
کودک شش ساله معمولاً همزمان با ورود به فضای مدرسه، با قوانین تازه، دوستیهای جدید و انتظارهای بیشتری روبهرو میشود. بازی با کودکان ۶ ساله فقط راهی برای پر کردن وقت نیست؛ فرصتی است برای تمرین نوبتگیری، تحمل باخت، حل مسئله، گفتوگو و تنظیم هیجان. در این سن، کودک ممکن است در یک بازی خیلی جدی شود، زود ناراحت شود یا بخواهد قانون را به نفع خود تغییر دهد. این رفتارها اغلب بخشی از مسیر یادگیری اجتماعی هستند.
بازی، تمرین مهارتهای مدرسه است
کودک در بازیهای قانوندار یاد میگیرد پیش از عمل فکر کند، منتظر نوبت بماند و در صورت ناکامی دوباره تلاش کند. این مهارتها بخشی از کارکردهای اجرایی مغز هستند؛ یعنی تواناییهایی مانند توجه، کنترل تکانه و انعطافپذیری.
بازی ۱: شکار گنج با سرنخ
وسایل: چند یادداشت کوتاه یا نقاشی ساده، یک جایزه کوچک مانند برچسب
مراحل: سه تا پنج سرنخ در خانه یا کلاس بگذارید؛ مثلاً «جایی را پیدا کن که کفشها آنجا هستند.» کودک با دنبالکردن سرنخها به گنج میرسد.
مدت: ۱۵ تا ۲۰ دقیقه
نکته: سرنخها باید کمی چالشبرانگیز، اما قابلفهم باشند.
بازی ۲: توقف و حرکت
وسایل: موسیقی یا دستزدن
مراحل: کودک با شنیدن موسیقی حرکت میکند و با قطع موسیقی باید بیحرکت بماند. میتوانید حالتهای مختلف مانند راهرفتن آرام، پریدن یا راهرفتن مثل ربات را اضافه کنید.
مدت: ۱۰ دقیقه
فایده: تمرین توجه شنیداری و کنترل تکانه.
بازی ۳: داستان گروهی
وسایل: نیاز ندارد
مراحل: شما یک جمله آغاز کنید: «یک روز، یک گربه کوچک در حیاط مدرسه…» هر نفر یک جمله به داستان اضافه کند.
مدت: ۱۰ تا ۱۵ دقیقه
نکته رشدی: اگر داستان بیمنطق شد، آن را اصلاح نکنید؛ فقط کمک کنید نوبتها رعایت شوند.
وقتی کودک از باختن ناراحت میشود
کودک: «دیگر بازی نمیکنم؛ تقلب کردی!»
والد: «میبینم باختن خیلی ناراحتت کرده. میتوانیم دو دقیقه استراحت کنیم؛ بعد تصمیم بگیریم ادامه بدهیم یا یک بازی تازه انتخاب کنیم.»
هدف این نیست که کودک هرگز ناراحت نشود؛ هدف این است که آرامآرام یاد بگیرد ناراحتی را بدون پرخاش یا ترک کامل فعالیت مدیریت کند.
چه زمانی بهتر است از متخصص کمک بگیریم؟
رقابت، غر زدن یا ناراحتی گاهبهگاه در بازی طبیعی است. اما اگر کودک بهطور مداوم به خود یا دیگران آسیب میزند، هیچ نوع بازی مشترکی را تحمل نمیکند، یا واکنشهای هیجانی شدید و طولانی دارد که زندگی روزمرهاش را مختل میکند، مشورت با روانشناس کودک یا مشاور مدرسه مفید است.
بهترین بازی برای کودک شش ساله، بازیای است که هم لذت داشته باشد و هم فرصت تمرین مهارت ایجاد کند. لازم نیست همیشه برنده شود؛ مهمتر این است که در کنار شما احساس امنیت کند تا دوباره تلاشکردن را یاد بگیرد.