
تمرکز کودک مهارتی ثابت و همیشگی نیست. کودکی که هنگام بازی موردعلاقهاش مدت زیادی توجه دارد، ممکن است در انجام تکلیف خیلی زود حواسش پرت شود. خستگی، گرسنگی، شلوغی محیط، دشواری فعالیت و هیجان نیز بر تمرکز اثر میگذارند. بازی تمرکز با توپ راهی پویا و کمهزینه برای تمرین توجه، هماهنگی بدن و کنترل تکانه است.
تمرکز با حرکت بهتر تمرین میشود
برخی کودکان با نشستن طولانی بهتر تمرکز نمیکنند؛ بلکه ابتدا به حرکت و تخلیه انرژی نیاز دارند. بازی با توپ، بهویژه اگر قوانین کوتاه و روشن داشته باشد، میتواند توجه را به شیوهای طبیعی تمرین دهد.
بازی ۱: توپ و دستور
وسایل: یک توپ نرم
مراحل: توپ را به کودک بدهید و یک دستور بگویید: «توپ را یکبار بالا بینداز و بعد به من بده.» بهتدریج دستورها را دو یا سهمرحلهای کنید.
مدت: ۱۰ دقیقه
نکته ایمنی: در فضای بدون وسایل شکستنی اجرا شود.
بازی ۲: رنگ و پرتاب
وسایل: توپ نرم و چند سبد یا کاغذ رنگی
مراحل: سبدها را با رنگهای مختلف مشخص کنید. هنگام گفتن رنگ، کودک باید توپ را به سمت همان هدف پرتاب کند.
مدت: ۱۰ تا ۱۵ دقیقه
فایده: توجه شنیداری، سرعت واکنش و هماهنگی چشم و دست.
بازی ۳: توپِ ساکت
وسایل: توپ نرم
مراحل: اعضای خانواده یا دانشآموزان در دایره میایستند و توپ را بدون حرفزدن به هم پاس میدهند. اگر توپ افتاد، همه یک نفس آرام میکشند و بازی دوباره شروع میشود.
مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه
نکته رشدی: هدف حذفکردن کودکِ اشتباهکننده نیست؛ هدف برگشتن به بازی است.
مثال گفتوگو
والد: «میبینم امروز انرژی زیادی داری. پنج دقیقه بازی توپ انجام بدهیم، بعد سراغ تکلیف برویم و فقط ده دقیقه کار کنیم؟»
این رویکرد از این تصور که کودک «عمداً حواسپرت است» فاصله میگیرد.
چه زمانی بهتر است از متخصص کمک بگیریم؟
حواسپرتی در موقعیتهای خاص طبیعی است. اما اگر کودک در بیشتر موقعیتها، برای مدت طولانی و بهگونهای که بر یادگیری، روابط یا ایمنی او اثر بگذارد، در توجه و کنترل رفتار مشکل دارد، بهتر است با روانشناس کودک یا مشاور مدرسه مشورت شود. یک بازی یا یک رفتار برای تشخیص کافی نیست.
بازی تمرکز با توپ میتواند پلی میان حرکت و یادگیری باشد. بازیهای کوتاه، قوانین روشن و بازخورد آرام معمولاً از تذکرهای مکرر برای «حواست را جمع کن» اثرگذارترند.