🔹 نیویورکتایمز
🌿 برنامهریزی برای برگزاری دور سوم مذاکرات طی سه هفته، امیدها برای دستیابی به توافق هستهای جدید با ایران را افزایش داده است؛ توافقی که میتواند از بروز یک درگیری جدید در خاورمیانه جلوگیری کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مصاحبهای با مجله تایم گفته است که باور دارد دستیابی به توافق در دسترس است.
تهران - آوریل ۲۶، ۲۰۲۵
سومین دور مذاکرات میان ایران و آمریکا درباره فعالیتهای هستهای تهران برای روز شنبه برنامهریزی شده است؛ مذاکراتی که امید به دستیابی به توافقی جدید را زنده کرده و میتواند از بروز جنگ دیگری در خاورمیانه جلوگیری کند.
ترامپ که در دوره نخست ریاستجمهوری خود در سال ۲۰۱۸ از توافق پیشین با ایران خارج شده بود و آن را "توافقی معیوب" میدانست، این بار ابراز امیدواری کرده است که توافقی جدید حاصل شود.
این مذاکرات میتواند امنیت منطقهای و جهانی را تغییر دهد؛ از جمله با کاهش احتمال حمله اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران با حمایت آمریکا و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای. همچنین یک توافق میتواند چشمانداز اقتصادی و سیاسی ایران را از طریق کاهش تحریمهای آمریکا و جذب سرمایهگذاری خارجی دگرگون کند.
چه چیزی قرار است شنبه رخ دهد؟
استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه؛ عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران؛ و تیمهای کارشناسی دو طرف قرار است در عمان، که نقش میانجی را ایفا میکند، دیدار کنند.
این دور از مذاکرات شامل جلسات تخصصی خواهد بود که در آن تیمهای فنی هستهای و مالی برای بررسی جزئیات فنی گرد هم میآیند؛ مسائلی همچون نظارت بر تاسیسات هستهای ایران، سطح غنیسازی اورانیوم و سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، و همچنین چگونگی کاهش تحریمها.
ترامپ هدف مذاکرات را جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تعریف کرده است. با این حال، برخی از مقامهای دولت او پیامهای متناقضی در این زمینه دادهاند. مذاکرات شنبه میتواند ابعاد توافق احتمالی را روشنتر کند.
چه چیزی در معرض خطر است؟
یک توافق جدید میتواند بروز درگیری گسترده میان ایران، اسرائیل و آمریکا را به تعویق انداخته یا حتی از آن جلوگیری کند. از زمان آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳، ایران و اسرائیل حملات مستقیمی علیه یکدیگر انجام دادهاند.
هفته گذشته نیویورک تایمز گزارش داد که اسرائیل قصد داشت در ماه آینده به تاسیسات هستهای ایران حمله کند، اما ترامپ این حمله را متوقف کرد زیرا ترجیح داد مذاکراتی با تهران انجام دهد.
ترامپ در مصاحبه خود با تایم گفت که مانع حمله اسرائیل نشده است، اما "شرایط را برایشان راحت نکرده است" زیرا معتقد است که میتوان بدون حمله نظامی به توافق رسید. البته افزود: «ممکن است مجبور به حمله شویم، چون ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد.»
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران در حال غنیسازی اورانیوم تا خلوص ۶۰ درصد است؛ نزدیک به حد لازم برای تولید سلاح. این کشور ذخایری دارد که در صورت تصمیم به ساخت سلاح، میتواند چندین بمب هستهای تولید کند.
ایران تأکید دارد که برنامه هستهایاش صلحآمیز است و آژانس نیز تاکنون نشانهای از تلاش ایران برای ساخت سلاح نیافته است.
ایران هشدار داده که در صورت حمله به تأسیساتش، واکنشی شدید نشان خواهد داد و حتی ممکن است از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای خارج شود.
علاوه بر این، سرنوشت اقتصاد ایران و زندگی ۹۰ میلیون ایرانی نیز در گرو این مذاکرات است.
سالها تحریم، تورم مزمنی ایجاد کرده که با سوءمدیریت اقتصادی و فساد تشدید شده است. بسیاری از ایرانیان احساس میکنند در چرخهای نزولی گرفتار شدهاند و امید دارند توافقی با آمریکا بتواند گشایشی ایجاد کند.
مذاکرات قبلی چگونه بود؟
دور نخست مذاکرات هستهای دو هفته پیش در عمان و دور دوم هفته گذشته در رم برگزار شد.
دو طرف مذاکرات را سازنده توصیف کرده و گفتهاند که روند رو به پیشرفت است.
مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که حاضرند سطح غنیسازی را به میزان توافق ۲۰۱۵ (۳/۶۷ درصد) کاهش دهند؛ سطحی که برای تولید سوخت نیروگاههای برق کافی است.
موانع اصلی چیست؟
اجازه ادامه غنیسازی اورانیوم در ایران، مشاوران ترامپ را دچار اختلاف کرده است.
استیو ویتکاف از طرحی سخن گفته که بر اساس آن ایران میتواند اورانیوم را در سطح پایین برای تولید سوخت غنی کند و تحت نظارت قرار گیرد.
اما مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در مصاحبهای گفته است که ایران میتواند یک برنامه هستهای غیرنظامی داشته باشد بدون اینکه خود غنیسازی کند، یعنی سوخت غنیشده را مانند بسیاری از کشورها وارد کند.
مایک والتز، مشاور امنیت ملی ترامپ، گفته است که آمریکا به دنبال "برچیدن کامل" برنامه هستهای ایران است؛ خواستهای که تهران آن را غیرقابل قبول میداند.
ایران پیشنهاد داده است که آمریکا در ساخت ۱۹ نیروگاه هستهای در ایران سرمایهگذاری کند تا به عنوان تضمینی اضافی عمل کند.
عباس عراقچی گفته است: «فرصت یک تریلیون دلاری اقتصاد ما ممکن است به روی شرکتهای آمریکایی باز شود؛ به ویژه شرکتهایی که میتوانند به ما در تولید برق پاک از منابع غیرهیدروکربنی کمک کنند.»
با این حال، پذیرش محدودیتهایی درباره میزان اورانیوم غنیشده و سطح غنیسازی میتواند ترامپ را با انتقاد مواجه کند؛ مبنی بر اینکه توافقی مشابه توافق دوره اوباما را تکرار کرده است.
تحلیلگران میگویند تدابیری چون نظارت سختگیرانهتر، پروژههای مشترک برای اداره تاسیسات هستهای و دائمی کردن ضمانتهای ایران میتواند توافق جدید را از توافق پیشین متمایز کند.
چطور به این نقطه رسیدیم؟
دو طرف مذاکرات را با بیاعتمادی عمیق آغاز کردند.
توافق قبلی، یعنی «برجام»، اقدامات متعددی برای جلوگیری از ساخت سلاح هستهای توسط ایران داشت؛ از جمله محدودسازی غنیسازی اورانیوم به ۳/۵ درصد، انتقال ذخایر به روسیه، و نصب دوربینهای نظارتی توسط آژانس.
با خروج ترامپ از توافق و بازگشت تحریمها، شرکتهای اروپایی و بانکها از ایران خارج شدند.
ایران نیز به تدریج تعهداتش را کنار گذاشت و سطح غنیسازی را تا ۶۰ درصد افزایش داد.
گام بعدی چیست؟
فعلاً اراده سیاسی در هر دو طرف برای دستیابی به توافق دیده میشود.
رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیتالله علی خامنهای، که پیشتر مذاکره با ترامپ را ممنوع کرده بود، اکنون اجازه مذاکره داده و حمایت خود را از تیم مذاکرهکننده اعلام کرده است.
با این حال، دستیابی به توافق نهایی قطعی نیست.
ممکن است مذاکرات در بخشهای فنی که دشوارترین مرحله است، شکست بخورد.
احتمال دارد توافقی موقت برای توقف غنیسازی حاصل شود تا فرصت بیشتری برای رسیدن به توافقی دائم فراهم گردد.
دوست داری یک نسخه خلاصهتر هم آماده کنم برای کسانی که وقت کمی دارند؟
لینک متن کامل در نیویورکتایمز
https://www.nytimes.com/2025/04/26/world/middleeast/us-iran-nuclear-talks.html