خارش پوست یا عفونت بعد از استخر همیشه اتفاقی نیست؛ ببینید کدام بیماری‌ها در استخر منتقل میشوند و چطور خطر ابتلا را کم کنید.
شنا یکی از بهترین ورزش‌ها و تفریح‌های تابستانی است، اما اگر اصول بهداشتی در استخر رعایت نشود، احتمال انتقال برخی بیماری‌های عفونی، پوستی و گوارشی وجود دارد. شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که چه بیماری هایی از استخر منتقل میشوند و آیا وجود کلر برای از بین بردن همه میکروب‌ها کافی است یا خیر. در این مقاله به بررسی بیماری‌های قابل انتقال از استخر، راه‌های انتقال، علائم، روش‌های پیشگیری و باورهای رایج می‌پردازیم تا با آگاهی بیشتری از این محیط استفاده کنید.
شنا در یک استخر تمیز و استاندارد معمولا نگرانی خاصی ایجاد نمی‌کند، اما زمانی که کیفیت آب، نظافت محیط یا بهداشت شناگران نادیده گرفته شود، احتمال انتقال برخی عفونت‌ها افزایش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، بعضی از بیماری‌های ناشی از آب استخر می‌توانند از طریق بلعیدن ناخواسته آب، تماس با سطوح مرطوب یا ورود میکروب‌ها از راه زخم‌های باز به بدن منتقل شوند.
البته همه مشکلاتی که بعد از شنا تجربه می‌کنیم، به معنی ابتلا به یک بیماری عفونی نیست. برای مثال، سوزش چشم، خشکی پوست یا سرفه بعد از شنا در بسیاری از موارد به دلیل تماس با کلر یا ترکیبات حاصل از آن ایجاد میشود و ارتباطی با انتقال میکروب ندارد.
به همین دلیل، علاوه‌بر رعایت بهداشت فردی، انتخاب یک مجموعه معتبر نیز اهمیت زیادی دارد. اگر قصد خرید بلیط استخر را دارید، بهتر است استخری را انتخاب کنید که کیفیت آب، سیستم تصفیه و نظافت محیط آن به‌طور منظم کنترل میشود، زیرا این موضوع نقش مهمی در کاهش احتمال انتقال بیماری‌ها دارد.
بیماری‌هایی که از استخر منتقل میشوند، همگی منشا یکسانی ندارند. به همین دلیل، بیماری‌های عفونی استخر را می‌توان در چند گروه اصلی شامل بیماری‌های گوارشی، پوستی، چشمی، گوشی و تنفسی دسته‌بندی کرد. جدول زیر، رایج‌ترین بیماری‌ها، عامل ایجادکننده، مسیر انتقال و مهم‌ترین علائم آن‌ها را نشان می‌دهد.
بیشتر افراد تصور می‌کنند که تمام بیماری‌های استخر فقط از طریق آب منتقل میشوند، درحالی‌که این تصور کاملا درست نیست. به همین دلیل، آشنایی با مسیر انتقال بیماری‌ها به پیشگیری از آن‌ها کمک زیادی می‌کند.
شایع‌ترین راه انتقال بیماری‌های گوارشی، بلعیدن ناخواسته آب استخر است. اگر آب به مدفوع فرد آلوده، باکتری یا انگل‌هایی مانند کریپتوسپوریدیوم و ژیاردیا آلوده باشد، حتی مقدار کمی از آن می‌تواند باعث بروز علائمی مانند اسهال، دل‌درد، تهوع و استفراغ شود.
همه آلودگی‌ها داخل آب استخر نیستند. کف رختکن، دوش‌ها، اطراف استخر و دمپایی‌های مشترک، محیط مناسبی برای رشد قارچ‌ها و برخی ویروس‌ها هستند. به همین دلیل، بسیاری از بیماری‌های پوستی استخر مانند قارچ پا یا زگیل کف پا، بیشتر از طریق تماس با این سطوح منتقل میشوند تا خود آب استخر.
اگر روی پوست بریدگی، خراش یا زخم باز وجود داشته باشد، باکتری‌ها راحت‌تر می‌توانند وارد بدن شوند و احتمال ایجاد عفونت افزایش پیدا کند. به همین دلیل توصیه میشود تا زمان بهبود زخم، از ورود به استخر خودداری یا در صورت ضرورت، از پانسمان ضدآب استفاده کنید.
ماندن آب داخل مجرای گوش، محیط مناسبی برای رشد برخی باکتری‌ها ایجاد می‌کند. به همین دلیل ممکن است بعد از شنا، عفونت گوش خارجی یا همان «گوش شناگران» ایجاد شود و این مشکل معمولا با درد، خارش و احساس گرفتگی گوش همراه است.
در برخی استخرها، به‌ویژه جکوزی‌ها یا استخرهای آب گرم که تهویه مناسبی ندارند، استنشاق قطرات ریز آب یا بخار آلوده می‌تواند باعث انتقال برخی عفونت‌های تنفسی مانند بیماری لژیونر شود. البته این نوع انتقال نسبت به سایر مسیرها شیوع بسیار کمتری دارد.
هر قرمزی یا خارشی که بعد از شنا ظاهر میشود، نشانه ابتلا به عفونت نیست. تماس طولانی با کلر می‌تواند چربی طبیعی پوست را کاهش دهد و باعث خشکی، سوزش، خارش یا التهاب موقت شود. این علائم معمولا مدت کوتاهی پس از شنا ایجاد میشوند و با دوش گرفتن، استفاده از مرطوب‌کننده و قطع تماس با آب کلردار به‌تدریج کاهش پیدا می‌کنند.
در مقابل، بیماری‌های پوستی استخر ممکن است با نشانه‌هایی مانند پوسته‌ریزی مداوم، ضایعات حلقه‌ای، زگیل، جوش‌های چرکی یا برجستگی‌هایی همراه باشند که طی چند روز از بین نمی‌روند. این مشکلات زمانی ایجاد میشوند که قارچ‌ها، ویروس‌ها یا میکروب‌های آب استخر و محیط‌های مرطوب اطراف آن، پوست را درگیر کنند. گسترش ضایعات، افزایش درد، ترشح، تورم یا باقی ماندن علائم برای چند روز از نشانه‌هایی است که نیاز به بررسی پزشک دارد.
بنابراین، زمان شروع و ماندگاری علائم می‌تواند به تشخیص اولیه کمک کند. تحریک ناشی از کلر معمولا زودتر ظاهر میشود و موقتی است، اما عفونت‌های پوستی ممکن است چند روز یا حتی چند هفته بعد مشخص شوند و بدون درمان ادامه پیدا کنند.
قارچ پوستی یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که بعد از استفاده از استخرهای عمومی گزارش میشود. برخلاف تصور بسیاری از افراد، این عفونت‌ها معمولا به دلیل خود آب استخر ایجاد نمی‌شوند، بلکه بیشتر در محیط‌های گرم و مرطوب مانند رختکن، دوش‌ها و اطراف استخر رشد می‌کنند. راه رفتن با پای برهنه روی این سطوح، یکی از مهم‌ترین دلایل ابتلا به عفونت‌های قارچی است.
قارچ پا یا پای ورزشکار شایع‌ترین نوع این عفونت محسوب میشود و معمولا با خارش، پوسته‌پوسته شدن، ترک خوردن پوست و گاهی بوی نامطبوع بین انگشتان پا همراه است. خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده می‌توان احتمال ابتلا به این عفونت‌ها را تا حد زیادی کاهش داد:
از دمپایی شخصی در رختکن، دوش و اطراف استخر استفاده کنید.
بعد از شنا، پاها و به‌ویژه فضای بین انگشتان را کاملا خشک کنید.
لباس شنا و حوله خیس را در اولین فرصت تعویض کنید.
از استفاده مشترک از حوله، دمپایی و وسایل شخصی خودداری کنید.
اگر علائم قارچی روی پوست یا پا دارید، تا زمان درمان کامل از ورود به استخر خودداری کنید.
علائم بیماری‌های ناشی از آب استخر بسته به نوع عامل بیماری‌زا متفاوت است. اگر هر یک از علائم زیر پس از شنا ایجاد شد و طی چند روز برطرف نشد یا شدت پیدا کرد، بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.
اسهال، تهوع، استفراغ یا دل‌درد
تب یا احساس لرز
قرمزی، خارش یا پوسته‌پوسته شدن پوست
ایجاد زگیل، ضایعات حلقه‌ای یا جوش‌های چرکی روی پوست
درد، خارش، گرفتگی یا ترشح از گوش
قرمزی، سوزش، اشک‌ریزش یا ترشح چشم
سرفه، خس‌خس سینه یا تنگی نفس
خارش یا سوزش بین انگشتان پا
احساس ضعف، بی‌حالی یا کاهش اشتها در برخی عفونت‌های گوارشی
شدت این علائم در همه افراد یکسان نیست. کودکان، سالمندان، زنان باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، ممکن است علائم شدیدتری را تجربه کنند و به مراقبت پزشکی زودتر نیاز داشته باشند.
شنا در یک استخر استاندارد معمولا خطر زیادی ندارد، اما رعایت بهداشت فردی همچنان ضروری است. فرقی نمی‌کند درباره قارچ، عفونت گوش یا این موضوع جست‌وجو کرده باشید که چه بیماری هایی از استخر منتقل میشوند؛ در بیشتر موارد، چند عادت ساده می‌تواند احتمال ابتلا را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.
پیش از ورود دوش بگیرید تا عرق، چربی پوست و مواد آرایشی وارد آب نشوند.
اگر اسهال، عفونت پوستی یا زخم باز دارید، تا زمان بهبودی شنا نکنید.
در رختکن، حمام و اطراف استخر از دمپایی شخصی استفاده کنید.
کودکان را پیش از ورود به استخر به سرویس بهداشتی ببرید و پوشک آن‌ها را دور از محوطه آب تعویض کنید.
آب استخر را نبلعید.
از وسایل شخصی دیگران مانند حوله، دمپایی یا کلاه شنا استفاده نکنید.
اگر آب کدر است، بوی غیرعادی دارد یا چشم و گلویتان را به‌شدت تحریک می‌کند، از ادامه شنا خودداری کنید.
بعد از خروج از استخر
دوش بگیرید و لباس خیس را سریع تعویض کنید.
گوش‌ها را به‌آرامی خشک کنید و چیزی داخل مجرای گوش فرو نبرید.
پاها و فاصله بین انگشتان را کاملا خشک کنید.
مایو، حوله و وسایل شخصی را پس از هر بار استفاده بشویید و خشک کنید.
این اقدامات ساده، همراه با انتخاب استخری که کیفیت آب و نظافت محیط آن به‌طور منظم کنترل میشود، خطر انتقال بسیاری از عفونت‌های مرتبط با استخر را کاهش می‌دهد.
