بچه ها خیلی بیشتر از بزرگترها نسبت به دارو حساس هستند. اگر میزان دارو غلط باشد یا در وقت اشتباهی داده شود، حتی داروهای بی خطر و بدون نسخه نیز می توانند بی اثر یا خطرناک شوند. در اینجا شما را راهنمایی می کنیم که چطور با اطمینان به کودک خود دارو بدهید.
از متخصص بپرسید
درباره دارویی که به کودک می دهید با داروساز یا پزشکتان صحبت کنید. اگر دارویی با نسخه پزشک دارید، بپرسید دقیقا این دارو برای چیست و چه عوارض جانبی ممکن است داشته باشد. بدانید که در طول چه مدتی باید آثار آن را ببینید و تا چه زمانی باید مصرف شود.
آیا با داروهای دیگری که کودک مصرف می کند تداخلی دارد یا نه؟ و اگر یک نوبت دارو را فراموش کردید چه باید بکنید؟ آیا باید دارو را در یخچال و یا دور از گرما و نور آفتاب قرار دهید؟ آیا می توانید آن را با غذا مخلوط کنید، یا در حین مصرف این دارو باید از برخی غذاهای خاص پرهیز کنید؟
برخی از داروها را باید بعد از غذا مصرف کرد و یا برعکس آنها را روی معده خالی خورد. بعضی داروها اگر به همراه غذاهای خاصی مصرف شوند بهتر جذب بدن می شوند.
احتیاط های دیگری نیز هستند که باید رعایت شوند، مثلا آیا در زمان مصرف این دارو باید کودک را دور از تابش آفتاب نگه داشت؟ قبل از اینکه به خانه برگردید، مطمئن باشید میزان و زمان مصرف دارو را کاملا متوجه شده اید.
اگر از داروهای بدون نسخه استفاده می کنید، از پزشک یا داروساز بپرسید که آیا مصرف آن برای کودک مانعی ندارد. اگر روی بسته آن میزان قابل مصرف برای کودکان را ذکر نکرده است، آن دارو مناسب کودکان نیست. و باز هم درباره عوارض جانبی آن و تداخل با داروهای دیگر سوال بپرسید.
و همچنین حتما با پزشک یا داروساز درباره هر حساسیت و آلرژی که کودکتان دارد صحبت کنید.
دارو را به میزان صحیح استفاده کنید
اکثر والدین در اینکه بفهمند چه میزان دارو به کودک داده اند مشکل دارند. پس اگر این موضوع شما را هم گیج و دستپاچه کرده است بدانید که تنها نیستید. چطور می توانید مطمئن شوید که کودک میزان مورد نیاز دارویش را مصرف کرده است؟ حتما برچسب روی دارو را به دقت بخوانید. وقتی آن را می خرید یا داروی جدیدی را استفاده می کنید، زمانی که می خواهید آن را به کودک بدهید و وقتی که آن را در قاشق می ریزید خوب دقت کنید. حتما راهنمای روی بسته دارو را با دقت بخوانید تا مطمئن شوید کودک شما میزان درست دارو را نسبت به وزن و سنش مصرف می کند. اگر متوجه دستور مصرف آن نمی شوید با پزشک تماس بگیرید. چند نکته مهم دیگر که باید آنها را به خاطر بسپارید:
اعداد روی دستور مصرف دارو را به دقت بخوانید که تصادفا دو برابر یا نصف میزان لازم را استفاده نکنید. وقتی که عجله دارید ممکن است خیلی راحت "یک دوم " را "دو " ببینید. خواندن دستور مصرف و اندازه گرفتن دارو را در نور مناسب انجام دهید.
این را بدانید که داروهای بدون نسخه برای کودکان، مثل استامینوفن کودکان محلول هستند. (از همان میزان برای کودک بزرگتر استفاده نکنید)
وزن کودک خود را بدانید. برخی میزان های مصرف دارو بر اساس وزن کودک و برخی بر اساس وزن و سن کودک بیان شده اند. می توانید وزن کودک خود را روی یک تکه کاغذ بنویسید و آن را روی کابینت داروها بچسبانید. نگران نباشید که آخرین باری که وزن کودک را اندازه گرفته اید چند هفته پیش بوده است. وزنی که آخرین بار در ویزیت دکتر داشته است را حساب کنید. می توانید کودک را با خود روی ترازوی خانگی نگه دارید و سپس وزن خود را از آن کم کنید تا وزن کودک را محاسبه کنید.
اگر روی برچسب بسته دارو نوشته است قبل از مصرف خوب آن را تکان دهید حتما این کار را انجام دهید. با این کار مطمئن می شوید که تمام محتویات آن کاملا به طور مساوی تقسیم شده است و کودک بیشتر یا کمتر از حد لازم دارو دریافت نکرده است.
قاشق مرباخوری و قاشق غذاخوری را با هم اشتباه نگیرید. در هر حال اغلب برای هیچ دارویی به قاشق غذاخوری احتیاج نیست، پس از قاشق چایخوری استفاده کنید.
برای تغییر و تبدیل اندازه محاسبات ذهنی انجام ندهید. اگر در نسخه گفته شده است دو قاشق مرباخوری، ولی سرنگ یا قطره چکان داروی شما علامتی برای اندازه قاشق مرباخوری ندارد، بهترین حدس خود را محاسبه نکنید. اینبار از قاشق استفاده کنید و برای دفعات بعد یک سرنگ یا قطره چکان مدرج مناسب بگیرید. به یاد داشته باشید که: یک میلی لیتر= یک سی سی. و یک قاشق مرباخوری= پنج سی سی است.
هرگز بیش از آنچه که در نسخه و یا برچسب روی دارو گفته شده است به کودک دارو ندهید. حتی اگر سرماخوردگی شدید، عفونت گوش، گلو درد، یا تب دارد، داروی بیشتر بهتر نیست. میزان مصرف دارو بر اساس مقداری است که مطمئن است نه بر اساس شدت بیماری.
اگر متوجه عوارض جانبی پیش بینی نشده ای شدید حتما با پزشک تماس بگیرید.
اگر اشتباه کردید و کمی بیشتر از میزان لازم دارو دادید، خطر طولانی مدتی نخواهد داشت ولی باز هم با پزشک تماس بگیرید.
اگر بنابر برخی دلایل مثل برگرداندن و استفراغ کودک نمی تواند مقدار صحیح دارو را بخورد، پزشک را در جریان بگذارید. دکتر احتمالا روش دیگری را انتخاب می کند تا مطمئن باشد کودک درمان مورد نیازش را دریافت کرده است. (مثل تزریق یا شیاف).
نکته آخر اینکه، نسخه کودک دیگر، یا نسخه ای قدیمی، یا آسپرین که می تواند بیماری های خطرناکی را به دنبال داشته باشد به کودک خود ندهید.
نکته مهم شیوه خوراندن دارو به کودک است
یکی از بهترین راه هایی که می تواند کمک کند تا از میزان دارویی که به کودک می دهید مطمئن باشید، استفاده از وسیله مناسب است. به این معنا که قاشق آشپزخانه را سر جایش قرار دهید (زیرا قاشق های آشپزخانه اندازه های متفاوتی دارند) و از قاشق، قطره چکان یا فنجان مخصوص دارو و یا سرنگ دهانی که برای اندازه گیری دقیق و مصرف درست دارو طراحی شده اند استفاده کنید. بهترین روش استفاده از سرنگ دهانی پلاستیکی، مدرج با اندازه گیری های مختلف می باشد. کاربرد سرنگ از قاشق برای بچه ها بهتر است، زیرا می توانید مطمئن باشید که تمام مقدار دارو را در دهان و حلق کودک ریخته اید و آنها را خورده است. اگر از قطره چکان استفاده می کنید و کودک سعی می کند دارو را بیرون بریزد، از انگشت خود برای باز نگه داشتن دهان او استفاده کنید و سعی کنید دارو را در یکی از لپ های او بچکانید. و تا زمانی که تمام دارو را می بلعد انگشت خود را در دهانش نگه دارید. در اینصورت دارو به جای بیرون ریختن از گلویش پایین می رود.
زمان مناسب، مهم ترین اصل است
برچسب روی دارو را با دقت بخوانید و ببینید هر چند وقت یکبار باید دارو را به کودک بدهید. اگر نوشته است "چهار بار در روز" به کودک چهار بار در طول ساعات بیداری اش دارو دهید (نیازی نیست او را برای هر نوبت از خواب بیدار کنید). ولی اگر نوشته است " هر شش ساعت یک بار" باید ببینید در چه ساعاتی باید دارو را به کودک بدهید، چه خواب باشد و چه بیدار. اگر دارویی با نسخه پزشک دارید درباره آن از پزشک سوال کنید و اگر داروی بدون نسخه ای می گیرید با داروساز صحبت کنید. به یاد داشته باشید که دستور صحیح دارو را دنبال کنید. آیا لازم است آن را همراه غذا بدهید و یا روی شکم خالی، و آیا باید از خوردن غذای خاصی در آن زمان پرهیز کرد یا به همراه غذای خاصی دارو را مصرف کرد. اگر مدت زیادی است که دارویی را به کودک می دهید ولی به نظرتان می رسد به نتیجه ای نمی رسد، دستور آن را دوباره چک کنید. اگر علائم بیماری او بهبود پیدا نمی کند، مصرف دارو بیشتر از زمان تجویز شده تاثیری نخواهد داشت. در این زمان باید با پزشک خود صحبت کنید. از سوی دیگر، حتما برای آنتی بیوتیک ها تا پایان زمان تجویز شده توسط دکتر مصرف دارو را ادامه دهید، حتی اگر به نظر برسد کودک کاملا خوب شده است. در غیر این صورت نمی توانید مطمئن باشید که عفونت میکروبی کاملا از بین رفته است.
به خوردن دارو کمک کنید
ممکن است کودک در برابر خوردن دارو مقاومت کند، مخصوصا اگر دارو طعم خوبی نداشته باشد. اگر چنین علتی دارد، می توانید از داروساز بخواهید تا یک طعم دهنده برای مخلوط کردن با دارو به شما بدهد (که می تواند طعم های متفاوتی به دارو بدهد) تا آن را خوش طعم تر بکند. با این حال دارو را در شیشه شیر یا لیوان آبمیوه مخلوط نکنید. اگر کودک کل محتویات آن را ننوشد، دارو را به میزان لازم مصرف نکرده است. اگر کودکتان به سن غذا خوردن رسیده است، راه دیگر این است که از پزشک بخواهید دارو را بصورت قرص به شما بدهد. در اینصورت می توانید آن را له کنید و با یک قاشق ماست و یا پوره سیب مخلوط کنید. به هنگام دادن دارو با خوش رویی این کار را انجام دهید ولی هرگز دارو را "آبنبات" ننامید. با این گفته می توانید او را به خوردن دارو تشویق کنید ولی این روش عواقب خوبی به دنبال ندارد. اگر کودک زمانی به شیشه دارو دسترسی پیدا کند ممکن است بخواهد آن را تا ته بخورد.
داروها را در جای امنی قرار دهید
سعی کنید داروها را در جعبه های اصلی خود نگه داری کنید، مگر اینکه برچسب دستور مصرف روی شیشه چسبیده باشد. اگر برچسب و دستور مصرف دارو را گم کردید آن را دور بیاندازید. دقیقترین احتمالات شما در مورد آن نیز به ریسک مصرفش نمی ارزد.
لازم است که بسیاری از آنتی بیوتیک ها (و برخی داروهای دیگر) را در یخچال نگه داری کنید. بعضی داروها را می توان برای مدت چند دقیقه بیرون روی کابینت و یا هنگام بیرون رفتن در کیف نگه داشت. بعضی داروها را باید بطور مداوم چه در خانه و چه هنگام بیرون رفتن خنک نگه داشت.
از داروساز بخواهید که روش نگه داری دارو را کاملا برای شما توضیح دهد. داروهایی که احتیاج به یخچال ندارند را در مکان خشک و خنک نگه دارید. آنها را در کمد دارویی خود در حمام نگه ندارید زیرا محیط گرم و مرطوبی دارد.
دکتر علی ابراهیمی متخصص کودکان و نوزادان با ۲۸ سال سابقه طبابت که در سالهای قبل سایتی آموزشی برای خانمها و علاقمندان به کودکان داشتم که توسط این پلتفرم در قالبی جدید خواهان احیای آن هستم