چند روزی بود که خودم را سپرده بودم به صفحههای کتاب «قمارباز» با همان قلمِ پرکشش و صریحِ جلال آلاحمد. ترجمهی جلال طوری است که تلاطم و بیقراریِ روحیِ شخصیتها را بیواسطه به رگهای خواننده تزریق میکند.
داستایوفسکی در این رمان، ظاهراً از یک بازی سخن میگوید؛ اما این ظاهرِ ماجراست. بازی در این داستان فقط یک بهانه است تا او زخمی بسیار عمیقتر را در وجودِ انسان به ما نشان دهد: اضطرابِ آدمی که در بنبستِ زندگی گیر افتاده و میخواهد با یک «جهشِ ناگهانی»، تمامِ شکستهای گذشتهاش را یکباره جبران کند. آدمی که میخواهد زندگیِ ازدسترفتهاش را سامان دهد و خود را به چشمِ کسانی که نادیدهاش گرفتهاند، اثبات کند.
من در شخصِ «آلکسی»، نه صرفاً آدمی که دست به ریسکهای بزرگ میزند، بلکه آینهای از تمامِ خودمان را دیدم. ما انسانها گاهی در میانهی روزمرگی و خستگی، دست از تلاشِ مداوم میکشیم، سرنوشت را به دستِ شانس و اتفاق میسپاریم و چشم به راهِ معجزهای مینشینیم تا چرخِ روزگار، بالاخره یکبار هم که شده به نفعِ رویاهایمان بچرخد.
قلمِ داستایوفسکی اما… این قلم جادو میکند. او چنان جزئیاتِ التهاب، انتظار، امیدهای واهی و فروپاشیهای لحظهای را ترسیم کرده که حس میکنی خودت در مرکزِ همان هیاهویِ نفسگیر ایستادهای. گویی داستایوفسکی تمامِ پیچاخمها و تاریکیهای ذهنِ انسان را پیش از ما، یکبار به دقت و با جزئیات ورق زده است.
در نهایت، «قمارباز» یادآوریِ تلخی است از اینکه چگونه یک امیدِ اشتباه و چشمداشتن به اتفاقاتِ ناگهانی، میتواند روحِ انسان را به بند بکشد و او را در گردابی از بیقراریِ ابدی رها کند.