
نویسنده:
فوآد شعبانی
پژوهشگر حوزه علوم راهبردی
یازدهم مهرماه ۱۴۰۵
تهران/ایران
(مخاطب باید در جریان باشد که نگارنده این سطور از فارغ التحصیلان مدارس سمپاد است.)
بر اساس دادههای موجود، تعداد مدارس سمپاد در ایران با جمعیت کل کشور متناسب نیست و توزیع آن به شدت متمرکز و نامتوازن است. استان تهران بهطور نامتناسبی بیشترین سهم از این مدارس را به خود اختصاص داده است.
📊 توزیع نامتناسب: تمرکز در تهران
شبکه مدارس سمپاد در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ شامل حدود ۷۵۰ مدرسه در سراسر کشور است که بیش از ۱۳۲ هزار دانشآموز در آنها تحصیل میکنند.
استان تهران با جمعیتی حدود ۱۴.۴ میلیون نفر (پرجمعیتترین استان کشور)، بیشترین سهم را از این مدارس دارد. برای مثال:
· تعداد مدارس: بر اساس برخی گزارشها، تهران بهتنهایی بیش از ۳۰۰ مدرسه سمپاد دارد.
· حضور در آزمونها: در یکی از آزمونهای ورودی، ۱۴.۵ درصد از کل شرکتکنندگان از استان تهران بودهاند.
این تمرکز در حالی است که سازمان سمپاد هدف خود را پوشش حداکثر ۲ درصد از جمعیت دانشآموزی هر منطقه اعلام کرده است.
🏙️ چرا توزیع نامتوازن است؟
دلایل اصلی این عدم تناسب عبارتند از:
· معیارهای تأسیس: طبق مقررات، توسعه مدارس سمپاد در هر شهر منوط به داشتن حداقل ۷۰۰۰ دانشآموز پایه پنجم ابتدایی و امکانات آموزشی مناسب است. این شرط عملاً شهرهای کوچک و مناطق کمجمعیت را از داشتن مدرسه سمپاد محروم میکند.
· چالشهای جغرافیایی: در استانهای پهناور و کمتراکم مانند سیستان و بلوچستان، فاصله زیاد بین شهرها (حدود ۱۵۰ کیلومتر) پوشش آموزشی را دشوار میکند، حتی اگر تعداد دانشآموز کافی باشد.
· نابرابری در پذیرش: آمارها نشان میدهد که بیشترین تعداد دانشآموزان المپیادی از استانهای تهران، گیلان و البرز است، در حالی که استانهای ایلام، هرمزگان و سیستان و بلوچستان در پایین جدول قرار دارند.
💎 جمعبندی
اگرچه سازمان سمپاد در سالهای اخیر تلاش کرده با تأسیس مدارس در بیش از ۱۰۰ منطقه محروم گامهایی برای توسعه متوازن بردارد، اما دادهها نشان میدهد که توزیع فعلی مدارس سمپاد با توزیع جمعیت کشور همخوانی ندارد و تهران بهعنوان قطب اصلی، سهم بسیار بیشتری از این مدارس را در اختیار دارد.