ویرگول
ورودثبت نام
Geraa | گرا
Geraa | گراشبکه تولید و جریان‌سازی سیاسی
Geraa | گرا
Geraa | گرا
خواندن ۷ دقیقه·۳ سال پیش

دموکراسی در ایران اسلامی

برشی از جزوه دموکراسی در روز روشن، گفتاری از استاد رحیم‌پور ازغدی با محوریت مردم سالاری دینی، حق و تکلیف در انتخابات

دموکراسی را چطور با ولایت فقیه جمع می­کنند؟

این سؤال هیچ وقت تا قبل از انقلاب در دوره جدید مطرح نبوده؛ حتی در دوران مدرن نیز مطرح نبوده چه برسد به پست مدرن. این اولین بار است که دارد در تاریخ سیاسی بشر در عصرهای جدید مطرح می­گردد چون دوران قبل که انتخابات و صندوق آراء نبوده، از وقتی هم که این موضوع در دنیا مطرح شده، حکومت دینی، ولایت فقیه، حکومت شرع و این حرف­ها در هیچ جا مطرح نشده. بنابراین این تجربه جمهوری اسلامی در تاریخ بشر، اولین تجربه است که هم مشروعیت را با ضوابط الهی مطرح کند و هم بگوید تمام حاکمان را باید مردم انتخاب کنند؛ یعنی از رهبر که مردم با انتخابات دو مرحله­ای انتخابش می­کنند، تا کل قوه مجریه و وزارتخانه­ها، تا شورای شهر و روستا، شهردارها و مدیریت­های شهر و روستا، تا قانون­گذاران و مجلس. کل مسئولین را از بالا تا پایین، مردم باید انتخاب کنند اما در عین حال حکومت دینی می­باشد و ولایت فقیه هم هست. ولایت فقیه منتخب مردم از طریق خبرگان. نه ولایت هر فقیهی بلکه اولاً؛ فقیهی که واجد شرایط باشد، صرف فقه دانستن کافی نیست. دوماً؛ نه هر فقیه واجدالشرایطی، بلکه فقیه واجد شرایطی که مردم قبولش داشته باشند. الآن در اغلب دموکراسی­های دنیا انتخابات دومرحله ای است یعنی مردم، پارلمان تعیین می­کنند، و پارلمان، شخص اول کشور را که نخست وزیر است تعیین می­کند؛ یا گاهی رئیس جمهور را.
دموکراسی­هایی که مستقیم شخص اول کشور را با رأی­گیری انتخاب می­کنند، اکنون در جهان در اقلیت هستند. اکثراً انتخابات دومرحله‌­ای است؛ مثل انتخاب رهبر در کشور ما که مردم، خبرگان را انتخاب میکنند و خبرگان رهبر را. همچنین در اغلب کشورها از جمله همین پاکستان و هند تا ترکیه و اروپا. رئیس جمهورمان را نیز به سبک آن جمهوری­ها، انتخابات و دموکراسی­های ریاستی انتخاب می­کنیم؛ یعنی ما عملاً در کشور دو نوع دموکراسی داریم چون در دنیا دموکراسی یا ریاستی است یا پارلمانی. پارلمانی مثل خبرگان ما می­شود. ریاستی مثل رئیس جمهور می­شود. الآن عملاً هر دوی این­ها را داریم انجام می­دهیم؛ یعنی ولایت فقیه را به روش دموکراسی پارلمانی و رئیس جمهور به روش دموکراسی ریاستی برمی­گزینیم. بنابراین تقریباً از تمام روش های رایج دموکراسی در دنیا، در جمهوری اسلامی و در قانون اساسی استفاده شده و همه آن آمده است؛ از انتخابات شوراها بگیرید تا روش های دیگر. خب معنی­اش این است که ما انتخاب حاکمان به دست مردم و نظارت مردم بر حاکمان، و ادواری بودن انتخاب آنها و نظارت نمایندگان‌شان بر آنها را پذیرفتیم. این­ها را شما با مبانی مشروعیتی که خودتان تعریف می­کنید به عنوان دموکراسی و جمهوری قبول دارید؟ ما همین ها را بر اساس مبانی مشروعیت اسامی قبول داریم. چون ما هم امر به معروف و نهی از منکر داریم، هم رضاً عامّه و رضاً الناس داریم. ما مفهوم بیعت را داریم، مفهوم همه این­ها عملاً این است که حاکمان باید مرضیّ مردم باشند و مردم باید حاکمان را سر کار بیاورند. پس این مفهوم اگر به تعریف غربی دموکراتیک است، به تعریف شیعی، در عصر غیبت اسلامی هم هست.

مردم سالاری دینی در جمهوری اسلامی

مردم سالاری دینی و جمهوری اسلامی (یعنی شیعه و فقه شیعه) می­گوید در عصر غیبت، ما نصب خاص نداریم. هیچ شخص خاصی از طرف خدا تعیین نشده است اما نصب عام داریم. یعنی چه؟ یعنی ضوابط حاکم را تعیین کردیم اما این که چه شخصی یا چه اشخاصی مصداق این ضوابط هستند و صلاحیت این را دارند که طبق ضوابط الهی به مجلس و دولت بروند و یا رئیس جمهور، شهردار و یا حتی رهبر بشوند، تشخیص آن با مردم و با مؤمنین است. اما از چه طریق؟ از طریق انتخاب دو مرحله ای؛ یعنی برای این که عوام بازی، عوام زدگی و جنگ قدرت نشود و مسئله لوث نشود، مردم به متخصص رأی بدهند و متخصص، شخص اول را که از او شناخت دارد تعیین کند ولی مردم حق دارند هم مستقیم و هم غیر مستقیم (از طریق نمایندگان­شان) سؤال کنند. حتی مطابق با فقه شیعه می­توان از رهبر سؤال کرد و وی را امر به معروف و نهی از منکر کرد. این فرق شیعه با غیر شیعه و تفاوت تفکر اسلامی با تفکر غیر دینی است؛ به شرطی که توهین نکنی و ضوابط را رعایت کنی، آن وقت هر سؤالی داری می­توانی مکتوب و شفاهی بپرسی.

چرا امام (ره) مدام با مردم صحبت می­کرد؟ چرا رهبری هر هفته با مردم صحبت می­کند و مرتب راجع به همه چیز توضیح می­دهد؟ چون مردم می­گویند: آقا انتخابات اینطوری شد، به این دلیل شد، آنها این را گفتند، ما این کار را کردیم و... این­ها توضیحاتی است که در واقع دارد جواب شما را می­دهد «سر قضیه هسته­ای این طوری شد» ، «بعد اینطوری شد» ، «ما این کار را کردیم»، یعنی چه؟ یعنی مردم، شما حق دارید که سؤال کنید من هم وظیفه دارم که جواب بدهم و توضیح می­دهم که چه تصمیمی گرفتیم و چرا؟ اصلاً مردم­سالاری واقعی این است. در لیبرال دموکراسی که این کارها را نمی­کنند بلکه عوام فریبی می­کنند و شستشوی مغزی می­دهند. جواب هم نمی­دهند. مردم برایشان ابزار هستند و کاره ای نیستند. در نظام­های استبداد و سلطنت و قبیله ای هم که اصلاً مردم آدم نیستند! یعنی در 90 درصد کشورهای جهان (چه به اصطلاح مسلمان و چه غیر مسلمان) اصلاً مردم آدم حساب نمی­شوند. یک مشت آدم فاشیست فاسد که کل خانواده­شان مشکل دارند، در حال حکومت هستند. اغلب کشورهای مسلمان حکومت­هایشان نه دموکراتیک است نه اسلامی؛ دیکتاتور المانی اند یعنی دیکتاتور سکولارند و جالب است همه حکومت ها را همین غرب سر کار آورده و از آن­ها حمایت می­کند. تمام حکومتها در کشورهای منطقه و کشورهای مسلمان نه دموکراتیک هستند و نه اسلامی اند. طبیعتاً مردم سالاری اسلامی نیستند؛ همه آنها هم دیکتاتوری اند، هم سکولار و المانی اند. همه این­ها را همین غربی که شعار دموکراسی می­دهد، در صد سال گذشته به شکل کودتا، سلطنتی، خانوادگی و... سر کار آورد و تا همین الآن هم از آن­ها حمایت می­کند.

تفاوت مردم سالاری دینی و غیردینی

در عین حال در مقایسه با بسیاری از روش­های حکومت، انتخابات، روش اسلام ستیزی است بخصوص در عصر غیبت که نصب خاص نداریم و نصب عام داریم. این روش به شرطی که در چارچوب ارزش های الهی و شریعت باشد و به این شرط که رعایت بشود، مصداق «اوفوا بالعقود» است و باز بهترین شرایط است. ضمن این که در پشت پرده اکثریت و یا اقلیت اینها، عملاً تابع یک اقلیت دیگری به نام الیگارشی اند که نباید بگذاریم در جمهوری اسلامی سر کار بیایند. این که می­گویند نفوذ، یکی اش همین نفوذ در زمان انتخابات در حاکمیت هاست. چون نمایندگان برای این که رأی بیاورند، پول می­خواهند، تریبون می­خواهند بعد می­گوید تو چقدر پول داری؟ همین الآن اگر یک نماینده بخواهد تبلیغات کند، حداقل 70 میلیون تومان باید خرج کند! خب حالا یک آدم معمولی 70 میلیون و 100 میلیون را از کجا بیاورید یا دارد که بخواهد تبلیغات کند؟ یا باید یک جوری از طریق حکومتی­ها در اموال عمومی و بیت­المال دست بیندازی! یا دستت در جیب سرمایه­دار باشد که فردا هم باید جواب او را بدهی، بدهکار می­شوی یا مردم را باید تیغ بزنی و کلاه مردم معمولی را برداری! یا باید بروی از وجوهات شرعی برداری که آن هم امام (ره) اجازه نمی داد که راجع به اشخاص، پول وجوه خرج بشود.

راه حل چیست؟

باید یک مکانیزمی طراحی شود که نه تصرف در بیت المال بشود، نه سرمایه دار نماینده مجلس بشود و نه دزدی بشود. تهیه این مکانیزم، کاری است که به عقل، تجربه، اجتهاد، فکر و برنامه ریزی نیاز دارد که فرق دموکراسی اسلامی و غیراسلامی همین جاست. الآن باز انتخابات است باید مراقب باشی چقدر خرج می­کنی و این پول را از کجا می­آوری؟ اصلاً این پول را برای چه اینطوری خرج می­کنی؟ یک فکری باید برای این تبلیغات درست اسلامی کرد. اینها تفاوت­های مردمسالاری دینی و غیر دینی است.
خود ما یک مقدار و در بعضی جاها به مفاسد دموکراسی غربی آلوده شدیم، باید آن­ها را اصلاح کنیم.

دموکراسیجمهوری اسلامیانتخابات
۱
۰
Geraa | گرا
Geraa | گرا
شبکه تولید و جریان‌سازی سیاسی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید