ویرگول
ورودثبت نام
چرخ نمای اقتصاد
چرخ نمای اقتصادچرخ نما، نمایشگر چرخه‌های پنهان اقتصاد؛ هم چرخه‌های رکود و رونق جهانی و هم چرخه‌های تورمی و ارزی ایران را رصد می‌کند.
چرخ نمای اقتصاد
چرخ نمای اقتصاد
خواندن ۲۹ دقیقه·۱ ماه پیش

شمارش معکوس برای آغاز حمله زمینی انصارالله یمن به خاک عربستان سعودی

انصارالله یمن
انصارالله یمن

شمارش معکوس برای آغاز حمله زمینی انصارالله یمن به خاک عربستان سعودی

تحلیل جامع راهبردی، نظامی و ژئوپلیتیکی؛ از جنگ فرسایشی و نبرد بر سر باب‌المندب تا سناریوهای گسترش درگیری به خاک عربستان

نویسنده: فوآد شعبانی

پژوهشگر حوزه علوم راهبردی

تاریخ: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ / ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶

---

چکیده راهبردی

تحولات نظامی یمن و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۲۶ از مرحله تنش‌های پراکنده عبور کرده و وارد دوره‌ای از تشدید چندجانبه شده است. حملات انصارالله یمن به زیرساخت‌های حیاتی عربستان، حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، هدف قرار گرفتن مجموعه مرتبط با شرکت آرامکو در ظهران، تهدید به ادامه حملات علیه فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی و هم‌زمانی این تحولات با عملیات زمینی نیروهای دولت یمن با پشتیبانی عربستان، نشان می‌دهد که خطر گسترش جنگ به سطحی فراتر از منازعه داخلی یمن افزایش یافته است.

در ۹ اکتبر ۲۰۲۶، هانس گروندبرگ، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور یمن، به شورای امنیت هشدار داد که این کشور طی هفته‌های اخیر به جنگی تمام‌عیار بازگشته و درگیری‌ها در چندین جبهه گسترش یافته‌اند. او به تشدید نبردها در مناطق اطراف تعز و لحج، ضدحمله نیروهای دولت یمن در محور باب‌المندب و همچنین گسترش درگیری‌ها در مأرب، الجوف و حجه اشاره کرد. سازمان ملل همچنین از حملات مرگ‌بار انصارالله علیه زیرساخت‌های غیرنظامی و انرژی در عربستان ابراز نگرانی کرد.

در ادامه این روند، رویترز در ۱۴ اکتبر گزارش داد که انصارالله پس از حمله به مجموعه‌ای مرتبط با آرامکو در ظهران، وعده داده است حملات به فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های نفتی عربستان را تشدید کند. این خبرگزاری گزارش کرد که حمله به فرودگاه ریاض در روزهای پیش از آن دست‌کم ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشته و فعالیت فرودگاه با اختلال جدی مواجه شده است. هم‌زمان، ائتلاف تحت رهبری عربستان از رهگیری یک موشک بالستیک شلیک‌شده به‌سوی ریاض خبر داد.

بااین‌حال، یک تمایز اساسی نباید نادیده گرفته شود: افزایش توان و اراده انصارالله برای وارد کردن خسارت به عربستان، به‌خودی‌خود به معنای تصمیم قطعی این گروه برای آغاز تهاجم زمینی گسترده به خاک عربستان نیست.

حمله زمینی محدود، نفوذ مرزی، عملیات ایذایی یا تلاش برای تصرف مواضع نزدیک مرز از نظر نظامی و سیاسی با عملیاتی که هدف آن پیشروی گسترده و حفظ سرزمین در داخل عربستان باشد تفاوت دارد. هر یک از این سناریوها به سطح متفاوتی از سازمان‌دهی، پشتیبانی، نیروی انسانی و پذیرش خطر نیاز دارد.

بررسی شواهد علنی تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که خطر گسترش درگیری جدی است؛ اما شواهد منتشرشده برای اعلام قریب‌الوقوع بودن یک تهاجم زمینی گسترده انصارالله به عربستان کافی نیست. به‌نظر می‌رسد مسیر محتمل‌تر در کوتاه‌مدت، ادامه حملات دوربرد، تشدید عملیات زمینی در داخل یمن و افزایش فشار متقابل با هدف تغییر محاسبات سیاسی و نظامی ریاض باشد. بااین‌حال، اگر این چرخه از کنترل خارج شود، احتمال شکل‌گیری درگیری‌های زمینی محدود در نوار مرزی نیز افزایش خواهد یافت.

از این منظر، عنوان «شمارش معکوس» باید به‌عنوان یک فرضیه هشداردهنده و پرسش راهبردی بررسی شود، نه خبری قطعی درباره زمان آغاز یک عملیات زمینی.

---

۱. نقطه عطف اکتبر ۲۰۲۶: بازگشت جنگ یمن به مرحله تشدید راهبردی

برای درک تحولات جاری، باید یمن را نه صرفاً به‌عنوان یک منازعه داخلی، بلکه به‌عنوان بخشی از معماری امنیتی شکننده شبه‌جزیره عربستان، دریای سرخ و خلیج فارس تحلیل کرد.

جنگ یمن از سال ۲۰۱۴ و پس از گسترش کنترل انصارالله بر صنعا و مناطق وسیعی از شمال و غرب کشور وارد مرحله‌ای تازه شد. عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ در رأس ائتلافی منطقه‌ای به حمایت از دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن وارد جنگ شد. بااین‌حال، این مداخله نتوانست به حذف نظامی انصارالله یا ایجاد نظمی باثبات و مورد قبول همه بازیگران یمنی منجر شود.

آتش‌بس برقرارشده در سال ۲۰۲۲ برای مدتی سطح درگیری‌ها را کاهش داد، اما اختلافات بنیادی درباره ساختار قدرت، کنترل بنادر، مسیرهای تجاری، درآمدهای دولتی، محاصره و آینده سیاسی یمن حل‌وفصل نشد. بر اساس گزارش‌های اخیر رویترز و آسوشیتدپرس، آتش‌بس شکننده در سال ۲۰۲۶ فروپاشیده و درگیری‌های شدید از سر گرفته شده است.

در این شرایط، چند تحول به‌طور هم‌زمان اهمیت یافته‌اند.

نخست، انصارالله حملات خود به اهدافی در داخل عربستان را افزایش داده است. دوم، پیشروی‌های زمینی این گروه در مناطق ساحلی یمن و پیرامون باب‌المندب، نگرانی ریاض را درباره امنیت مسیرهای دریایی تشدید کرده است. سوم، نیروهای دولت یمن با پشتیبانی هوایی عربستان عملیات ضدحمله را آغاز کرده‌اند. چهارم، جنگ دیگر صرفاً به خطوط مقدم داخل یمن محدود نمانده و زیرساخت‌های حیاتی عربستان نیز در معرض حمله قرار گرفته‌اند.

این مجموعه تحولات نشان‌دهنده یک تغییر مهم است: طرفین دیگر تنها برای تثبیت مواضع خود در داخل یمن نمی‌جنگند؛ بلکه می‌کوشند هزینه ادامه جنگ را به حوزه‌های حساس و راهبردی طرف مقابل منتقل کنند.

بااین‌حال، گسترده‌تر شدن اهداف حملات لزوماً به معنای تغییر جنگ به یک تهاجم زمینی کلاسیک نیست. برای تشخیص نوع مرحله بعدی جنگ، باید میان هدف‌گیری راهبردی زیرساخت‌ها، عملیات محدود زمینی و تصرف پایدار سرزمین تمایز قائل شد.

۲. حملات انصارالله به عربستان چه چیزی را ثابت می‌کند؟

حمله به فرودگاه ریاض و مجموعه مرتبط با آرامکو در ظهران، از منظر نظامی و راهبردی اهمیت زیادی دارد؛ اما پیامدهای آن باید دقیق تفسیر شود.

۲.۱. گسترش دامنه تهدید به زیرساخت‌های حیاتی

فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، علاوه بر کارکرد حمل‌ونقلی، بخشی از شبکه ارتباطی و اقتصادی پایتخت عربستان است. حمله به چنین نقطه‌ای می‌تواند بر پروازهای تجاری، جابه‌جایی مسافران، فعالیت شرکت‌های هواپیمایی و ارزیابی عمومی از امنیت کشور اثر بگذارد.

رویترز در ۱۴ اکتبر گزارش داد که فرودگاه ریاض پس از حملات اخیر با محدودیت و اختلال روبه‌رو شده و مقام‌ها تعطیلی آن را تا ۱۷ اکتبر اعلام کرده‌اند. این خبرگزاری همچنین نوشت که حمله به تأسیسات آرامکو در ظهران موجب آتش‌سوزی شده است؛ درحالی‌که مقام‌های سعودی آن را محدود توصیف کردند و منابع مطلع رویترز از گسترش آتش به چند طبقه خبر دادند. بنابراین، باید میان گزارش خسارت، ارزیابی رسمی دولت و اطلاعات منابع غیررسمی تفاوت گذاشت.

در این میان، اهمیت حملات فقط در خسارت مستقیم نیست. چنین حملاتی می‌توانند این پیام را منتقل کنند که برخورداری از تجهیزات پیشرفته، هزینه‌های بالای دفاعی و همکاری امنیتی با قدرت‌های خارجی، به‌تنهایی مصونیت کامل در برابر حملات نامتقارن ایجاد نمی‌کند.

۲.۲. تضعیف احساس امنیت، حتی بدون نابودی ظرفیت نظامی

از منظر جنگ نامتقارن، لازم نیست مهاجم تمام سامانه‌های دفاعی طرف مقابل را از بین ببرد. گاهی کافی است بارها نشان دهد که می‌تواند نقاط آسیب‌پذیر را پیدا کند، هزینه دفاع را بالا ببرد و زندگی اقتصادی و روزمره را مختل سازد.

چنین اثری ممکن است از نظر روانی و سیاسی مهم باشد؛ به‌ویژه برای کشوری که در تلاش است تصویر یک محیط باثبات برای سرمایه‌گذاری، گردشگری، تجارت و اجرای برنامه‌های توسعه اقتصادی را حفظ کند.

بااین‌حال، نباید از این مسئله نتیجه گرفت که عربستان در مجموع توان دفاعی خود را از دست داده است. ناکامی در رهگیری بعضی حملات، یا عبور تعدادی از پرتابه‌ها از شبکه دفاع هوایی، به‌تنهایی وضعیت دفاع زمینی مرزها، آمادگی نیروهای رزمی یا توان عملیات متقابل عربستان را مشخص نمی‌کند.

دفاع هوایی، حفاظت از زیرساخت‌ها و مقابله با نفوذ زمینی، مأموریت‌های متفاوتی هستند. هرچند میان آنها ارتباط وجود دارد، ضعف در یک حوزه لزوماً به معنای فروپاشی حوزه دیگر نیست.

۲.۳. توانایی ضربه‌زدن با توانایی تصرف سرزمین متفاوت است

انصارالله با ترکیبی از موشک‌ها، پهپادها و شیوه‌های جنگ نامتقارن توانسته است تهدیدی فراتر از محدوده جغرافیایی تحت کنترل خود ایجاد کند. گزارش‌های اخیر نیز از استفاده این گروه از موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پهپادها در حملات علیه اهداف سعودی حکایت دارند.

اما توانایی اجرای حملات دوربرد با توانایی پیشروی زمینی در عمق خاک یک کشور بزرگ یکسان نیست.

حمله زمینی، حتی در مقیاس محدود، مستلزم آن است که نیروها بتوانند پس از ورود به منطقه هدف، ارتباط خود را حفظ کنند، نیرو و تجهیزات را پشتیبانی کنند، در برابر واکنش طرف مقابل دوام بیاورند و برای خروج، عقب‌نشینی یا گسترش عملیات تصمیم بگیرند.

بنابراین، حملات موشکی و پهپادی انصارالله ثابت می‌کند که عربستان با تهدیدی واقعی روبه‌رو است؛ اما اثبات نمی‌کند که یک عملیات زمینی گسترده برای تصرف سرزمین سعودی طراحی یا زمان‌بندی شده است.

---

۳. نبرد بر سر باب‌المندب؛ چرا یک گذرگاه دریایی به مرکز ثقل جنگ تبدیل شده است؟

یکی از مهم‌ترین تحولات سال ۲۰۲۶، افزایش اهمیت ساحل غربی یمن و مناطق پیرامون تنگه باب‌المندب است.

باب‌المندب دروازه جنوبی دریای سرخ و یکی از مسیرهای مهم کشتیرانی میان آسیا و اروپا از طریق دریای سرخ و کانال سوئز است. اهمیت این گذرگاه صرفاً به تجارت منطقه‌ای محدود نمی‌شود؛ هرگونه اختلال در آن می‌تواند مسیر حرکت نفتکش‌ها، کشتی‌های تجاری و زنجیره‌های تأمین بین‌المللی را تحت تأثیر قرار دهد.

این اهمیت در شرایطی بیشتر می‌شود که مسیرهای جایگزین یا دیگر گذرگاه‌های انرژی نیز با خطرهای امنیتی روبه‌رو باشند. رویترز در گزارش ۲ اکتبر درباره برنامه‌های عربستان برای عملیات علیه انصارالله، کنترل باب‌المندب را یکی از اهداف اصلی احتمالی عملیات توصیف کرد و نوشت که این گذرگاه، در شرایط اختلال در تنگه هرمز، اهمیتی مضاعف پیدا کرده است.

۳.۱. کنترل ساحل به معنای کنترل کامل تنگه نیست

در تحلیل نظامی باید میان چند مفهوم تفاوت گذاشت:

- کنترل مناطق ساحلی و ارتفاعات مشرف به گذرگاه؛

- استقرار نیرو در بنادر، جزایر و نقاط نزدیک به مسیر کشتیرانی؛

- توان تهدید شناورها از طریق موشک، پهپاد یا عملیات دریایی؛

- توان اعمال کنترل مستمر و پایدار بر خود گذرگاه.

این مفاهیم از نظر عملیاتی به یکدیگر مرتبط‌اند، اما مترادف نیستند.

انصارالله می‌تواند با در اختیار داشتن مناطق ساحلی، توان تهدید مسیر دریایی را افزایش دهد؛ اما این موضوع به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که این گروه کنترل کامل و بدون منازعه بر تمام پهنه باب‌المندب دارد.

۳.۲. ضدحمله نیروهای دولت یمن

در ۵ اکتبر، رویترز گزارش داد نیروهای دولت یمن با پشتیبانی حملات هوایی عربستان برای بازپس‌گیری مناطق ساحلی نزدیک باب‌المندب پیشروی کرده‌اند. مقام‌های دولت یمن از بازپس‌گیری مواضع مهم و عقب‌راندن انصارالله خبر دادند. بااین‌حال، روایت‌ها درباره میزان پیشروی و کنترل کامل منطقه یکسان نبود. در گزارش ۹ اکتبر نیز رویترز تصریح کرد که نتوانسته است ادعای پاک‌سازی کامل منطقه از نیروهای انصارالله را مستقلاً تأیید کند و نبردها در اطراف موخا و ارتفاعات مجاور ادامه داشته است.

این نکته از نظر راهبردی بسیار مهم است. وقتی یک منطقه حیاتی میان دو طرف دست‌به‌دست می‌شود یا ادعاهای متناقضی درباره کنترل آن منتشر می‌شود، نمی‌توان نتیجه گرفت که موازنه میدانی تثبیت شده است.

۳.۳. چرا این جبهه ممکن است تشدید شود؟

برای عربستان، بازگشت به مذاکرات سیاسی در شرایطی که انصارالله بر مناطق راهبردی ساحل غربی و مسیرهای دریایی فشار وارد می‌کند، دشوارتر می‌شود. برای انصارالله نیز حفظ فشار بر این مناطق می‌تواند اهرمی در برابر حملات هوایی و عملیات نیروهای مورد حمایت ریاض باشد.

از این منظر، نبرد باب‌المندب فقط نبردی بر سر چند منطقه ساحلی نیست؛ بلکه بخشی از رقابت بر سر قدرت چانه‌زنی، امنیت انرژی و هزینه‌های بین‌المللی جنگ است.

اما این اهمیت، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که انصارالله برای انتقال نبرد به داخل عربستان تصمیم گرفته است. یک گروه می‌تواند برای حفظ اهرم راهبردی خود، بیش از هر چیز به عملیات در داخل یمن، تهدید دریایی و حملات دوربرد متکی باشد.

---

۴. اهداف محتمل انصارالله: از بازدارندگی تهاجمی تا افزایش هزینه جنگ

برای ارزیابی احتمال حمله زمینی به عربستان باید پرسید که انصارالله از ادامه تشدید درگیری‌ها چه چیزی می‌خواهد و کدام ابزار می‌تواند آن اهداف را با کمترین هزینه نسبی محقق کند.

بدون دسترسی به اسناد داخلی تصمیم‌گیری این گروه، نمی‌توان انگیزه‌ها را به‌صورت قطعی تعیین کرد. بااین‌حال، از الگوی رخدادهای علنی می‌توان چند هدف محتمل را بررسی کرد.

۴.۱. تحمیل هزینه بر مداخله عربستان در یمن

انصارالله حملات اخیر خود را در واکنش به حمایت عربستان از نیروهای دولت یمن توجیه کرده است. رویترز گزارش داده که این گروه حملات به عربستان را تلافی حملات سعودی در یمن توصیف کرده و در ۱۴ اکتبر وعده ادامه حملات علیه فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی داده است.

اگر این الگو ادامه یابد، هدف ممکن است افزایش هزینه ادامه عملیات عربستان باشد: هزینه مالی دفاع، حفاظت از زیرساخت‌ها، اختلال اقتصادی، خطر برای حمل‌ونقل و پیامدهای سیاسی در داخل و خارج از کشور.

۴.۲. افزایش قدرت چانه‌زنی

در منازعات طولانی، پیروزی همیشه به معنای تصرف پایتخت یا نابودی نیروی نظامی طرف مقابل نیست. گاهی بازیگر ضعیف‌تر می‌کوشد هزینه ادامه جنگ را بالا ببرد تا طرف قدرتمندتر را به مذاکره یا پذیرش شرایطی تازه وادار کند.

این منطق با راهبرد جنگ فرسایشی سازگار است: حملات مکرر، پراکنده یا کم‌هزینه‌تر می‌توانند طرف مقابل را وادار کنند منابع بیشتری را صرف دفاع کند، درحالی‌که مهاجم تلاش می‌کند از ورود به نبردی که به برتری لجستیکی و هوایی طرف مقابل وابسته است، پرهیز کند.

این یک تفسیر راهبردی است، نه اثبات قطعی نیت فرماندهان انصارالله.

۴.۳. بازدارندگی از طریق تهدید به گسترش جنگ

تهدید به حمله به فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های نفتی می‌تواند پیامی به عربستان باشد: اگر عملیات علیه مواضع انصارالله در یمن ادامه یابد، هزینه آن به داخل خاک سعودی نیز منتقل خواهد شد.

در این چارچوب، احتمال دارد تهدید به عملیات زمینی محدود یا حمله مرزی نیز بخشی از فضای بازدارندگی متقابل باشد. اما تهدید سیاسی با تصمیم عملیاتی یکسان نیست. تا زمانی که نشانه‌های مستقل از آمادگی برای عملیات زمینی گسترده وجود نداشته باشد، نباید تهدیدهای لفظی را به‌عنوان دستور آغاز حمله تفسیر کرد.

۴.۴. بهره‌گیری از بحران منطقه‌ای

هم‌زمانی جنگ یمن با بحران گسترده‌تر منطقه‌ای، از جمله رویارویی آمریکا و اسرائیل با ایران، فضای محاسبات امنیتی را پیچیده‌تر کرده است. رویترز در گزارش‌های اخیر، تشدید بحران یمن را در بستر گسترده‌تر تنش‌های منطقه‌ای بررسی کرده است.

بااین‌حال، هم‌زمانی رخدادها به‌تنهایی برای اثبات وجود یک طرح فرماندهی واحد یا هماهنگی مستقیم عملیاتی کافی نیست. برای چنین نتیجه‌ای به شواهد مشخص درباره ارتباط فرماندهی، زمان‌بندی مشترک، تقسیم مأموریت یا هماهنگی عملیاتی نیاز است.

---

۵. آیا انصارالله توان آغاز حمله زمینی به خاک عربستان را دارد؟

پاسخ به این پرسش مستلزم تفکیک سه سطح متفاوت از عملیات است.

۵.۱. عملیات مرزی محدود

عملیات مرزی محدود می‌تواند با هدف درگیر کردن نیروهای سعودی، حمله به مواضع نزدیک مرز، ایجاد اختلال در امنیت منطقه‌ای یا وادار کردن عربستان به انتقال نیرو از دیگر جبهه‌ها انجام شود.

چنین عملیاتی با تهاجم گسترده تفاوت دارد. برای عملیات محدود، مهاجم نیازی ندارد که بتواند در عمق خاک دشمن حضور پایدار ایجاد کند یا مناطق گسترده‌ای را برای مدتی طولانی نگه دارد.

در شرایط تشدید فعلی، احتمال چنین سناریویی را نمی‌توان نادیده گرفت. بااین‌حال، اطلاعات علنی بررسی‌شده تا ۱۵ اکتبر برای اثبات صدور فرمان اجرای یک عملیات مشخص مرزی کافی نیست.

۵.۲. حمله زمینی محدود با هدف اثرگذاری سیاسی

سطح دوم، عملیاتی است که هدف آن فراتر از درگیری مرزی باشد؛ برای مثال، ورود محدود به خاک عربستان، ایجاد شوک سیاسی، نمایش توان تهاجمی یا تحمیل هزینه روانی و نظامی.

موفقیت چنین عملیاتی صرفاً با میزان پیشروی سنجیده نمی‌شود. حتی یک نفوذ کوتاه‌مدت نیز ممکن است در صورت ایجاد تلفات، اسیر گرفتن نیروها یا وادار کردن عربستان به واکنشی گسترده، اثر سیاسی و رسانه‌ای قابل توجهی داشته باشد.

اما این نوع عملیات خطر تشدید کنترل‌نشده را نیز به همراه دارد. عربستان ممکن است برای جلوگیری از تکرار آن، عملیات هوایی و زمینی خود را افزایش دهد و دامنه جنگ به‌سرعت گسترش یابد.

۵.۳. تهاجم زمینی گسترده

تهاجم گسترده به خاک عربستان، از نظر ماهیت و هزینه عملیاتی، در سطح دیگری قرار می‌گیرد.

چنین عملیاتی نیازمند هدف روشن، نیروی انسانی کافی، فرماندهی منسجم، هماهنگی میان یگان‌ها، پشتیبانی پایدار، ارتباطات مطمئن، تخلیه مجروحان و توان تحمل ضدحمله دشمن است. هر اندازه هدف عملیات به عمق بیشتری از خاک عربستان گسترش یابد یا حفظ زمین اهمیت بیشتری پیدا کند، دشواری تأمین و پشتیبانی نیز افزایش خواهد یافت.

ازاین‌رو، توان انصارالله در اجرای حملات دوربرد یا عملیات داخل یمن، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که این گروه توان یا قصد اجرای موفقیت‌آمیز یک تهاجم گسترده و پایدار در خاک عربستان را دارد.

همچنین، وجود ضعف در بعضی بخش‌های دفاع هوایی عربستان به معنای ضعف قطعی نیروهای زمینی آن نیست. ارزیابی توان دفاع زمینی به اطلاعات جداگانه درباره آمادگی یگان‌ها، فرماندهی، استقرار، پشتیبانی و واکنش‌پذیری نیاز دارد؛ داده‌هایی که در منابع علنی موجود به‌صورت کامل در دسترس نیستند.

جمع‌بندی این بخش: عملیات زمینی محدود از نظر نظری و نظامی قابل تصور است؛ اما تهاجم گسترده، به‌دلیل هزینه‌ها و الزامات بسیار بیشتر، سناریویی متفاوت است که برای قریب‌الوقوع دانستن آن به شواهد قوی‌تری نیاز داریم.

---

۶. چرا حمله زمینی گسترده ممکن است برای انصارالله پرهزینه باشد؟

در ارزیابی نظامی باید میان توان وارد کردن خسارت و توان دستیابی به هدف سیاسی یا سرزمینی تمایز گذاشت.

انصارالله می‌تواند با حملات دوربرد و شیوه‌های نامتقارن بر عربستان فشار وارد کند. اما اگر هدف به تصرف و نگهداری زمین در داخل خاک سعودی تبدیل شود، مجموعه دیگری از محدودیت‌ها اهمیت پیدا می‌کند.

۶.۱. مسئله پشتیبانی و تداوم عملیات

نیرویی که از قلمرو تحت کنترل خود خارج می‌شود، برای ادامه عملیات به جریان پایدار نیروی انسانی، تجهیزات، مهمات، ارتباطات، انتقال مجروحان و هماهنگی فرماندهی نیاز دارد.

افزایش عمق عملیات معمولاً وابستگی به این شبکه را بیشتر می‌کند. در مقابل، مدافع از مزیت شناخت قلمرو، نزدیکی به مراکز پشتیبانی و امکان استفاده از ساختارهای داخلی خود برخوردار است.

این اصل عمومی نظامی به معنای ناتوانی قطعی انصارالله نیست؛ بلکه نشان می‌دهد چرا موفقیت در یک حمله محدود را نمی‌توان خودکار به موفقیت در تهاجم گسترده تعمیم داد.

۶.۲. خطر تبدیل یک دستاورد محدود به تعهدی فرسایشی

یک عملیات ممکن است در مرحله آغازین موفق باشد، اما پس از آن هزینه نگهداری مواضع، تأمین نیرو و مقابله با واکنش دشمن از دستاورد اولیه بیشتر شود.

اگر مهاجم نتواند هدف سیاسی مشخص و قابل دستیابی را تعریف کند، احتمال دارد وارد چرخه‌ای شود که هر مرحله به منابع بیشتری نیاز داشته باشد، بی‌آنکه نتیجه سیاسی متناسبی ایجاد کند.

در جنگ یمن، تجربه طولانی درگیری نشان داده که برتری در یک جبهه لزوماً به نتیجه قطعی در سطح کل جنگ نمی‌انجامد. گزارش‌های اخیر نیز از تداوم نبردهای چندجبهه‌ای و ناتوانی طرفین در تثبیت سریع وضعیت میدانی حکایت دارند.

۶.۳. واکنش عربستان و خطر گسترش جنگ

حمله زمینی به خاک عربستان می‌تواند محاسبات ریاض را تغییر دهد. در صورت کشته شدن نیروهای سعودی، ورود مهاجم به مناطق حساس یا شکل‌گیری تهدیدی که مقام‌های سعودی آن را حیاتی ارزیابی کنند، فشار برای پاسخ نظامی شدیدتر افزایش خواهد یافت.

در نتیجه، عملیات زمینی محدود ممکن است به‌جای آنکه صرفاً ابزار فشار باشد، زمینه‌ساز گسترش حملات هوایی، تقویت نیروهای زمینی و افزایش کمک نظامی خارجی به عربستان شود.

برای انصارالله نیز این سناریو هزینه‌زا خواهد بود؛ زیرا واکنش عربستان می‌تواند دامنه حملات به مواضع این گروه و زیرساخت‌های تحت کنترل آن را گسترش دهد.

در جنگ‌های فرسایشی، مسئله فقط این نیست که یک طرف بتواند آغازگر عملیات باشد؛ پرسش مهم‌تر این است که آیا می‌تواند پیامدهای مرحله بعدی را کنترل کند یا خیر.

---

۷. عملیات عربستان در یمن: عامل تعیین‌کننده در محاسبه انصارالله

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تشدید درگیری، حرکت عربستان از حمایت سیاسی و نظامی از دولت یمن به سوی پشتیبانی مستقیم‌تر از ضدحمله زمینی در مناطق ساحلی و دیگر جبهه‌هاست.

رویترز در ۲ اکتبر گزارش داد که ریاض گزینه‌های مختلفی را برای عملیات علیه انصارالله بررسی می‌کرد: از حمله‌ای محدود به مناطق اطراف باب‌المندب تا عملیاتی گسترده‌تر و هماهنگ در چند جبهه. این گزارش، به نقل از مقام‌ها و منابع مطلع، احتمال بسیج بیش از ۱۰۰ هزار نیروی یمنی را در صورت انتخاب عملیات گسترده مطرح کرد؛ اما چنین برآوردی به معنای اثبات بسیج کامل این نیروها یا آغاز قطعی یک طرح در مقیاس مزبور نبود.

در ۵ اکتبر، نیروهای دولت یمن با پشتیبانی حملات هوایی عربستان در مناطق نزدیک باب‌المندب پیشروی کردند. بااین‌حال، تا ۹ اکتبر گزارش‌ها از ادامه درگیری و اختلاف درباره میزان کنترل واقعی منطقه حکایت داشت. در همین حال، انصارالله حملات خود در داخل عربستان را ادامه داد.

این تحولات می‌تواند به شکل‌گیری یک چرخه تشدید منجر شود:

۱. نیروهای مورد حمایت عربستان برای بازپس‌گیری مناطق راهبردی وارد عملیات می‌شوند.

۲. انصارالله برای جلوگیری از تثبیت دستاوردهای طرف مقابل، به حملات دوربرد و فشار در جبهه‌های دیگر متوسل می‌شود.

۳. عربستان برای کاهش تهدید علیه زیرساخت‌های حیاتی خود، عملیات هوایی و پشتیبانی از نیروهای زمینی را افزایش می‌دهد.

۴. انصارالله عملیات و حملات بیشتری را برای تحمیل هزینه بر عربستان انجام می‌دهد.

۵. در صورت ناکامی تلاش‌های مهار بحران، درگیری به جبهه‌های تازه گسترش می‌یابد و احتمال رویارویی مستقیم‌تر در مرز نیز افزایش پیدا می‌کند.

این چرخه ممکن است بدون آنکه هیچ‌یک از طرفین در ابتدا خواهان جنگی فراگیر بوده باشند، آنها را به سطح بالاتری از درگیری بکشاند.

نکته راهبردی

خطر مهم فقط آن نیست که انصارالله از پیش تصمیم گرفته باشد به عربستان حمله زمینی کند؛ خطر دیگر آن است که تصمیم‌های متقابل طرفین، در یک چرخه تشدید، شرایطی ایجاد کند که عملیات زمینی به گزینه‌ای جذاب‌تر یا از نظر سیاسی دشوارتر برای اجتناب تبدیل شود.

این همان تفاوت میان «تهاجم برنامه‌ریزی‌شده از پیش» و «گسترش ناخواسته جنگ» است.

---

۸. نقش ایران و محدودیت استنتاج از مفهوم «محوریت منطقه‌ای»

در بسیاری از گزارش‌ها و تحلیل‌های بین‌المللی، انصارالله به‌عنوان گروهی هم‌پیمان یا مورد حمایت ایران توصیف می‌شود. این پیوند در تحلیل محیط امنیتی منطقه اهمیت دارد؛ اما برای ارزیابی احتمال حمله زمینی، لازم است چند مفهوم از یکدیگر جدا شوند.

حمایت سیاسی، انتقال تجهیزات، همکاری فنی، هم‌سویی راهبردی و هماهنگی عملیاتی، مفاهیم یکسانی نیستند. همچنین هیچ‌یک از آنها، به‌تنهایی، اثبات نمی‌کند که تصمیم درباره زمان و هدف هر عملیات مشخص مستقیماً از سوی یک مرکز فرماندهی خارجی صادر شده است.

گزارش‌های اخیر درباره جنگ یمن، انصارالله را هم‌پیمان یا برخوردار از حمایت ایران معرفی کرده‌اند. این توصیف، برای توضیح زمینه منطقه‌ای مفید است؛ اما بدون اسناد مشخص درباره فرماندهی و کنترل، نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که هر حمله یا عملیات زمینی احتمالی الزاماً بخشی از طرحی واحد و از پیش هماهنگ‌شده است.

از نظر راهبردی، سه پرسش مستقل باید مطرح شوند:

- آیا انصارالله توان اجرای یک عملیات زمینی را دارد؟

- آیا رهبری این گروه برای اجرای چنین عملیاتی انگیزه و اراده کافی دارد؟

- آیا در شرایط کنونی، فرصت عملیاتی و محاسبات سیاسی به گونه‌ای است که این تصمیم را محتمل‌تر کند؟

پاسخ مثبت به یک پرسش، پاسخ دو پرسش دیگر را تعیین نمی‌کند.

برای مثال، حتی اگر یک بازیگر توان حمله را داشته باشد، ممکن است تصمیم بگیرد با حملات دوربرد، تهدید به تشدید یا عملیات در داخل یمن به اهداف سیاسی خود نزدیک‌تر شود. برعکس، حتی اگر عملیات زمینی از نظر نظامی پرهزینه باشد، یک محاسبه سیاسی یا یک تحول ناگهانی می‌تواند احتمال انجام آن را افزایش دهد.

در نتیجه، نسبت دادن قطعی حمله زمینی احتمالی به یک دستور خارجی، بدون شواهد مستقل، از نظر تحلیلی قابل دفاع نیست.

---

۹. نشانه‌های هشدار: چه زمانی می‌توان گفت خطر حمله زمینی واقعاً افزایش یافته است؟

برای پرهیز از تحلیل مبتنی بر حدس، باید میان نشانه‌های عمومی تشدید جنگ و شواهد اختصاصی مربوط به آماده‌سازی یک تهاجم زمینی تمایز قائل شد.

افزایش حملات موشکی، تهدید به هدف‌گیری زیرساخت‌ها، تشدید تبلیغات جنگی و ادامه حملات هوایی، همگی می‌توانند شاخص‌های تشدید بحران باشند. اما این موارد به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که عبور زمینی از مرز در آستانه وقوع است.

ارزیابی احتمال یک عملیات زمینی باید بر مجموعه‌ای از اطلاعات مستقل متکی باشد؛ از جمله شواهد معتبر درباره آماده‌سازی نیروها، تغییر الگوی استقرار نظامی، اقدامات پشتیبانی، تصمیم‌های رسمی یا نشانه‌هایی که به‌طور مشخص با آمادگی برای عملیات زمینی سازگار باشند. هیچ نشانه منفردی نیز نباید به‌تنهایی معیار قطعی تلقی شود.

در سطح راهبردی، چهار دسته شاخص اهمیت دارند:

الف) شاخص‌های سیاسی و تصمیم‌گیری: تغییر آشکار در اهداف اعلام‌شده، عبور از تهدیدهای کلی به اعلام هدف زمینی مشخص یا انتشار بیانیه‌هایی که از نظر محتوا با تصمیمی عملیاتی سازگار باشند.

ب) شاخص‌های نظامی: شواهد مستقل و معتبر از افزایش آمادگی برای عملیات زمینی، تغییر در استقرار نیروها و ایجاد ظرفیت لازم برای پشتیبانی از یک اقدام فراتر از درگیری‌های معمول مرزی.

ج) شاخص‌های میدانی: گزارش‌های قابل راستی‌آزمایی از تحولات مرزی، افزایش برخوردهای زمینی یا تغییراتی که نشان دهد درگیری در حال عبور از حملات دوربرد به رویارویی مستقیم زمینی است.

د) شاخص‌های دیپلماتیک و غیرنظامی: هشدارهای امنیتی رسمی، محدودیت‌های مرزی، اقدامات حفاظتی گسترده و تلاش‌های فوری برای مهار بحران.

این شاخص‌ها باید با منابع مستقل و در طول زمان ارزیابی شوند. برای مثال، هشدار امنیتی ممکن است ناشی از خطر حمله موشکی باشد، نه تهاجم زمینی. افزایش نیروها نیز ممکن است اقدامی دفاعی برای جلوگیری از نفوذ باشد، نه مقدمه حمله.

بنابراین، ارزش هر نشانه به زمینه وقوع آن، اعتبار منبع، تداوم تغییر و انطباقش با دیگر شواهد بستگی دارد.

وضعیت شواهد تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶

در اطلاعات علنی بررسی‌شده، نشانه‌های روشنی از تشدید جنگ، ادامه حملات دوربرد انصارالله، تهدید زیرساخت‌های حیاتی عربستان و عملیات زمینی گسترده‌تر نیروهای دولت یمن در داخل یمن وجود دارد.

اما داده‌های منتشرشده، به‌تنهایی، وجود تصمیم قطعی و زمان‌بندی‌شده انصارالله برای تهاجم زمینی گسترده به خاک عربستان را ثابت نمی‌کند.

این نتیجه به معنای منتفی بودن حمله نیست؛ بلکه به معنای آن است که سطح قطعیت ادعا باید متناسب با شواهد باقی بماند.

---

۱۰. چهار سناریوی اصلی پیش روی جنگ

در شرایط کنونی، بهتر است به‌جای تمرکز بر یک پیش‌بینی قطعی، چند سناریو به‌صورت هم‌زمان بررسی شود.

رتبه‌بندی زیر کیفی است و بر مبنای روندهای علنی تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ تنظیم شده است؛ نه بر پایه اطلاعات محرمانه یا مدل آماری دارای داده‌های کامل. به همین دلیل، از ارائه درصدهای دقیق و ظاهراً علمی بدون پشتوانه داده‌ای پرهیز می‌شود.

سناریوی اول: تداوم و تشدید حملات موشکی و پهپادی به عربستان

ارزیابی کیفی: بسیار جدی

این سناریو با الگوی رخدادهای اخیر سازگار است. حملات به فرودگاه‌ها و تأسیسات انرژی، تهدیدهای علنی انصارالله و تلاش عربستان برای دفاع از زیرساخت‌ها نشان می‌دهند که حملات دوربرد در حال حاضر یکی از ابزارهای اصلی فشار متقابل هستند.

در این سناریو، انصارالله می‌کوشد هزینه مداخله عربستان در یمن را بالا ببرد؛ درحالی‌که ریاض تلاش می‌کند با حملات هوایی، تقویت دفاع و پشتیبانی از نیروهای دولت یمن، توان عملیاتی این گروه را محدود کند.

پیامد احتمالی این سناریو، استمرار اختلال در حمل‌ونقل، افزایش هزینه حفاظت از زیرساخت‌ها، فشار بر سرمایه‌گذاری و احتمال وقوع حملات تلافی‌جویانه بیشتر است.

سناریوی دوم: گسترش عملیات زمینی در داخل یمن

ارزیابی کیفی: بسیار جدی

این سناریو از نظر شواهد علنی پشتوانه قابل‌توجهی دارد. نیروهای دولت یمن با پشتیبانی عربستان در محور باب‌المندب وارد ضدحمله شده‌اند و نبردها در مناطق مختلف کشور ادامه دارد. هم‌زمان، گزارش‌ها از تشدید درگیری در اطراف تعز و دشواری دسترسی غیرنظامیان به کمک‌های امدادی حکایت دارند.

نتیجه چنین وضعیتی می‌تواند بازترسیم خطوط کنترل در داخل یمن، گسترش درگیری به جبهه‌های جدید یا تلاش بیشتر طرفین برای تصرف مناطق دارای ارزش راهبردی باشد.

اما این سناریو با تهاجم زمینی انصارالله به خاک عربستان یکی نیست. جهت اصلی عملیات زمینی گزارش‌شده در این محور، ضدحمله نیروهای دولت یمن علیه مواضع انصارالله در داخل یمن است.

سناریوی سوم: عملیات محدود انصارالله در نوار مرزی یا نفوذ زمینی محدود

ارزیابی کیفی: قابل تصور، اما اثبات‌نشده

در صورت ادامه حملات عربستان به مواضع انصارالله، این گروه ممکن است برای افزایش هزینه جنگ، یک اقدام زمینی محدود در مرز یا مناطق نزدیک به آن را در دستور کار قرار دهد.

چنین عملیاتی می‌تواند اهداف نظامی یا سیاسی محدود داشته باشد و لزوماً به معنای تصمیم برای اشغال پایدار سرزمین نباشد.

بااین‌حال، در منابع علنی بررسی‌شده تا ۱۵ اکتبر، شواهد کافی برای اعلام قریب‌الوقوع بودن چنین عملیاتی وجود ندارد. این احتمال باید به‌عنوان یک سناریوی هشداردهنده باقی بماند، نه یک رویداد قطعی یا زمان‌بندی‌شده.

سناریوی چهارم: تهاجم زمینی گسترده به خاک عربستان

ارزیابی کیفی: پرپیامد، اما فاقد شواهد علنی کافی برای قریب‌الوقوع دانستن آن

این سناریو از نظر سیاسی و نظامی پیامدهایی بسیار فراتر از یک عملیات مرزی دارد. چنین اقدامی می‌تواند واکنش شدید عربستان را به‌دنبال داشته باشد و جنگ را به مرحله‌ای بکشاند که کنترل دامنه و مدت آن دشوارتر شود.

بااین‌حال، هزینه‌های عملیاتی، دشواری پشتیبانی، خطر ضدحمله و احتمال گسترش جنگ از عواملی هستند که باید در ارزیابی تصمیم احتمالی انصارالله لحاظ شوند.

تا زمانی که شواهد مستقل و مشخصی درباره آمادگی برای تهاجم گسترده یا تصمیم رسمی برای چنین اقدامی منتشر نشده، نمی‌توان گفت که این سناریو قریب‌الوقوع است.

در ارزیابی راهبردی، شدت پیامد یک سناریو نباید با احتمال وقوع آن اشتباه گرفته شود. سناریویی ممکن است بسیار خطرناک باشد، اما شواهد موجود برای محتمل یا قریب‌الوقوع دانستن آن کافی نباشد.

---

۱۱. جنگ چه هزینه‌ای برای اقتصاد و امنیت منطقه خواهد داشت؟

گسترش جنگ یمن فقط مسئله‌ای نظامی میان انصارالله و عربستان نیست. پیامدهای آن می‌تواند به بازار انرژی، حمل‌ونقل دریایی، سرمایه‌گذاری و امنیت انسانی سرایت کند.

۱۱.۱. فشار بر زیرساخت‌های انرژی

عربستان یکی از بازیگران مرکزی بازار جهانی نفت است. هرگونه تهدید پایدار علیه تأسیسات نفتی، مراکز عملیاتی، بنادر یا مسیرهای انتقال انرژی می‌تواند انتظارات بازار را تغییر دهد؛ حتی اگر اختلال فیزیکی در عرضه محدود باشد.

حمله گزارش‌شده به مجموعه آرامکو در ظهران از این نظر اهمیت دارد که افزون بر خسارت مستقیم، نگرانی درباره امنیت زیرساخت‌های حیاتی را افزایش می‌دهد. البته تعیین اثر واقعی یک حمله بر تولید و صادرات، به اطلاعات مستقل درباره میزان خسارت، ظرفیت جایگزین و تداوم عملیات نیاز دارد. صرف وقوع آتش‌سوزی، به‌تنهایی، اثبات‌کننده توقف تولید یا اختلال گسترده صادرات نیست.

۱۱.۲. افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه دریایی

باب‌المندب دروازه جنوبی دریای سرخ است. افزایش خطر حمله به کشتی‌ها یا انسداد مسیرهای نزدیک به آن می‌تواند شرکت‌های کشتیرانی را به بازنگری در مسیرها وادار کند.

هرگونه تغییر مسیر ممکن است زمان سفر، مصرف سوخت، هزینه حمل و هزینه بیمه را افزایش دهد. سازمان تجارت و توسعه سازمان ملل متحد نیز تأکید کرده است که تجارت دریایی، با وجود نقش محوری در جابه‌جایی کالا در جهان، به‌شدت در برابر تنش‌های ژئوپلیتیکی و اختلال در مسیرهای کشتیرانی آسیب‌پذیر است.

اگر هم‌زمان چند گذرگاه مهم انرژی با خطر روبه‌رو شوند، امکان جابه‌جایی سریع محموله‌ها از مسیرهای جایگزین محدودتر می‌شود و حساسیت بازار به خبرهای نظامی افزایش پیدا می‌کند.

۱۱.۳. تهدید برنامه‌های توسعه اقتصادی عربستان

تشدید ناامنی در فرودگاه‌ها، تأسیسات انرژی و مسیرهای تجاری می‌تواند بر تصویر امنیتی عربستان نزد سرمایه‌گذاران، شرکت‌های بین‌المللی و گردشگران اثر بگذارد.

این موضوع به معنای توقف قطعی برنامه‌های توسعه‌ای عربستان نیست؛ اما ادامه حملات می‌تواند هزینه حفاظت از زیرساخت‌ها را افزایش دهد، تصمیم‌های سرمایه‌گذاری را به تأخیر بیندازد و بخشی از منابع مالی و اداری را به مدیریت بحران منتقل کند.

در گزارش تحلیلی ۱۴ اکتبر رویترز نیز به فشار حملات اخیر بر برنامه‌های اقتصادی محمد بن‌سلمان اشاره شده است.

۱۱.۴. پیامدهای انسانی؛ هزینه‌ای که در محاسبات نظامی گم می‌شود

پیامد جنگ برای مردم یمن بسیار گسترده است.

رویترز در ۱۴ اکتبر گزارش داد که بیش از ۲۰۰ هزار نفر در هفته‌های اخیر در یمن آواره شده‌اند. این خبرگزاری همچنین به هشدار نهادهای امدادی درباره افزایش شدید مجروحان جنگی، کمبود تجهیزات پزشکی و دشوار شدن دسترسی به کمک‌های بشردوستانه اشاره کرد. برنامه جهانی غذا نیز اعلام کرد که دسترسی امدادی به بیش از ۶۰۰ هزار نفر در تعز، از جمله بیش از ۲۰۰ هزار زن و کودک، مختل شده است.

آسوشیتدپرس نیز گزارش داده است که پیشروی نیروهای انصارالله در اطراف تعز، با قطع یا محدود شدن مسیرهای تأمین، نگرانی درباره تکرار محاصره و کمبود مواد غذایی و سوخت را افزایش داده است.

این وضعیت یادآوری می‌کند که تشدید جنگ فقط مسئله‌ای درباره تغییر خطوط مقدم نیست. هر مرحله از درگیری می‌تواند دسترسی به غذا، آب، خدمات درمانی و مسیرهای امدادرسانی را محدود کند و هزینه‌های انسانی آن، بسیار فراتر از اهداف اعلام‌شده طرفین باشد.

---

۱۲. مهم‌ترین خطای تحلیلی چیست؟

در چنین شرایطی، خطای اصلی تحلیل آن است که از یک واقعیت به‌سرعت نتیجه‌ای فراتر از شواهد گرفته شود.

برای مثال، حمله به فرودگاه ریاض واقعیتی مهم است؛ اما از آن نمی‌توان مستقیماً نتیجه گرفت که انصارالله در آستانه تهاجم زمینی گسترده قرار دارد.

پیشروی در ساحل یمن نیز به‌خودی‌خود اثبات نمی‌کند که عملیات زمینی به خاک عربستان هدف بعدی است. همچنین برنامه‌ریزی عربستان برای ضدحمله در داخل یمن، یا افزایش پشتیبانی خارجی از ریاض، نشانه تشدید جنگ است؛ اما به‌تنهایی زمان و مقیاس عملیات احتمالی انصارالله را تعیین نمی‌کند.

برای اجتناب از چنین خطاهایی، چهار مفهوم باید همواره از هم تفکیک شوند:

توانایی: آیا بازیگر از ظرفیت نظامی لازم برای اقدام برخوردار است؟

قصد: آیا تصمیم‌گیران واقعاً می‌خواهند از این ظرفیت استفاده کنند؟

فرصت: آیا شرایط عملیاتی و سیاسی برای اجرای اقدام فراهم است؟

پیامد: اگر اقدام رخ دهد، چه نتیجه‌ای محتمل است و آیا آن نتیجه با اهداف اولیه بازیگر سازگار خواهد بود؟

حتی وقتی توانایی و انگیزه وجود داشته باشد، ممکن است فقدان فرصت یا هزینه بالای عملیات مانع اجرا شود. برعکس، یک رخداد ناگهانی ممکن است محاسبات را تغییر دهد و گزینه‌ای را که پیش‌تر پرهزینه تلقی می‌شد، به انتخابی محتمل‌تر تبدیل کند.

ازاین‌رو، تحلیل راهبردی باید متناسب با تغییر شواهد به‌روزرسانی شود، نه اینکه هر تحول تازه را تأییدی قطعی برای پیش‌بینی قبلی در نظر بگیرد.

---

۱۳. جمع‌بندی نهایی: آیا شمارش معکوس آغاز شده است؟

تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، تحولات یمن و عربستان نشان می‌دهد که خطر گسترش جنگ واقعی است و وضعیت نسبت به یک دوره آرامش نسبی، به‌طور محسوسی تغییر کرده است.

انصارالله حملات خود علیه زیرساخت‌های مهم عربستان را افزایش داده و تهدید به ادامه آنها کرده است. حمله به فرودگاه ریاض، گزارش حمله به مجموعه آرامکو در ظهران و رهگیری موشک شلیک‌شده به‌سوی پایتخت، نشان می‌دهد که این منازعه دیگر به خطوط مقدم داخل یمن محدود نیست. هم‌زمان، عربستان عملیات نیروهای مورد حمایت خود را برای عقب راندن انصارالله از مناطق راهبردی یمن پشتیبانی می‌کند و درگیری‌ها در چند جبهه ادامه دارد.

بااین‌حال، این شواهد سه نتیجه متفاوت را از هم جدا می‌کنند.

نخست، تشدید جنگ و افزایش خطر حملات بیشتر به عربستان، بر مبنای گزارش‌های علنی، نگرانی‌ای جدی و مستند است.

دوم، ادامه یا گسترش عملیات زمینی در داخل یمن نیز با توجه به تحولات میدانی، سناریویی بسیار جدی است.

سوم، قریب‌الوقوع بودن تهاجم زمینی گسترده انصارالله به خاک عربستان، بر مبنای شواهد علنی بررسی‌شده، اثبات نشده است.

در کوتاه‌مدت، مسیر محتمل‌تر بر اساس اطلاعات موجود، ادامه حملات موشکی و پهپادی، عملیات زمینی در داخل یمن و افزایش اقدامات تلافی‌جویانه است. در چنین شرایطی، درگیری زمینی محدود در مرز یا خاک عربستان را نمی‌توان منتفی دانست؛ اما نباید احتمال آن را با تصمیم قطعی برای تهاجم گسترده یکسان گرفت.

مسئله راهبردی عمیق‌تر این است که چرخه تشدید ممکن است حتی بدون وجود طرحی از پیش تعیین‌شده برای جنگ فراگیر، طرفین را به مرحله‌ای برساند که هزینه عقب‌نشینی سیاسی بیشتر شود و خطر محاسبه اشتباه افزایش یابد.

اگر عربستان نتواند حملات به زیرساخت‌های خود را مهار کند، با فشار بیشتری برای گسترش عملیات روبه‌رو خواهد شد. اگر انصارالله نیز احساس کند که مواضعش در یمن در معرض از دست رفتن است، ممکن است تلاش کند هزینه جنگ را از طریق حملات بیشتر به عربستان افزایش دهد. در چنین وضعیتی، هر اقدام نظامی می‌تواند واکنشی ایجاد کند که از هدف اولیه طرف مقابل فراتر رود.

بنابراین، پرسش تعیین‌کننده فقط این نیست که آیا انصارالله توان حمله زمینی به عربستان را دارد؛ بلکه این است که آیا روند کنونی جنگ، انگیزه و شرایط لازم برای چنین اقدامی را ایجاد می‌کند و آیا طرفین هنوز توان مهار پیامدهای تصمیم‌های خود را دارند.

نتیجه نهایی: بحران یمن وارد مرحله‌ای خطرناک‌تر شده و احتمال گسترش رویارویی مستقیم میان انصارالله و عربستان افزایش یافته است. بااین‌حال، در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، تعبیر «شمارش معکوس برای آغاز حمله زمینی گسترده انصارالله به خاک عربستان» هنوز یک فرضیه هشداردهنده است، نه واقعیتی که شواهد علنی آن را تأیید کرده باشند.

در تحلیل راهبردی، هشدار زودهنگام ضروری است؛ اما هشدار زمانی بیشترین ارزش را دارد که میان آنچه رخ داده، آنچه محتمل است و آنچه هنوز اثبات نشده، مرز روشنی ترسیم کند.

---

منابع و اسناد منتخب

۱. سازمان ملل متحد، اداره امور سیاسی و صلح‌سازی، «یمن به جنگ تمام‌عیار بازگشته است؛ هشدار فرستاده ویژه»، ۹ اکتبر ۲۰۲۶. این گزارش منبع اصلی برای ارزیابی تشدید درگیری‌ها در چندین جبهه و عملیات ضدحمله نیروهای دولت یمن است.

"گزارش سازمان ملل درباره بازگشت جنگ تمام‌عیار در یمن" (https://reference-url-citation.invalid/20)

۲. رویترز، «حوثی‌های یمن پس از حمله به مرکز آرامکو، وعده حملات بیشتر به فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی عربستان را دادند»، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶.

"گزارش رویترز درباره تهدید حملات بیشتر به عربستان" (https://reference-url-citation.invalid/21)

۳. رویترز، «حوثی‌ها جنگ را به ریاض آورده‌اند»، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶؛ گزارش تحلیلی درباره حملات به فرودگاه ریاض، تأسیسات آرامکو و آثار اقتصادی و امنیتی تشدید جنگ.

"تحلیل رویترز درباره گسترش جنگ به ریاض" (https://reference-url-citation.invalid/22)

۴. رویترز، «عربستان برای شکستن کنترل حوثی‌ها بر مسیر دریای سرخ، تدارک عملیات علیه آنان را بررسی می‌کند»، ۲ اکتبر ۲۰۲۶؛ درباره گزینه‌های عملیات در اطراف باب‌المندب و احتمال گسترش آن به چند جبهه.

"گزارش رویترز درباره طرح عملیات عربستان در یمن" (https://reference-url-citation.invalid/23)

۵. رویترز، «نیروهای دولت یمن برای بازپس‌گیری مناطق راهبردی باب‌المندب پیشروی کردند»، ۵ اکتبر ۲۰۲۶؛ درباره ضدحمله نیروهای مورد حمایت عربستان و اختلاف درباره میزان کنترل منطقه.

"گزارش درباره عملیات نیروهای دولت یمن در باب‌المندب" (https://reference-url-citation.invalid/24)

۶. رویترز، «درگیری‌های یمن بیمارستان‌ها را تحت فشار گذاشته و دسترسی صدها هزار نفر به کمک را مختل کرده است»، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶؛ درباره آوارگی، کمبود تجهیزات پزشکی و محدودیت کمک‌رسانی.

"گزارش رویترز درباره پیامدهای انسانی جنگ یمن" (https://reference-url-citation.invalid/25)

۷. آسوشیتدپرس، «حوثی‌ها تعز را محاصره می‌کنند»؛ درباره پیامدهای پیشروی نظامی برای مسیرهای تأمین، مواد غذایی و غیرنظامیان.

"گزارش آسوشیتدپرس درباره وضعیت تعز" (https://reference-url-citation.invalid/26)

۸. سازمان تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD)، «مروری بر حمل‌ونقل دریایی ۲۰۲۵»؛ برای زمینه اهمیت تجارت دریایی و آسیب‌پذیری مسیرهای تجاری در برابر تنش‌های ژئوپلیتیکی.

"گزارش UNCTAD درباره حمل‌ونقل دریایی و اختلال مسیرها" (https://reference-url-citation.invalid/27)

۰
۰
چرخ نمای اقتصاد
چرخ نمای اقتصاد
چرخ نما، نمایشگر چرخه‌های پنهان اقتصاد؛ هم چرخه‌های رکود و رونق جهانی و هم چرخه‌های تورمی و ارزی ایران را رصد می‌کند.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید