دنیا دیگر آن دنیایی نیست که یک مدل کسبوکار میتوانست سالها بدون تغییر به کارش ادامه دهد.
هر روز یک ابزار جدید معرفی میشود.
یک سرویس جدید به وجود میآید.
یک شغل جدید شکل میگیرد.
یک تکنولوژی، کاری را که قبلاً چند ساعت زمان میبرد، در چند دقیقه انجام میدهد.
و همزمان، بعضی کسبوکارها و حتی بعضی شغلها آرامآرام از بین میروند.
در چنین شرایطی، فقط «باهوش بودن» کافی نیست.
باید بتوانی تغییر را زود تشخیص بدهی و از آن استفاده کنی.
اما اینجا یک مشکل وجود دارد.
هر تغییر و نوآوری یک ریسک هم با خودش میآورد.
برای امتحان کردن چیزهای جدید باید هزینه بدهیم؟
گاهی بله.
ممکن است برای امتحان کردن یک ایده، پول خرج کنیم.
ممکن است ماهها وقت بگذاریم.
ممکن است یک کسبوکار راه بیندازیم و شکست بخوریم.
حتی ممکن است چیزی بخریم که بعداً بفهمیم اصلاً به کارمان نمیآید.
به همین دلیل خیلی از آدمها با وجود اینکه تغییر را میبینند، ترجیح میدهند همان مسیر قبلی را ادامه دهند.
نه لزوماً چون تغییر را دوست ندارند.
چون هزینهی اشتباه کردن برایشان زیاد است.
اما گاهی مدلهایی به وجود میآیند که این معادله را کمی تغییر میدهند.
مدلهایی که برای تجربه کردنشان لازم نیست از همان ابتدا سرمایه زیادی کنار بگذاری.
فقط کافی است در زندگی روزمرهات با آنها مواجه شوی و ببینی آیا واقعاً مسئلهای را حل میکنند یا نه.
وقتی نوآوری وارد زندگی روزمره میشود
به نظرم یکی از جذابترین شکلهای نوآوری همین است.
چیزی که لازم نیست برایش یک تصمیم بزرگ بگیری.
قرار نیست حتماً یک اپلیکیشن جدید بخری.
قرار نیست در یک دوره آموزشی چند میلیون تومان هزینه کنی.
قرار نیست برای امتحان کردنش کسبوکارت را تغییر بدهی.
گاهی یک سرویس میتواند بخشی از یک مشکل روزمره را حل کند و اگر واقعاً خوب طراحی شده باشد، حتی باعث شود زمان یا هزینهای را که قبلاً از دست میدادی، بهتر مدیریت کنی.
و گاهی حتی یک طرف دیگر ماجرا میتواند از همان سرویس درآمد کسب کند.
اینجاست که مدلهای پلتفرمی جذاب میشوند.
یک مثال جالب: رانندگی
فرض کنیم ماشین داری.
اما امروز نمیتوانی یا نباید خودت رانندگی کنی.
مثلاً بعد از یک سفر طولانی خستهای.
یا موقتاً به دلیل یک شرایط پزشکی نباید رانندگی کنی.
یا به هر دلیل دیگری ترجیح میدهی شخص دیگری پشت فرمان باشد.
راهحل معمول چیست؟
تاکسی بگیری.
اما در این حالت خودت به مقصد میرسی و ماشینت جایی که بوده باقی میماند.
اگر ماشین هم باید با تو به مقصد برسد چه؟
اینجاست که یک مدل متفاوت شکل میگیرد:
به جای اینکه ماشین دیگری پیدا کنی، راننده پیدا کن.
یعنی خودرو برای خودت است، اما رانندگی را شخص دیگری انجام میدهد.
اینجا یک طرف دیگر ماجرا هم وجود دارد
این مدل فقط برای صاحب خودرو جالب نیست.
برای کسی که مهارت رانندگی دارد اما لزوماً نمیخواهد هر روز در یک شغل سنتی رانندگی کند هم میتواند یک فرصت باشد.
او به جای اینکه الزاماً خودرو داشته باشد، میتواند مهارت و زمان خودش را به خدمت تبدیل کند.
یعنی یک دارایی که از قبل داشته:
مهارت رانندگی
میتواند تبدیل به یک منبع درآمد شود.
این دقیقاً یکی از ویژگیهای جالب اقتصاد پلتفرمی است:
گاهی پلتفرم قرار نیست یک دارایی جدید در اختیار تو بگذارد.
فقط باید بتواند داراییای که همین حالا داری را به فرصت تبدیل کند.
و اینجاست که به «دش» میرسیم
یک استارتاپ ایرانی به نام دش (Dash) روی همین ایده کار میکند.
دش سرویس حملونقل با خودروی خودش نیست.
یعنی قرار نیست برای تو ماشین بفرستد.
ایده سادهتر است:
خودرو برای توست؛ راننده را دش فراهم میکند.
برای صاحب خودرو، این یعنی در موقعیتهایی که خودش نمیتواند یا نباید رانندگی کند، یک گزینه دیگر دارد.
برای راننده، یعنی میتواند از مهارت رانندگی خودش برای انجام سفر با خودروی مشتری درآمد کسب کند.
البته هر ایده جدیدی ارزشمند نیست.
و صرفاً اینکه یک استارتاپ اسمش را «نوآوری» گذاشته، به معنی خوب بودنش نیست.
بهترین کار این است که خودمان تحقیق کنیم.
ببینیم چه خدمتی ارائه میکند.
چه مشکلی را حل میکند.
چه ریسکهایی دارد.
فرایندش چگونه است.
و اصلاً آیا در زندگی واقعی به درد ما میخورد یا نه.
لازم نیست همیشه به حرف دیگران اکتفا کنیم.
اینترنت این امکان را به ما داده که قبل از قضاوت، خودمان تحقیق کنیم.
اگر کنجکاوید ببینید دش دقیقاً چه کاری انجام میدهد، میتوانید صفحهاش را در اینستاگرام ببینید:@dashh.ir
شاید این فقط یک سرویس جدید باشد.
شاید هم نمونهای از همان چیزی باشد که در دنیای امروز بیشتر از همیشه به آن نیاز داریم:
توانایی استفاده از امکانات جدید، بدون اینکه لزوماً برای هر تجربهای سرمایه بزرگی را به خطر بیندازیم.
دنیا قرار نیست برای ما صبر کند.
سؤال این نیست
که آیا تغییر اتفاق میافتد یا نه.
سؤال این است که وقتی تغییر اتفاق افتاد، ما جزو کسانی هستیم که فقط تماشایش میکنند یا کسانی که بلدند از آن استفاده کنند؟**