چرا انتشار محصول پایان مسیر نیست و چگونه یک محصول از ورود به بازار تا رسیدن به (PMF) Product Market Fit مسیر خود را پیدا میکند؟ ما محصول را Launch میکنیم؛ اما آیا واقعا فرود میآوریم؟ چرا روز انتشار محصول را با روز موفقیت آن اشتباه گرفتهایم؟
آیا ما بیش از حد عاشق Launch (عرضه) شدهایم؟ سالهاست در دنیای محصول و استارتاپ، یک کلمه بیش از هر چیز دیگری تکرار میشود: Launch (عرضه). از همان روزهای اول شکلگیری یک ایده، تیمها به یک نقطه فکر میکنند؛ روزی که محصول آماده شود، به بازار برسد و بالاخره بتوانند بگویند: لانچ کردیم. این روز معمولا یک نقطه مهم در زندگی یک محصول است. برنامهها براساس آن تنظیم میشوند، تیمها برای رسیدن به آن تلاش میکنند، مدیران درباره آن گزارش میدهند و حتی گاهی موفقیت یک پروژه با رسیدن به همان تاریخ سنجیده میشود.
سؤالهای زیادی حول آن شکل میگیرد: چه زمانی Launch میکنیم؟ آیا برای Launch آمادهایم؟ چه چیزی مانع Launch است؟ و البته این نگاه کاملا بیدلیل نیست. بازار منتظر ما نمیماند. رقبا منتظر ما نمیمانند. کاربر هم منتظر محصولی که ماهها یا سالها در سکوت ساخته میشود نمیماند. سرعت، یکی از مزیتهای مهم تیمهای محصول است. ساختن، آزمایش کردن، یاد گرفتن و دوباره ساختن؛ این همان چرخهای است که بسیاری از محصولات موفق دنیا بر اساس آن رشد کردهاند.
اما یک سؤال کمتر پرسیده میشود: بعد از Launch چه اتفاقی میافتد؟ آیا محصولی که منتشر شده، الزاما موفق شده است؟ آیا محصولی که در بازار قرار گرفته، الزاما ارزش خلق کرده است؟ آیا هر چیزی که Launch میشود، واقعا به مقصد میرسد؟ شاید مسئله بسیاری از تیمها این نباشد که Launch نمیکنند. شاید مسئله این باشد که Land (فرود موفق) نمیکنند.
موفقیت، زودتر از موعد جشن گرفته میشود. یکی از ویژگیهای دنیای امروز این است که چیزهایی را بیشتر میبینیم که قابل نمایش هستند. Launch دیده میشود. روز انتشار، قابل اعلام است. میتوان برای آن برنامه گذاشت. میتوان درباره آن در شبکههای اجتماعی نوشت. میتوان یک ارائه ساخت و گفت: ما این قابلیت جدید را منتشر کردیم. اما Landing معمولا یک لحظه مشخص ندارد. کسی برای هفته سوم بعد از انتشار جشن نمیگیرد. کسی برای زمانی که کاربران تازه شروع به استفاده واقعی از محصول کردهاند، مراسم برگزار نمیکند. کسی برای روزی که تیم مطمئن میشود محصول زیر فشار واقعی بازار دوام آورده است، پست نمیگذارد. در حالی که شاید مهمترین اتفاقها دقیقا بعد از Launch رخ میدهند. کاربر برای اولین بار محصول را تجربه میکند.
فرضیههای تیم آزمایش میشوند. دادههای واقعی وارد تصمیمگیری میشوند. مشکلاتی که در محیط آزمایش دیده نمیشدند، خودشان را نشان میدهند. و تازه مشخص میشود چیزی که ساختهایم، واقعاً ارزش داشته است یا فقط چیزی ساختهایم که فکر میکردیم ارزشمند است.
بله! Launch یک رویداد است؛ Land یک فرآیند. در این یادداشت، Launch و Land را نه بهعنوان دو تعریف رسمی، بلکه بهعنوان دو ذهنیت متفاوت نگاه میکنم.
اینجا Launch یعنی محصول را به بازار برسانیم. یعنی از مرحله ساخت عبور کنیم و چیزی را در اختیار کاربر قرار دهیم. اما Land یعنی محصول بعد از ورود به بازار، بتواند جایگاه خودش را پیدا کند. یعنی کاربر بتواند با آن ارتباط برقرار کند. یعنی محصول بتواند یک مسئله واقعی را حل کند. یعنی تجربه کاربر، کیفیت فنی و اهداف کسبوکار در یک نقطه به تعادل برسند. به بیان ساده: Launch ، لحظهای است که محصول را به دنیا معرفی میکنیم. Land ، لحظهای است که دنیا تصمیم میگیرد محصول را بپذیرد.
کاربر، دکمه Launch را نمیبیند. این شاید یکی از بزرگترین تفاوتهای نگاه تیم و نگاه کاربر باشد. تیم محصول ممکن است ماهها برای یک Release (انتشار) تلاش کرده باشد. جلسه گذاشته باشد. برنامهریزی کرده باشد. چالشهای فنی را حل کرده باشد. اما کاربر هیچکدام از اینها را نمیبیند. کاربر نمیداند امروز Sprint (چرخه توسعه) تمام شده است. نمیداند چه تعداد نفر روی این قابلیت کار کردهاند. نمیداند چه شبهایی تیم برای آماده شدن محصول بیدار مانده است. کاربر فقط یک سؤال دارد: این محصول امروز چه چیزی را برای من بهتر کرده است؟ و این دقیقا نقطهای است که تفاوت بین Launch و Land مشخص میشود.