الهام خداشناس- وقتی آن قدر در وجود او جسارت می بینی که همه گوش شوی برای شنیدن مصائب و ناملایمات زندگی مردمانی درهمین نزدیکی، باید همه دل شوی برای همدردی وهمه دست شوی برای دستگیری. چه بسا گاه در این مسیرسبز اما سخت با انسان هایی ملاقات می کنی که نمی توانی با کلمات، عمق رنج و دردهایشان را توصیف کنی . آدرس امروز برای رسیدن به این مسیر، مرا به حاشیه شهرو یکی ازهمین آدم ها رساند، به دیدار مادری که برای خانواده، پدری می کند، همه اش غیرت است و درد و رنج، نامش اعظم است، اهالی محل او را بی بی جان صدا می زنند. 50 سال سن دارد و بیشتر از آن آبرو.خانه اش سرد است و هواهم برفی، سرما درترک های این چهاردیواری نمور و بی جان رسوخ کرده، به سمت گاز کوچک روشنی که گوشه خانه است کشیده می شوم ، انگار تنها وسیله برای گرم کردن است. سردی فضا از یک سو و خالی بودن خانه از سوی دیگر فکرم را مشغول کرده است که او در تمام این سال ها از عمرش چه ازدست داده و چه بدست آورده؟
سرطانی به جان زندگی
ازبی بی جان می خواهم درباره زندگی اش بگوید، از همسرش، از اتفاقاتی که باعث شده در این سن، نان آور خانه باشد. می گوید :همسرم کارگری ساده بود و بنایی می کرد. با دو فرزندم مریم و جواد زندگی ساده اما خوبی داشتیم تا اینکه متوجه شدیم همسرم به سرطان معده مبتلا شده است، گویی همان خوشی های کوچکی هم که داشتیم تمام شد. همسرم رفته رفته شرایط جسمانی ناپایدار تری را تجربه میکرد و دیگر توانی برای کار کردن نداشت. تا وقتی خواب بود همه چیز آرام بود. اما همین که بیدار می شد آرامش از خانه می رفت از لحظه ای که چشم باز می کرد و روی رختخواب می نشست، بهانه گیری های او شروع شمی شد. لحظه ای چای میخواست ، یک لحظه غذا و میوه، اصلاً متوجه نبود که ما حتی برای نان شب مانده ایم. اگر برایش چیزی تهیه نمی شد باید دعوا و کتک کاری را به خود می دیدم.
ادامه میدهد : شرایط سخت زندگی، خالی ماندن سفره و گرسنگی فرزندانم و از طرفی مخارج بیماری همسرم مرا مجبور کرد برای کار به بیرون از منزل بروم بلکه بتوانم درآمدی داشته و شکم فرزندان خود را سیر کنم. با کارگری شروع کردم از نظافت خانه های پر زرق و برق گرفته تا هر کار دیگری. پذیرش این امر در ابتدا برای همسرم دشوار بود و غیرت مردانه او اجازه نمی داد که من مجبور به کارگری شوم اما بیماری و حال جسمانی اورفته رفته وخیم تر می شد. اندک درآمد من پاسخگوی نیازهایمان نبود نمی توانستیم هزینه داروهای او را بپردازیم. فشار و ضعف بدنی که داشت رفته رفته به ناراحتی عصبی تبدیل شد، هیچ چیز جز آرامش و تسکین دردش برایش اهمیت نداشت. فرزندانمان را آزار می داد ، مدام آنها را کتک زده و مجبور میکرد کار کنند.
دو شب گرسنه در خیابان
بغض در گلویش سنگینی می کند، مجبور بوده تصمیمی بگیرد تا زندگی فرزندانش را در مسیر دیگری قرار دهد. می گوید: پس از گذشت مدتی شرایط به گونه ای رقم خورد که دیگر تاب دیدن فرزندانم را در آن شرایط نداشتم. برای حفظ جان آنها از همسرم جدا شدم. دل به دریای مشکلات زدم، چشمانم را بر روی ترس ها و دلهره از آینده بستم. وقتی از خانه بیرون آمدیم فقط لباسهای تنمان را به همراه داشتیم. دوشب را در عین ناباوری همراه با ترس فراوان در کنار خیابان سپری کردیم. یکی از شبها زنی را دیدم که در سطل های زباله در حال جستجو بود، با تعجب نگاهم به سمت او خیره شده بود. نزدیکم آمد و جویای حال ما شد از سر دلسوزی من و فرزندانم را به خانه خود برد، پیشنهاد داد که در کار با اوهمراه شوم. تنها چیزی که برای من اهمیت داشت این بود که بتوانم فرزندانم را سیر کنم تا دیگر با شکم گرسنه سر به بالین نگذارند. پس از مدتی توانستم خانه ای کوچک را اجاره کنم، با این وجود همچنان بعضی از روزها و شبها را با شکم گرسنه می گذراندیم و توان من رفته رفته تحلیل می رفت.او با نهایت سختی فرزندانش را به اینجا رسانده یا این حال خودش را شرمنده آن ها می داند اکنون مریم ۲۲ سال و جواد ۱۴ سال سن دارد. پسرش تا چند سال قبل همراه با او به جمع کردن ضایعات مشغول بود اما متاسفانه یک روزآسیبی به کمراو وارد شد و دیگر ننتوانست به این کار ادامه دهد. تا اینکه یکی از همسایه ها به وی پیشنهاد کار در مغازه ای خارج از شهر را می دهد.او هم اکنون درآنجا مشغول به کار است وهمان جا هم زندگی می کند و بعضی از روزها به دیدن مادرش می آید.
نباید بداند زباله گردم
بی بی اعظم برای دخترش حسابی نگران است آخر مریم چند سالی است که در عقد مانده . به این جای داستان غم بار زندگی اش که می رسد، طاقت از کف می دهد و اشک صورتش رامی پوشاند. می گوید: نمی خواهم همسر دخترم بداند که من برای اندک درآمدی زباله و ضایعات جمع می کنم. هر روز از تاریکی صبحگاهی به عنوان پوششی برای محفوظ ماندن از نگاه همسایه ها استفاده می کند. در کوچه پس کوچه های شهر در سرما و تاریکی قدم برمیدارد تا با جمع آوری ضایعات بتواند مخارج زندگی را تامین کند. این روزها تلاشش را بیشتر کرده تا بتواند جهیزیه مریم را فراهم کند و بیش از این شرمنده ی او نباشد، اما آنچه بدست می آورد بسیار ناچیز است.
قوز بالا قوز
می پرسم چرا این خانه خالی است ، سری از روی تاسف تکان می دهد و اضافه می کند: با کمک همسایه ها توانستم وسایل دست دومی را برای مریم فراهم کنم اما در یکی از روزهایی که منزل نبودیم دزد تمامی لوازم را برده بود ، من ماندم با این حسرت که چگونه دوباره بتوانم آنها را فراهم کنم؟ حتی به درهای منزل، آب گرمکن و شیرآلات هم رحم نکردند. با کمک و قرض از همسایهها توانستیم در ورودی خانه را بگذاریم تا از سرما در امان باشیم،اما در نهایت باید این هزینهها را به صاحب خانه هم پرداخت کنم.
سنی از او گذشته و بسیار ضعیف است، نمی دانم چطورمی خواهد این مخارج را تامین کند؟ چطور می تواند کیسه های سنگین زباله را به دوش بکشد.از او سوال می کنم، هرچند می دانم جوابش چیست.«دو دست سالم دارم پس تا بتوانم با همین دست هایم خرج زندگی را بر عهده میگیرم». دست های او را که نگاه می کنم چیزی نمی بینم جز بافت سیاه چروکیده ای که با خطوط خونی قرمز رنگ پوشیده شده است ، او هرروز تا کمر داخل سطلهای زباله خم می شود کیسه ها را یکی پس از دیگری خالی میکند تا بلاخره نانی را که به قیمت جانش تمام میشود پیدا کند. روزی خود را در داخل زباله ها و ضایعات جستجو می کند. در واقع سطلهای زباله خیابانهای شهر برای او حکم به دست آوردن درآمدی اندک را دارد.هر روز زمانی که به سطل زباله ای نزدیک می شود دعا می کند کالایی از جنس با ارزشی مثل پلاستیک یا آلومینیوم پیدا کند.
همه زباله گردها معتاد نیستند
می گوید : برای گذراندن زندگی مجبور به انجام این کار هستم اما سخت ترین قسمت آن نگاههای مردم است. بی بی جان دوست دارد همه بدانند که تمامی زباله گردها حتما معتاد نیستند؛ بلکه بسیاری از آنها بابت تامین مخارج خود دست به این کار میزنند. از درآمد او می پرسم؟ پاسخ می دهد: بستگی به جنس زباله ای دارد که پیدا می کنم. روزانه چیزی حدود۱۰ تا ۱۵ هزار تومان می شود که آن را هم صرف خرید تخم مرغ و نان می کنم. او حتی از عهده تامین جهیزیه دخترش بر نمی آید و این موضوع بر قلب یک مادر فقط رنجی است روی رنج های دیگر. از طرفی نگرانی پرداخت اجاره بهای منزل است که ماههاعقب افتاده. او با وجود تداوم سختی ها و مشقت ها در روزهای زندگی اش توانسته تا کنون با وجود مشکلات فراوان مالی و بدون داشتن سرپرست و پشتیبان، چارچوب خانواده را حفظ کند اما دیگر توانی برای ادامه دادن ندارد.دیگر قوت جوانی را ندارد که بتواند کار کند، دیگر روحیه ایام جوانی در او نیست که بگوید بالاخره درست میشود. برای او زندگی تا کنون رنج و سختی بوده ، بدنبال روزنه ای امید هنوز چشم انتظار یاری و کمک های دوستانه ای است که بار سنگینی را که تا به اینجا با خود کشیده، روزی بر زمین بگذارد.

.