراب میکنید کار اینطرف را درست میکنید.
مطالعه بکنید، مباحثه بکنید و از اساتید استفاده کنید ولی متوجه این مسئله باشید که این را پیگیری کنند. کم کم در این قضیه هم مثل همه چیزهای دیگری که آدم مهارت پیدا میکند، ذهنش تربیت میشود، میتواند بفهمد؛ ولی مسئله ما بشود که آقا! پشت سر زبانمان، حتی پشت سر ذهنمان یک چیزی خوابیده به اسم اراده، آن هم دارد کار میکند، متوجه آن هم باشید، آن باعث میشود زاویه نگاه آدم تنظیم شود، در "مخرج مشترک" که آقا میفرمایند حتی در طرح مسئله هم شبیه آنها نباشید؛ یعنی زاویه نگاهتان در یک موضوع با زاویه نگاه دشمن فرق داشته باشد. چون آن یک ارادهای دارد، یک زاویهای را برای نگاه انتخاب میکند، تو یک اراده دیگری داری پس قطعا زاویه نگاهت باید متفاوت باشد؛ چون در نوع نگاه، نوع بیان، فهم شما از صحنه و ... اثر دارد؛ شما فرض کنید در یک اتاق وارد میشوید و میخواهید آدمهای اتاق بروند بیرون، چطوری صحنه را نگاه میکنید؟ چطوری گیر میدهید؟ به چه چیزی گیر میدهید و توجه میکنید؟ دروغ گفتن آخرین حربه است، تو اتفاقا راست میگی اما با یک زاویه نگاهی راستهایی را انتخاب میکنی که کارت اثر داشته باشد.
این احتمالاتی که بیان میکنید، ظنّهایی که به قصه دارید، این خطر از اینجا است. احتمالا متوجه میشوید اگر من بخواهم کاری کنم تا شما در آن اتاق بمانید. طور دیگری حرف میزنم، به چیزهای دیگری توجهتان را جلب میکنم، اینها موثر است. لذا به نظر من هرکسی در کار تحلیل بیرون، تبیین، مطالبه، اندیشه ورزی و ... به این مقوله هم توجه کند. این اصلا نگاه آدم را باز میکند. فهمی پیدا میکند درباره اینکه دیگری چه میکند؟ و چرا یک محتوایی را تولید میکند؟ چرا یک حرفی درستی را میزند؟
ولایتی که عدالت ندارد ظلم است
کلا اگر مفاهیم دینی را از هم جدا کنید، هرکدامش به ضد خودش تبدیل میشود. شما ولایت را از عدالت جدا کن، ولایت از کار میافتد چون ولایتی که نخواهد عدالت را پیاده کند ولایت نیست. ولایتی که عدالت ندارد ظلم است.
عدالتی باشد که بخواهی بدون ولایت پیادهاش کنی، دیگر عدالت نیست، ظلم خواهی است؛ یعنی ساختار ولایت تشکیل ندهی ولی بخواهی بدون ساختار ولایت عدالت اجرا کنی، عدالتی پیاده نخواهد شد.
در آن روایت مقبول عمر بن حنزله، اگر دونفر از شما با هم دعوا کردید و رفتید پیش یک حاکم طاغوت و او حکم به نفع تو داد و حتی اگر درست هم حکم کرد و تو به حقت برسی باید بدانی که این اشتباه است و مال تو نیست، باطل است چرا؟ چون عدالت چیزی نیست که فقط ظاهرش عدالت داشته باشد، باید کل پیکرش درست باشد و آن کسی که این کار را انجام میدهد باید عادلانه انجام دهد. آن فعل را باید فاعلش هم عادلانه انجام بدهد. فاعل عادلانه یعنی چی؟ یعنی ساختاری که چیدهاید غصب نشده باشد.
همین الان درباره مطالبهگری گفتم، درباره فعل حاکم هم همینطور، این چرا دارد این کار نیک را انجام میدهد؟ هر کار نیکی که خوب نیست، کار نیکی خوب است که به اراده الهی انجام شود. کار نیکی که انجام آن به اراده الهی باشد و شما را به سعادت برساند والِّا این کار نیکی که یک مدت بخواهد شما را سر کار بگذارد و یک مدت ساکتتان کند که بتوانند کارشان را پیش ببرند...
نخبگان باید پای کار بیایند
اینها است که ولایت بدون عدالت ممکن نیست، ما باید ساختار ولایت را در جامعه خودمان تشکیل بدهیم، برای ایجاد ساختار ولایت باید مردم متحول شوند، مردم متحول شدند و انقلاب شد. با این انقلاب یک ساختار نظام ولایت شکل دادند، با این ساختار نظام ولایت میخواهیم چه کنیم؟ میخواهیم عدالت را پیاده کنیم. برای اینکه این اتفاق بیافتد شما باید این نخبگان را درست کنید، دولت را درست کنید، دولت باید تشکیل شود، نخبگان باید پای کار بیایند، دوره دولت اسلامی شود، جامعه باید پای کار بیاید، یک اتفاق همگانی میافتد؛ چون این ارادهای است که میآید پای کار تا عدالت را پیاده کند. از آن طرف یک عده هم نمیخواهند این اتفاق بیافتد. با شما درگیر میشوند. این درگیری را هم باید بتوانید مدیریت کنید، در این بلبشو شما اگر متوجه نباشید، یک بخشی را نبینید، بگویید آقا مبارزه را بی خیال، اگر این طور شد، هم ولایت و هم عدالت از بین میرود. بگوییم عزت را بیخیال، انقلاب را بیخیال، این انقلاب یعنی همان تحول روحی که در امت اتفاق افتاده، همه از بین میرود. باید نسبتهای اینها را با هم پیدا کنیم. بگوییم قانون مهم نیست، نظم مهم نیست. در اندیشه دینی هر کدام از مفاهیم جای خودش را دارد و سر جای خودش معنی میدهد؛ به بقیه چیزها متناسباً معنی میدهد و هر کدام را که بخواهی نفی کنی بقیه را به ضد خودش تبدیل کردی. دین به صورت کلی این شکلی است، یک هویت یکپارچه و جامعی است.
به هر حال در نظام ولایت باید بحث کنید که نظام ولایت چیست؟ چطور ممکن است محقق شود؟ خب اگر هست کمککردن به عدالت بدون کمککردن به نظام ولایت معنی نمیدهد. کمککردن به ولایت بدون درگیری با نظام طاغوت معنی نمیدهد. توجه به عدالت اقتصادی بدون توجه به عدالت سیاسی معنی نمیدهد. توجه به عدالت اقتصادی و سیاسی بدون توجه به عدالت فرهنگی معنی نمیدهد. همه اینها را باید با هم دیگر هماهنگ و متناسب بفهمیم، بعد حالا مثلا بیایم که بله... اینجا اینجوری میشود.
بدون منظومه فکری و اندیشهای کاری نمیشود کرد!
اینکه نقطهای که داری به آن گیر میدهی، میروی میگویی که اینجا اینطوری میشود، با رعایت همه آن قواعد، میروی میگویی، بله این کمک کننده است؛ ولی وقتی یک بخشی از دین را حذف کردی و ندیدی و برایت مهم نبود که مثلا در قبل انقلاب یک عده میگفتند برویم با بهاییها بجنگیم و امام میفرمود این مسئله اصلی نیست، برای این بود. وگرنه با بهاییها جنگیدن که چیز بدی نیست، بهاییت آمده دین را از بیخ بکَند. امام گفت وقتی همه چیز را نبینی و این را بزنی، ۱۰ تا دیگه مثل این تولید میشود مقابلت مثل آن طاغوت ارادهای که پشت سرش است. متوجه باشید و همه را با هم ببینید. بله بهاییت هم چیز بدی است ولی بهاییت موقعی که تو داری محمدرضا را میزنی معنی دارد. محمدرضا وقتی داری آمریکا را میزنی معنا دارد. محمدرضا و آمریکا و بهاییت را وقتی که داری به امام خمینی کمک میدهی معنا دارد. اگر این را نداری و داری اینکار را میکنی بیمعنی است؛ چون داری ضد خودش عمل میکنی، داری کاری مقابل وحدت و حرکت وحدانی جامعه میکنی. بله این خطرات را دارد. به هر حال به نظرم رفقایی که کار سیاسی اجتماعی میخواهند بکنند، بدون منظومه فکری هیچ کاری نمیشود کرد. منظومه اندیشهای میخواهیم که جای هرچیزی معلوم باشد. جای هر حقی مشخص باشد، وگرنه در این دوقطبیها و دوتاییهای پرسپولیس و استقلالی که در جامعه شکل میگیرد میاندازنتان و بعد مجبورتان میکنند روی یک چیزی را خط بکشید. چه در ولایت بیافتی، عدالت را خط بکشی و چه در عدالت بیافتی و ولایت را خط بکشی، هر دو را تو باختی و آن طرف سوم که دشمن توست برنده میشود. فرقی نمیکند اصلا، این بازی کلا بازیِ غلطی است...
والسلام علیکم …
منبع: ماهنامه تخصصی گرای انقلاب