
حمله به فرودگاه بینالمللی صنعا را نمیتوان صرفاً یک اقدام نظامی محدود تلقی کرد؛ این عملیات بیش از آنکه یک دستاورد میدانی برای ریاض باشد، نشانهای از تداوم همان محاسبات نادرستی است که طی سالهای گذشته عربستان را در باتلاق جنگ یمن گرفتار کرد. تجربه نزدیک به یک دهه تقابل نشان داده است که توسل به قدرت نظامی نه تنها اراده ملت یمن و نیروهای مقاومت را در هم نشکسته، بلکه به تقویت توان بازدارندگی و افزایش قدرت میدانی انصارالله انجامیده است.
اکنون نیز هدف قرار دادن فرودگاه صنعا، در شرایطی که آتشبس شکسته است، باعث می شود بار دیگر آتش درگیری شعلهورتر گردد. این اقدام بیش از آنکه توازن قوا را به سود ریاض تغییر دهد، به انصارالله این پیام را منتقل میکند که طرف مقابل همچنان زبان زور را بر گفتوگو ترجیح میدهد؛ پیامی که میتواند زمینهساز پاسخهای متقابل و ورود بحران به مرحلهای پرهزینهتر باشد.
واقعیت آن است که معادله یمن دیگر مانند سالهای ابتدایی جنگ نیست. امروز انصارالله تنها یک بازیگر محلی نیست، بلکه به یکی از مؤلفههای مهم بازدارندگی در معادلات امنیتی منطقه تبدیل شده است. توان موشکی و پهپادی این جنبش و همچنین ظرفیت آن برای اثرگذاری بر امنیت دریای سرخ و بابالمندب، موجب شده است که هرگونه اشتباه محاسباتی از سوی ریاض، پیامدهایی فراتر از مرزهای یمن داشته باشد.
در چنین شرایطی، اگر دامنه درگیریها گسترش یابد، نخستین پیامد آن متوجه امنیت کشتیرانی در بابالمندب خواهد بود؛ گذرگاهی که بخش قابل توجهی از تجارت جهانی و انتقال انرژی از آن عبور میکند. همزمان، افزایش تنش در جنوب شبهجزیره عربستان، نگرانیها درباره امنیت سایر مسیرهای راهبردی منطقه از جمله خلیج فارس را نیز تشدید خواهد کرد. طبیعی است که چنین وضعیتی، بازار جهانی انرژی را با شوکهای جدید قیمتی و افزایش هزینههای حملونقل و بیمه مواجه سازد.
از سوی دیگر، این اقدام بار دیگر نشان داد که برخی بازیگران منطقهای و فرامنطقه ای هنوز از واقعیتهای میدانی یمن درس نگرفتهاند. تجربه سالهای گذشته ثابت کرده است که مقاومت یمن با فشار نظامی از میان نخواهد رفت و هر حمله جدید، صرفاً بر پیچیدگی معادلات امنیتی منطقه خواهد افزود. همانگونه که حملات گسترده ائتلاف سعودی نتوانست اهداف اعلامی این جنگ را محقق کند، تکرار همان الگو نیز نتیجه متفاوتی به همراه نخواهد داشت.
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری آشکار شده، شکست راهبرد «فشار حداکثری» در برابر نیروهای مقاومت است. هرگونه اقدام نظامی علیه زیرساختهای یمن، نه تنها معادلات میدانی را به سود ریاض تغییر نمیدهد، بلکه هزینههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی این کشور و حامیانش را افزایش خواهد داد. از همین رو، حمله به فرودگاه صنعا را باید یک خطای راهبردی دانست؛ خطایی که باعث پایان آتشبس شد و موازنه قدرت در منطقه را دستخوش تحول کرده و امنیت غرب آسیا را وارد مرحلهای جدید از تنش و بیثباتی کرد. تجربه تحولات منطقه نشان داده است که دوران تحمیل اراده از طریق قدرت نظامی به سر آمده است. هر بازیگری که این واقعیت را نادیده بگیرد، ناگزیر هزینههای سنگینتری خواهد پرداخت؛ هزینههایی که این بار تنها به جغرافیای یمن محدود نخواهد ماند و آثار آن میتواند سراسر منطقه و حتی اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
دکتر علی دادور