فرض کنید قرار است از خانه بروید یک مهمانی.
ماشین خودتان را برمیدارید، تا مقصد خودتان رانندگی میکنید، چند ساعت آنجا هستید و موقع برگشت متوجه میشوید که دیگر شرایط رانندگی ندارید.
شاید خستهاید.
شاید چیزی نوشیدهاید.
شاید دارویی مصرف کردهاید.
یا شاید فقط ساعت از نیمهشب گذشته و ترجیح میدهید پشت فرمان ننشینید.
در این شرایط معمولاً دو انتخاب به ذهن میرسد:
ماشین را همانجا بگذارید و تاکسی اینترنتی بگیرید.
یا اصلاً از ابتدا با تاکسی اینترنتی بروید و ماشین را در خانه بگذارید.
اما یک گزینه سوم هم وجود دارد:
ماشین همان ماشین شما بماند؛ فقط برای بخشی از مسیر، شخص دیگری آن را براند.
این دقیقاً جایی است که مفهوم «راننده جایگزین» معنا پیدا میکند.
چرا باید برای کل مسیر هزینه حملونقل بدهیم؟
یکی از تفاوتهای جالب بین تاکسی اینترنتی و راننده جایگزین این است که این دو سرویس لزوماً یک نیاز یکسان را برطرف نمیکنند.
وقتی تاکسی اینترنتی میگیریم، عملاً برای جابهجایی خودمان و دیگران، یک خودروی دیگر سفارش میدهیم.
اما اگر خودروی خودمان را داشته باشیم، ممکن است فقط راننده کم داشته باشیم.
این دو مسئله از نظر اقتصادی هم یکسان نیستند.
فرض کنید مسیر رفت را کاملاً راحت هستید و خودتان رانندگی میکنید.
چرا باید برای کل رفتوبرگشت، از ابتدا هزینه یک سرویس حملونقل دیگر را بپردازید؟
اگر فقط برگشت برایتان مسئله است، منطقیتر است همان قسمت از سفر را حل کنید.
مثلاً:
خانه → مهمانی: رانندگی با خودروی شخصی
مهمانی → خانه: رانندگی با خودروی شخصی توسط راننده دش
در این مدل، شما برای کل سفر سرویس حملونقل نگرفتهاید.
فقط برای قسمتی که به آن نیاز داشتهاید، راننده گرفتهاید.
حتی لازم نیست راننده دش تمام مسیر را براند
این قسمت شاید مهمترین تفاوت باشد.
فرض کنید از تهران به شهری در اطراف تهران رفتهاید.
تا بخش زیادی از مسیر حالتان خوب است و خودتان رانندگی میکنید.
اما در نیمه دوم مسیر خسته میشوید.
لازم نیست حتماً از همان ابتدای سفر راننده بگیرید.
میتوانید بخشی از مسیر را خودتان رانندگی کنید و از جایی که دیگر نمیخواهید یا نباید پشت فرمان باشید، راننده جایگزین وارد ماجرا شود.
البته اجرای این مدل در عمل به هماهنگی محل تحویل خودرو و شرایط سرویس بستگی دارد؛ اما از نظر مدل استفاده، نکته مهم این است که نیاز به راننده الزاماً به معنی نیاز به راننده برای تمام سفر نیست.
و این همان چیزی است که مدل راننده جایگزین را از یک سرویس حملونقل معمولی جدا میکند.
یک مثال سادهتر
فرض کنید ساعت ۶ عصر باید به یک قرار برسید.
خودتان رانندگی میکنید.
ساعت ۱۰ شب قرار است برگردید، اما احتمال میدهید آن موقع خسته باشید یا به هر دلیلی شرایط رانندگی مناسب نباشد
دو راه دارید:
راه اول: از همان ابتدا ماشین را نبرید و رفتوبرگشت را با تاکسی اینترنتی انجام دهید.
راه دوم: با ماشین خودتان بروید و برای برگشت راننده بگیرید.
در راه دوم، خودرو همچنان در اختیار شماست، وسایلتان داخل همان خودروست و لازم نیست بعداً برای برداشتن ماشین برگردید.
در واقع شما به جای خریدن یک «سفر کامل»، فقط چیزی را میخرید که در آن لحظه کم دارید:
راننده.
این موضوع فقط درباره قیمت نیست
البته نمیشود گفت دش همیشه و در هر مسیری ارزانتر از تاکسی اینترنتی است.
هزینه به مسافت، زمان، شرایط سفر و تعرفه هر سرویس بستگی دارد.
بنابراین مقایسه درست این نیست که بگوییم:
«دش همیشه ارزانتر است.»
مقایسه واقعی این است:
آیا من واقعاً به یک وسیله نقلیه جدید نیاز دارم، یا فقط برای بخشی از مسیر به راننده نیاز دارم؟
اگر پاسخ سؤال دوم باشد، مدل اقتصادی کاملاً متفاوت میشود.
مثلاً کسی که فقط در مسیر برگشت نمیتواند رانندگی کند، شاید نیازی نداشته باشد برای مسیر رفت هم هزینه تاکسی بدهد.
کسی که فقط بعد از چند ساعت رانندگی خسته شده، شاید نیازی نداشته باشد کل سفر را با وسیله دیگری انجام دهد.
و کسی که چند ساعت ماشینش را در مقصد لازم دارد، شاید ترجیح دهد اصلاً ماشین را در خانه نگذارد.
خودرو داریم؛ چرا همیشه باید جایگزینش کنیم؟
این سؤال برای من جالبتر از بحث قیمت است.
ما سالهاست به حملونقل اینطور نگاه میکنیم:
«اگر نتوانستی رانندگی کنی، یک ماشین دیگر بگیر.»
اما همیشه مشکل، نبودن ماشین نیست.
گاهی ماشین دقیقاً همان چیزی است که میخواهیم.
مشکل فقط این است که در آن لحظه نمیخواهیم خودمان رانندگی کنیم.
اینجاست که تفکیک «خودرو» از «راننده» اهمیت پیدا میکند.
خودرو میتواند مال شما باشد.
مسیر میتواند مسیر شما باشد.
مقصد میتواند مقصد شما باشد.
فقط راننده میتواند برای مدتی شخص دیگری باشد.
مدل استفاده از دش میتواند خیلی منعطفتر باشد
شاید جذابترین بخش ماجرا همین باشد.
دش قرار نیست لزوماً جایگزین تمام سفرهای شما شود.
ممکن است فقط:
* برگشت یک مهمانی باشد.
* بخشی از یک مسیر طولانی باشد.
* مسیر برگشت از یک سفر باشد.
* رفتوبرگشت یک مراجعه پزشکی باشد.
* یا چند ساعت مشخصی باشد که نمیخواهید پشت فرمان باشید.
این انعطاف، یکی از تفاوتهای اصلی مدل «راننده برای خودروی شخصی» با مدل سنتی حملونقل است.
قرار نیست هر بار که رانندگی نمیکنید، خودرویتان را کنار بگذارید.
گاهی کافی است فقط راننده را عوض کنید.
و این دقیقاً ایدهای است که دش روی آن ساخته شده:
**خودرو برای شماست؛ هر وقت نمیتوانید یا نمیخواهید خودتان رانندگی کنید، راننده جایگزین داشته باشید.**