
ترز راکن، شاهکار موجز و تاثیرگذار زولاست. داستانی که عمق رذالت و توحش انسان را به تصویر میکشد. هر چه در خواندن این کتاب بیشتر پیش میرفتم، بند به بند و صفحه به صفحه، بیشتر از ذات بیاخلاق و بیپروای انسان میترسیدم.
داستان دربارهی دختری به نام "ترز" است که از کودکی نزد عمهاش بزرگ شده و از کودکی همبازی پسرعمهی بیمار و مریض حالش "کامی" بوده است. دخل و خرج این خانوادهی سه نفره، از مغازهی خرازی خانم راکن تامین میشود. مادری که دهها بار با فداکاری، جان پسر ضعیف و بیمارش را نجات داده و حتی مانع مدرسه رفتن او شده است، چرا که معتقد بوده اگر کامی از مادر جدا شود، میمیرد. به نظر همین مادر، ترز که نزد عمه و با آگاهی از شرایط کامی بزرگ شده است، بهترین گزینه برای همسری کامی است.
این ازدواج که شروعش بیهیجان و از روی تکلیف اتفاق افتاد، چندی بعد با جابهجایی به پاریس، زمینهساز آشنایی با دوستان جدید و قدیم میشود و عادات و سبک زندگی ترز را دستخوش تغییر میکند. استحالهای که در آن زنی منفعل، تبدیل به عاشقی جسور و بیپروا میشود. دیدار "لوران"، از دوستان قدیمی کامی، عشقی پرشور را در قلب ترز قوت میبخشد. رفته رفته، آتش این عشق شهوتانگیز، فکر جنایتی هولناک را در ذهن عاشق و معشوق، شعلهور میکند.
ترز و لوران با همدستی هم، نقشهای برای قتل کامی میکشند و به خوبی از پس اجرای آن برآیند. اما برخلاف تصورشان، حرارت عشقی که آنطور سوزان بود، پس از قتل کامی سرد میشود. هر دو از هول جنایت دهشتناکی که مرتکب شده بودند، در عذابی گنگ و دستوپا گیر، گرفتار شدند و سرانجام پس از یکسال، جز تن دادن به ازدواج، راهی برای تسکین فشار روانی جنایت نیافتند.
ازدواجی که مانع فرار ذهن و روح آنها از تصویر زندهی جنازهی کامی نشد و مشاجرات و اختلالات فکری و روحی را بیش از پیش، بین زن و شوهر هیوا کرد. سرانجام هر دو در نهان بهتر دیدند هر یک، دیگری را که شاهد و شریک قتل بود، از بین ببرد تا از تهدید به افشاگری دیگری در امان باشد. صحنهای تاثیرگذار و تکاندهنده که خواننده را به فکر و دلسوزی توضیحناپذیری فرو میبرد.
این کتاب درسهای بزرگی برای من داشت. اول اینکه همانطور که در "آنا کارنینا" تولستوی خوانده بودم، نباید بدون عشق، هیچ ارتباطی را آغاز کرد. شاید عشق به مرور زمان، دستخوش تغییر و کاهش شود، اما نبودنش در ابتدا، زنگ خطر بزرگیست که بیتوجهی به آن، روح انسان را فلج میکند و وقوع خیانت را توجیه میسازد. درس دیگر، عمق بیپایان دنائت و رذالت روح آدمیست. انسان -و تنها انسان- میتواند در ذهن، شنیعترین اعمال را تصور کند و در راه ارضای شهوت، از تصور و ارتکاب هیچ جنایتی شرم نمیکند. این شاهکار که پر از ظرافتها و درسهایی برای امروز ماست، همچون دیگر آثار مکتب ناتورالیسم، آیینهایست که ذات هولناک آدمی را منعکس میکند. چیزی که هرگز نباید فراموش کرد، توانایی ذاتی آدمی در ارتکاب جنایت و توجیه پستیهاست.