
یادداشتی کوتاه بر کتاب پرتاب فیل از بالکن طبقهی پنجم نوشتهی محمدرضا اسکندری (اسکن)
کتاب پرتاب فیل از بالکن طبقهی پنجم اولین کتاب از نویسندهی جوان ایرانی است که شامل هشت داستان کوتاه است. هشت داستان کوتاهی که فضا، زمان، زبان و موقعیتهای متفاوتی را ایجاد کرده است. داستانهایی طنز که علاوه بر سرگرم کننده بودن و ایجاد موقعیتهای خندهآور، وارد ورطه ی شوخیهای دم دستی، کلیشهای و جنسیتی و ضعیف و سخیف نمیشود. کتاب پیشرو تمیز و آراسته است، ما را سرگرم میکند و میخنداند. خندهای تمیز که براثر نگاه متفاوت و خلاقانهی نویسنده است. فانتزی از آن دست چیزهایی است که دستمایهی مولفان و نویسندگان قرار میگیرید. مشکل اصلی و عمومی این دست استفادههای دم دستی این است که به بهانهی فانتزی بودن، ضعفهای آن را توجیه میکنند، در صورتیکه اگر فانتزی منطبق با منطق روایی خود پیش نرود و باورپذیر نباشد مخاطب آن را ادامه نمیدهد. با علم به اینکه مخاطب می داند داستان فانتزی است ولی به خاطر داشتن پایه و بنیان قوی و متناسب با منطق روایی آن را باور میکند و دوست دارد و ادامه میدهد. کاری که اسکندری در کتاب پرتاب فیل ... به خوبی از پس آن برآمده است.
در کتاب، ما با کلیشه، تیپ و موقعیتهای کلیشهای تکراریای مواجهیم که اتفاقا نویسنده با نگاهی متفاوت به این مقولهها میتوان گفت حتی ضدآنها رفتار کرده و دست به خلق موقعیتی جذاب و متفاوت زده که بعضا برایمان حتی قابل پیشبینی نیست و چه چیزی بهتر از این برای نویسنده که مخاطبش را محترم بشمارد و آن را بخنداند و سرگرم کند و قصهای به اندازه بگوید. این نشان از تسلط نویسنده به حوزهی کاری خود، قصهای که میخواهد بگوید و جامعه پیرامونش دارد.
در کتاب با عبارات، جملات، اصطلاحات و موقعیتهایی بکر و خاص مواجهیم که حاصل دسترنج نویسنده است. نه گل درشتاند، نه به کرات استفاده شدهاند که به افراط برسند و به ضد خود تبدیل شوند و مخاطب را پس بزند. اینها ویژگیهایی هستند که به کار بردنشان در داستانهایی کوتاه که تعدادی از آنها فانتزیاند، پیشبرندهی قصهاند که در نهایت منتج به خلق داستانهایی ساده، آراسته و تمیز میشوند که در دام کلیشه و مواجههی سادهانگارانه با شوخی و طنز نمیافتند و این، آنچیزی است که کتاب را از دیگر کتابهای حوزهی خودش تمایز میکند.
از دیگر ویژگیهایی که کتاب دارد این است که تاریخ مصرف ندارد. نکتهای بسیار مهم که در عصر حاضر که دورهی انفجار ورودی اطلاعات به مغز و ذهن ماست و دورهی شتاب حائز اهمیت است برخلاف این دوره که همه چیز زودگذر است، کتاب ماندگاری دارد. پرتاب فیل... از آن دست کتابهایی است که میتوان بهراحتی و بدون ترس به هر علاقمند به کتاب، داستان و طنز پیشنهادش کرد.